VOV4.Êđê - Sui ho\ng anei mâo 6 thu\n, Trần Xuân Vịnh dôk ti sa\ Đak H’Ring, kdriêk Đak Hà, c\ar Kon Tum blei 20 [e\ ana mjeh mơ\ng Anôk ksiêm mđing hria\m kơ mjeh ana dliê hla\m Knơ\ng brua\ Kreh knhâo dliê kmrơ\ng Việt Nam, ti Hà Nội lông ba w^t pla.Amao mao pô ktrâo lac\ brei ôh hdra\ pla, ana\n Vịnh kno\ng ba pla jing prue# hluê êlan nao mu\t hla\m hma mse\ si mnư\ ana kyâo dl\a\ng bi msiam ana\n. Du\m [e\ ana maca ara\ anei đ^ pro\ng leh, adhan hla pum pam, mboh bi mklo\. ~u brei thâo: macca amâo mâo ruah la\n ôh, [ia\ hlua\t [ơ\ng mnơ\ng nga\ leh ana\n amâo c\ia\ng liê lu ai kriê dla\ng ôh. Leh 4 thu\n ana mphu\n mboh tal êlâo. Thu\n dih t^ng mdu\m gra\p ana mboh mâo 15 kg asa\rr. A|t hluê si `u mơh, mphu\n tal êlâo knong pla hla\p đuic\ [ia\ ara\ anei jing [ơ\ng êdi:

“ Ka mâo ôh ana êlưih pla mse\ si `u. Phu\n tal êlâo mboh mâo kno\ng  du\m pluh ky\ đuic\, lui pioh [ơ\ng [rư\ [rư\. Leh bi mboh lu, mnuih [uôn sang mơ\ng Daklak hriê hrui bei asa\r pioh nga mjeh, phu\n tal êlâo kâo c\h^ mâo 50 êbâo pra\k/kg. Thu\n mrâo êgao kâo c\h^ mâo 100.000 pra\k/kg, amâo sui ôh đ^ 2 bliư\, đ^ truh 200.000 pra\k/kg”.

     Ti c\ar Dkalak sui ho\ng anei mâo 10 thu\n, Nguỹên Văn Cúc dôk ti alu\ Lộc Xuân, sa\ Phú Lộc, kdriêk Krông H’Nang, c\ar Daklak a\t ba pla mâo 300 [e\ ana macca mplua\ hla\m 3 ha đang kphê, 5 thu\n êdei kơ ana\n, du\m ana ana\n đ^ pro\ng leh ana\n mphu\n mboh tal êlâo leh ana\n truh kơ ara\ anei jih jang mboh leh s’a\i. Thu\n dih, `u hrui mâo 4 tôn asa\r, ho\ng ênoh c\h^ gra\p tôn mâo mơ\ng 160 – 180 êkla\k pra\k. ~u lac\ snei, macca [ơ\ng mb^t ho\ng la\n đang kphê, [ia\ klei tu\ `u ba w^t đ^ lu bliư\ mka\ ho\ng kphê:

“ Ara\ anei kâo t^ng hluê ho\ng ana. Truh kơ thu\n tal 10 sna\n t^ng mdu\m gra\p ana hrui pe\ mâo 50kg asa\r. Tơ ho\ng ênoh 60 êbâo pra\k/kg sna\n a\t mâo mnga lu h^n mơh mka\ ho\ng kphê. Kâo bi m^n snei, tơ ênoh macca kno\ng knar ho\ng kphê đuic\ sna\n ba pla ana anei a\t mâo mnga h^n kơ ana kphê mơh. Kơ klei hrui pe\ sna\n drei lui gơ\ êluh mâo hla\m brô 2/3, du\m adôk drei ma\ giê kc\ut êluh kơ gu\ dui`. Boh s^t leh khua drei bi so# djo\ gơ\ êluh yơh”.

