Amĭ kkiêng lehanăn đĭ hriê kơ prŏng hlăm ƀuôn sang dôk djă pioh čing čhar, mơ̆ng điêt Đinh Hdot (ti ƀuôn Đak Pơkao, ƀuôn hgŭm Tơ Tung, čar Gia Lai) hmư̆ nanao čing čhar kwang mơ̆ng dŭm knăm mơak huă êsei mrâo, klei bi kuôl ung mô̆, lehanăn hlăm dŭm klei bi kƀĭn hlăm roong. Hŏng ñu, ênai čing jing msĕ si asăp mơ̆ng aduôn aê, jing mnguh mngăt djuê ana Ba Na.
Kyua mơ̆ng klei khăp prŏng anăn mtrŭt leh ñu mkŏ mjing dŭm êpul tông čing, lehanăn kưt muiñ djuê ana Ba Na ti alŭ wăl čiăng mtô bi hriăm kơ phung hđeh. Êjai hruê ñu nao kơ hma, êla tlam mmăt ñu iêo jak hđeh truh kơ sang roong čiăng mtô bi hriăm tông čing čhar, lehanăn hriăm kưt muiñ.
Dŭm thŭn leh êgao, dŭm rĭng čing hđăp mâo lŏ mgăl, sut dhông; dŭm ênhiang kưt muiñ djuê ana pătdah lui wơr leh, ară anei lŏ dơ̆ng hmư̆ hlăm ƀuôn sang. Boh nik, lu phung hđeh điêt hlăm ƀuôn lŏ khăp mpŭ kơ dhar kreh djuê ana pô hĭn, leh mâo mŭt hlăm êpul kdŏ muiñ. Pô mbruă Đinh Hdot lač:
“Kâo dôk bi mĭn nanao tơdah phung mduôn amâo mâo lŏ mtô bi hriăm ôh, snăn phung hđeh amâo mâo srăng thâo ôh kơ dhar kreh djuê ana pô. Ênai čing, klei kưt muiñ amâo mâo djŏ knŏng pioh mdah, ƀiădah lŏ bihdơr knhuah đưm, jing mnguh mngăt kơ djuê ana Ba Na. Kyuanăn, khă suăi êmăn dưn, ăt gĭr kriê pioh dŭm êpul tông čing, êpul kưt muiñ, čiăng kơ anak čô pô mgi dih lŏ thâo kơ phŭn agha djuê ana pô. Grăp blư̆ ƀuh phung hđeh hur har hlăm klei hriăm tông čing, amâodah muiñ klei kưt muiñ djuê ana pô, kâo ƀuh mơak snăk, lehanăn lŏ mđĭ hĭn ai tiê lŏ dơ̆ng hlăm bruă anei.”
Klei yăl dliê anăn mơ̆ng pô mbruă Đinh Hdot brei ƀuh klei ñu khăp prŏng êdi hŏng dhar kreh djuê ana pô. Amâo mâo djŏ knŏng mtô pioh mdah, ƀiădah ñu lŏ mblang kơ phung hđeh thâo klei yuôm bhăn kơ grăp klei muiñ, mơ̆ng dŭm ênhiang čing hlăm klei hdĭp mnuih ƀuôn sang Ba Na. Tui si ñu, čiăng dưi kriê pioh dhar kreh pô snăn êlâo hĭn brei phung hđeh thâo săng lehanăn khăp kơ dhar kreh djuê ana pô.
Ară anei, dŭm êpul tông čing lehanăn êpul kưt muiñ mâo Đinh Hdot mkŏ mjing kreh hiu mdah hlăm dŭm anôk mkŏ mjing knăm mơak hlăm alŭ wăl, nao hlăm klei bi hgŭm hlăm čar lehanăn êngao čar. Đinh Văn Anging, mnuih hlăm êpul tông čing lehanăn kưt muiñ lač:
“Êlâo dih kâo knŏng hmư̆ aduopon aê muiñ, kâo ka tuôm mĭn ôh kâo srăng truh kơ klei hiu mdah. Leh mâo awa Đinh Hdot ktrâo atăt, kâo lŏ thâo săng lu hĭn kơ dhar kreh djuê ana Ba Na. Awa mtô hmei hŏng jih ai tiê, dơ̆ng klei ha muiñ, hlŏng kơ klei čiăng mtô mơ̆ng dŭm klei muiñ. Kyua mâo mŭt hlăm êpul muiñ, kâo kjăp ai tiê hĭn dôk ti anăp mnuih lu, lehanăn knư̆ hĭn mơh khăp kơ klei blŭ, kơ dhar kreh djuê ana pô. Kâo čang hmăng mgi dih srăng lŏ dơ̆ng hriăm êmuh lehanăn lŏ mtô bi hriăm kơ phung hđeh mkăn hlăm ƀuôn.”
