Hrue mơak dhar kreh djăp djuê ana čar Gia Lai gưl tal sa mâo mkŏ mjing ƀri bi hdơr 80 thŭn hrue awa Hô mơĭt hră kơ dŭm djuê ana kwar dhŭng ti Pleiku mâo leh klei  mpŭ mni kơ dhar kreh djăp djuê ana, bi kjăp klei thâo bi mguôp prŏng, lehanăn bi mklă klei tŭ dưn mơ̆ng klei mĭn Hồ Chí Minh kơ klei tăp mđơr, klei thâo bi mguôp, plah wah dŭm djuê ana.

Hrue mơak anăn mâo giăm 1.000 čô phung mbruă hlăm čar lehanăn êngao čar  Gia Lai. Truh hŏng hrue mơak, grăp êpul mâo dŭm klei yăl dliê mdê mdê, jiă knhuah gru djuê ana pô, dơ̆ng mơ̆ng klei hdĭp mda truh, bruă mkŏ mjing knăm mơak, mkra mnơ̆ng ƀơ̆ng huă. Kpă H’Nhung ti Plei Chuet, ƀuôn hgŭm An Phú bi êdah: hrue dhar kreh djăp djuê ana čar Gia Lai gưl tal sa mâo mkŏ mjing ƀri bi hdơr 80 thŭn hrue Awa Hô mơĭt hră kơ klei bi kƀĭn prŏng mnuih djuê ƀiă kwar dhŭng ti Pleiku snăn mnuih ƀuôn sang mgei ai tiê:

 “Nao hlăm hrue mơak dhar kreh čar Gia Lai, asei mlei kâo bŏ hŏng klei mơak, kyuadah mâo bi tuôm hŏng mah jiăng, hŏng phung mbruă jĕ giăm tiah kbưi. Phung tue mơ̆ng djăp anôk hriê dlăng hmei kdŏ čhuang, tông čing čhar hlăm hrue knăm mơak. Hlăm gŏ sang mâo amĭ ama, ayŏng amai adei nao mă bruă hiu čhưn ênguê   yang ƀuôn, mơ̆ng anăn mđĭ ai phung tue bi mguôp hlăm dŭm knăm mơak, khăp kơ dhar kreh aê aduôn drei đưm. Êpul tông čing Plei Chuêt hmei mâo lu êpul, hlăk ai, êkei mniê diñu jih ai tiê hlăm klei tông čing lehanăn kdŏ čhuang hlue knhuah djuê ana Jarai pô”.

Gưl tal êlâo leh klei bi mŭt mbĭt čar Gia Lai mrâo, êpul kdŏ muin djuê ana Chăm H’roi ti ƀuôn hgŭm Vân Canh (čar Bình Định hđăp) truh kơ Pleiku hŏng êbeh 40 čô, lŏ bi kơrŭ lu bruă hlăm klei hdĭp, mdah bruă hrĭ mñam, bruă đêč giêng, mdah tông čing čhar, hgơr k’toang, kưt muiñ. Êjai anăn, êpul mơ̆ng ƀuôn hgŭm Ya Hội mâo ênoh mnuih hriê bi hgŭm jing lu hĭn, truh êbeh 60 čô mnuih, mdah tông čing čhar, kdŏ čhuang mơ̆ng djuê ana  Bahnar; lehanăn mdah klei kdŏ kpoh đĭng, kdŏ ki, ayŭ đĭng buôt, bhĭrr còn mơ̆ng djuê ana Mông.

Mbĭt hŏng hdră “kwang čư̆ dliê”, lehanăn mlam bi mguôp dhar kreh djăp djuê ana čar Gia Lai, phung bi ala lehanăn phung mbruă mâo knăm ba mnga lehanăn čuh brui mngưi ti knang bi hdơr kơ Khua gĭt gai Hồ Chí Minh, pô jhŏng ktang Núp; nao dlăng anôk yuôl mdah rup hŏng akŏ “Awa Hô hŏng dŭm djuê ana ti Gia Lai”, nao čuă anôk drông tŭ hră awa Hô mơĭt kơ mnuih djuê ƀiă kwar dhŭng hlăk thŭn 1946. Rčom H’Yĕo, Khua bruă mặt trận čar Gia Lai êlâo dih lač, hrue mơak dhar krehd jăp djuê ana čar Gia Lai gưl tal sa mâo mkŏ mjing ƀri bi hdơr hrue kơ phung mtao Hùng Vương, bi hdơr 80 thŭn hrue Awa Hô mơĭt hră ti anôk bi kƀĭn prŏng mnuih djuê ƀiă kwar dhŭng ti Pleiku, lŏ sa blư̆ bi hdơr kơ dŭm djuê ana ti lăn dap kngư, hdơr kơ phŭn agha, lehanăn hyuă hĭn klei thâo bi mguôp.