      Amâo djo\ kno\ng ti Krông H’Nang ôh, [ia\ ti kdriêk M’Drak, c\ar Daklak, Bảo Lâm leh ana\n Di Linh ti c\ar Lâm Đồng, ana macca a\t dưi ba pla mơ\ng 5 – 6 thu\n ho\ng anei. Êbeh 300 ha macca ti kdriêk Di Linh leh ana\n 120 ha ti kdriêk Bảo Lâm ba pla hla\k ana\n, ara\ anei bi mboh leh mâo du\m thu\n. Ara\ anei, ênoh sa kg asa\r macca mtah mnuih [uôn sang ti anei ba c\h^ kơ phung ghan mnia mâo mơ\ng 180 – 220 êbâo pra\k, [ia\ lu pioh ba yua nga\ asa\r mjeh, ana\n mta ana anei h^n mơh hing jing mâo ênoh yuôm.

      Bi ti c\ar Dak Nông, macca mrâo ba pla hla\m 4 thu\n ho\ng anei, lu ti kdriêk Tuy Đức, [ia\ mâo leh truh 400 ha. Đa ana macca ba pla sui ho\ng anei mâo 4 thu\n mphu\n mboh leh mơh. Trần Đình Mạnh, Khua dla\ng brua\ Đảng kdriêk Tuy Đức, sa hla\m du\m pô ba ana\p pla ana macca  ti Tuy Đức lac\ snei:

“ Anei jing ana tu\ klei k[ah êa, mâo klei ga\l djo\ guôp ho\ng mnuih [uôn sang djuê [ia\ ti anei. Mơ\ng ana\n, hmei ruah leh ana anei. Truh kơ ara\ anei, lu đang ana macca bi mnga leh na\n mboh leh, [ia\ klei t^ng yap ka mâo ôh, kyua hluê djo\ si hdra\ bi mâo truh thu\n tal 7 kơh dưi t^ng yap, bi ara\ anei mrâo mâo pe\ thu\n tal êlâo ana\n ka dưi thâo t^ng yap djo\ ôh”.

      Hluê si klei bi mkla\ mơ\ng phung nga\ brua\ kriê dla\ng, ana macca hla\k nga\ klei bi hing sna\n jing kyua mnuih [uôn sang kno\ng hmư\ lac\ kơ mta ana anei êlưih pla [ia\ mâo klei tu\ pro\ng, Mb^t ana\n hlei pô mâo asa\r macca a\t dưi mâo mnuih hrui blei jih ana\n amâo hu\i ôh klei kơ anôk ba c\h^. Sna\n [ia\ dah mnuih [uôn sang ka thâo ôh, mnuih blei jih mta asa\r jing du\m knơ\ng brua\ djuê mjeh mnơ\ng pla amâo dah du\m phung rah mjing ana mjeh, [ia\ ka mâo ôh hlei pô blei asa\r macca pioh ba c\h^ kơ ala tac\ êngao amâo dah mkra mjing mnơ\ng pioh yua, ana\n ênoh c\h^ đ^ mơ\ng 140 êbâo – 200 êbâo pra\k/kg mse\ si ara\ anei jing ênoh amâo mâo s^t ôh. ~u đ^ mơ\ng 2 truh 4 bliư\ ênoh c\h^ hla\m sang c\ơ mnia dlông ro\ng la\n.

Ka thâo ôh mgi dih ana macca sra\ng si jing, [ia\ klei bi hing kơ ana macca ara\ anei ti Dap Kngư hla\k nga\ kơ mnuih [uôn sang bi mtio\ êran kluh ba pla, ho\ng klei c\ang hmang mâo du\m đang ana macca brei ênoh hrui w^t đ^ h^n kơ kphê, ksu, 2 mta ana tu\ yuôm mâo leh mơ\ng đưm hla\k tuôm ho\ng klei dleh dlan kyua ênoh tru\n leh ana\n kyua leh mduôn khua. Ho\ng klei bi hing mse\ si ana\n, kno\ng du\m anôk brua\, mnuih pô pla mjing, mka\p djuê mjeh ana macca yơh kla\ s^t mâo klei tu\, hla\k gra\p ana mjeh ba c\h^ mâo ênoh truh 90 êbâo pra\k/ 1[e\, đ^ 3 bliư\ mka\ ho\ng ana mjeh tiêu leh ana\n 10 bliư\ mka\ ho\ng mjeh kphê.

                                                                        H’Nga Êban pô mblang.