Amâo mâo djŏ knŏng đru kơ phung hđeh thâo săng hĭn kơ dhar kreh djuê ana pô, dŭm êpul kdŏ muiñ lŏ mjing leh anôk hlăp jăk, mâo klei bi mguôp hlăm ƀuôn sang, lehanăn lŏ bi kơrŭ klei myưng m’ang kơ djuê ana pô hlăm phung hđeh. Grăp mlam leh ruĕ mmông mă bruă, ênai čing lŏ kwang ti sang roong. Mnuih mduôn khua dôk bi hriăm, phung hđeh jih ai tiê tui hriăm, mjing leh anôk mjĕ giăm, lehanăn păn kjăp dhar kreh. Đinh Plih, hlăm êpul tông čing lehanăn kưt muiñ mơ̆ng ƀuôn Đak Pơkao lač:
“Đinh Hdot jing mnuih jih ai tiê êdi hŏng dhar kreh djuê ana pô. Ñu pioh leh lu mmông čiăng mtrŭt mjhar, mđĭ ai phung hđeh nao hriăm tông čing, mŭt hlăm êpul kưt muiñ. Mâo blư̆ knŏng ƀiă mnuih, ƀiădah ñu kăn êdu ai . Kyua hŏng klei gĭr prŏng anăn yơh ară anei ƀuôn pô mâo leh êpul tôn čing dưi mă bruă nanao, phung amuôn adei thâo tông čing leh anăn thâo kưt muiñ lu hĭn. Mnuih ƀuôn sang hlăm ƀuôn jih jang mnuih mpŭ kơ ñu jing mnuih thâo mĭn kơ ƀuôn sang, lehanăn kơ dhar kreh djuê ana Ba Na.”
Đinh Plơnh, Khua mduôn kơ ƀuôn Đak Pơkao, brei thâo. Pô mbruă Đinh Hdot jing hjiê yuôm bhăn kơ ƀuôn. Amâo mâo djŏ knŏng pioh kơ klei hiu mdah, ƀiădah ñu lŏ jih ai tiê thâo tui duah lehanăn lŏ mtô bi hriăm dŭm klei kưt muiñ đưm mơ̆ng mnuih djuê ana Ba Na.
“Dŭm klei đru mguôp mơ̆ng pô mbruă Đinh Hdot jing yuôm bhăn prŏng êdi hlăm bruă kriê pioh knhuah gru dhar kreh djuê ana Ba Na. Klei mkŏ mjing lehanăn dôk krơ̆ng kjăp nanao êpul tông čing, êpul kưt muiñ mâo đru leh kơ lu phung hđeh thâo săng lehanăn khăp hĭn kơ dhar kreh djuê ana pô. Anei jing sa klei bi hmô jăk năng dưi mđĭ ai lehanăn lŏ bi lar čiăng kơ dhar kreh čing čhar lăn dap kngư lŏ dơ̆ng kriê pioh, lehanăn bi lar hlăm klei hdĭp ênuk ară anei.”
Ti krah klei hdĭp hlăk mâo klei bi mlih prŏng hlăm grăp hrue, phung msĕ hŏng pô mbruă Đinh Hdot ti să Tơ Tung, čar Gia Lai ăt dôk kriê pioh čing čhar, klei kưt muiñ ênhiang djuê ana jing leh mngăt êwa kơ ƀuôn sang. Klei hur har lehanăn klei thâo khăp kơ dhar kreh mơ̆ng ñu mâo đru mguôp leh yuôm bhăn kơ knhuah gru dhar kreh Ba Na lŏ mâo klei kriê pioh lehanăn bi lar./.
Viết bình luận