 “Awa Hồ lač, lăn čar Việt Nam jing sa, djuê ana Việt Nam jing sa, jih jang djăp djuê ana Yuăn, Tày, Mông, Mán, wat hŏng dŭm djuê ana msĕ si Gia Rai, Bahnar….. jing msĕ si ayŏng adei sa boh sang, kbiă hriê mơ̆ng sa aê aduôn atâo atiêt anak rai, čô yang. Mnuih Jarai lŏ pia “Aê hgơr, aduôn kông” kkiêng mâo 100 čô anak 50 čô trŭn hlăm êa ksĭ, 50 čô đĭ hlăm čư̆ čhiăng jing dŭm djuê ana drei ară anei. Khădah klei blŭ jing mdê mdê, ƀiădah sa ai tiê anăn jing klei thâo bi mguôp. Anăn yơh jing dŭm klei čih mơ̆ng awa mơĭt kơ mnuih djuê ƀiă ti lăn dap kngư, čang hmăng kơ jih jang djăp djuê ana amâo mâo kah ana mbha djuê, mdrŏng thâodah ƀun, jih jang mnuih brei dưi hriăm hră mơar, dưi mă bruă knuă, rông êmô kbao, ŭn mnŭ mđĭ kyar klei hdĭp hlăm klei mtăp mđơr.”

Ăt hlăm hrue 25/4/2026, ti knhuah gru hƀuê ênuk – dhar kreh ala čar Plei Ơi, ƀuôn hgŭm Chư A Thai, čar Gia Lai mkŏ mjing leh klei ngă yang iêo hjan mơ̆ng Pơtao Apui. Djŏ hŏng klei yăl dliê mơ̆ng dŭm mtao pui, mâo klei dưi iêo hjan iêo angĭn hlăm krĭng Cheo Reo đưm, klei anei jiă knhuah yang adiê mơ̆ng mnuih djuê ana Jarai. Mkŏ mjing klei ngă yang iêo hjan mkŏ mjing ti dlông čư̆ Tao Yang – anôk yap jing phung mtao pui dôk, bi êdah klei hmăng hmưi jăk êa hlĭm hjan, djŏ boh mnga kơ mnuih ƀuôn sang.

Mbĭt hŏng dŭm knhuah gru dhar kreh mguôp hŏng bruă hiu čhưn ênguê mâo mkŏ mjing mbĭt, dŭm bruă mdah tông čing čhar, mdah bruă mñam giêng, bruă hrĭ mñam, krah rup lehanăn dŭm klei hlăp djuê ana, klei bi lông mjuăt asei mlei, msĕ si bi lông đĭ kwưng, mnah hna, mjing leh anôk hlăp jăk kơ tue lehanăn mnuih ƀuôn sang. K’sor H’ Hoăi – K’iăng khua bruă êdam êra ƀuôn hgŭm  Chư A Thai, čar Gia Lai brei thâo, hlăm dŭm hrue nga ynag iêo hjan Yang Pơtao Apui, êpul êdam êra lŏ prăp êmiêt djăp mta, đru bi mdoh pưk sang, wăl tač, êlan klông anôk mkŏ mjing knăm mơak, mprăp anôk ngă yang, dăp răng kriê êdeh êdâo, mđrăm mbĭt hŏng kahan ksiêm, lĭng kahan răng mgang klei êđăp ênang.

 “Hlăm klei mkŏ mjing ngă yang iêo hjan Yang Pơtao Apui, phung êdam êra ngă dŭm bruă čiăng kơ jih jang mnuih ƀuôn sang nao hlăm knămmkŏ mjing, mâo klei bi mguôp tinăn. Boh nik phung êdam êra lŏ hưn mdah dŭm mta mnơ̆ng mơ̆ng ƀuôn sang pô, boh mnga mâo, mkra mnơ̆ng ƀơ̆ng huă drông tue hiu čhưn. Hưn mdah dŭm dhar kreh mtao pui jing klei hdĭp lač kơ yang adiê mnuih djuê ana Jarai ti ƀuôn hgŭm Chứ A Thai mâo mơ̆ng đưm leh. Mơ̆ng dŭm ênhiang kdŏ lehanăn bruă ngă hlăm knăm mơak, lŏ bi hmô dŭm klei hdĭp mơ̆ng aê aduôn pô đưm krĭng lăn mtao pui Chư A Thai, hmăng hmưi kơ sa yan djŏ boh mnga jăk êa hlĭm hjan, mâo lu mdiê ktơr, klei hdĭp đĭ kyar. Mơ̆ng knăm mơak anei mâo lŏ mjuăt bi hriăm phung êdam êra thâo kriê pioh knhuah gru dhar kreh mơ̆ng aê aduôn pô đưm. Lŏ d–̆ng hưn mdah kơ dhar kreh djuê ana, kơ klei hdĭp mnuih djuê ana Jarai”.

Hrue mơak leh ruĕ, ƀiădah ênai čing čhar, klei kdŏ čhuang, lehanăn gru grua mơ̆ng dŭm djuê ana ăt adôk, msĕ si sa hnoh êa hdĭp kơ ai tiê jih jang yang ƀuôn. Mơ̆ng dŭm klei lŏ bi hdơr kơ knhuah bhiăn đưm, hlŏng truh kơ klei hdĭp ênuk ară anei, grăp mta bruă ngă amâo mâo djŏ knŏng mpŭ mni kơ dhar kreh, ƀiădah lŏ kuič mngač klei thâo bi mguôp plah wah dŭm djuê ana ayŏng adei./.