Dưi dla\ng klei ]ih tal 1 lehana\n tal 2 hluê êlan link ti gu\ anei snei:
VOV4.Êđê - Kơ boh klei lui] rai dliê kjham ti kr^ng la\n dap kngư, arưp truh kơ tur knơ\ng đ^ kyar h’^t kja\p mơ\ng kr^ng wa\l, klei na\ng ênguôt jing du\m ênoh amâo s^t kơ dliê hla\k dôk ba yua, hưn mthâo lar [ar mơ\ng pô dliê truh kơ sa\, kdriêk, ]ar lehana\n du\m Phu\n, dhar brua\ Gưl dlông, nga\ kơ du\m hdra\ mtru\n brua\ dliê kmrơ\ng mơ\ng Knu\k kna dleh dưi mđ^ lar klei tu\. Mb^t ho\ng mta phu\n k[ah klei thâo, klei đua klam, lo\ mâo boh phu\n kbia\ hriê mơ\ng brua\ duh mkra, ana\n jing klei hưn amâo s^t, dliê lui] rai lu, sna\n la\n dliê – jing nga\n do\ mâo boh tu\ yuôm h^n, ênưih sna\k le\ hla\m kiê kngan anak mnuih, anôk brua\ duh mkra. Klei truh ju\ jhat kjham mơ\ng boh klei anei amâo djo\ kno\ng nga\ kơ wa\l hd^p mda jhat rai, arưp truh kơ tur knơ\ng đ^ kyar h’^t kja\p, [ia\dah ti ana\p mta, brua\ ra\ng mgang klei êđa\p ênang ala [uôn ti du\m alu\ wa\l ka\n h’^t ênang mơh. Lo\ dơ\ng du\m klei ]ih “Dliê la\n dap kngư ho\ng klei kp^ brei jing mah”, hla\m hdra\ hruê anei, hmei lo\ hưn mthâo klei ]ih tal 3 mâo ana\n “Dliê mah lui] jih, la\n mah le\ hla\m kiê kngan”.
99 ha dliê hlăm ]uê dliê Knơ\ng bruă Đỉnh Nghệ, să Qủang Sơn, kdriêk Đăk Glong, ]ar Dak Nông, leh êbeh 10 thu\n dưi jao, ara\ anei păt dah amâo lo\ mâo ôh. Adôk ti bruă anei jing klei bi mmiă amâo thâo lo\ rue# plah wah mnuih [uôn sang alu\ wa\l tuôm mnia mblei lăn dliê ho\ng anôk bruă duh mkra. Đa đa mnuih [uôn sang hlăm kr^ng ngă bruă yăl dliê klei dleh dlan mơ\ng pô kyua du\m klei bi mmiă, klei bi mjh^k mtu\l, ngă kơ klei hd^p digơ\, amâo mâo klei êđăp ênang ôh ti alu\ wa\l:"Du\m wa\l lăn Knơ\ng bruă hu^ amâo dưi lo\ kriê snăn lo\ ]h^. Go\ sang kâo blei mơ\ng Knơ\ng bruă Đỉnh Nghệ mơ\ng thu\n 2013 truh ara\ anei. Truh thu\n 2015 snăn knơ\ng bruă hđăp lo\ ]h^ kơ Khanh, Khua kiă kriê mrâo. Mơ\ng thu\n 2015 truh ara\ anei, Khanh mâo leh klei bi mmiă ho\ng lu go\ êsei blei lăn mse\ hmei."
Anei jing sa klei blu\ mơ\ng pô mkăn:“K'iăng khua Knơ\ng bruă Đỉnh Nghệ jing Nguyễn Tiến Mạnh mnah dua asa\r boh phao ti jơ\ng kâo, sa hlăm jơ\ng điâo, sa hlăm pha hnuă, ngă kơ go\ sang kâo toh hroh. Kâo jing pô ngă bruă phu\n hlăm go\ sang, ara\ anei le\ hlăm klei [un [in, dleh dlan êdi. Hmei dôk hu^ hyưt snăk."
Hdră mơ\ng Knơ\ng bruă Đỉnh Nghệ kno\ng jing sa hlăm du\m pluh bruă ngă lui] liê, ngă lui] klei êđăp ênang kyua klei bi mmiă lăn ti ]ar Dak Nông, leh anăn jing 1 hlăm du\m êtuh mta bruă mse\ snăn hlăm kr^ng wa\l Lăn Dap Kngư.
Tơdah mse\ si du\m thu\n êlâo, dliê lui], lu lăn dliê lui] jing lăn lo\ hma amâo dah sang dôk, lăn hlăm brô du\m pluh êklăk prăk truh êbeh du\m êtuh êklăk prăk grăp ha, snăn 2 thu\n ho\ng anei, ênoh lăn đ^ du\m pluh blư\ kyua hdră duh liê pui kmlă êran ho\ng pil yang hruê mâo lu, klei găl kru\ w^t dliê [rư\ [ia\, klei kp^ hlăm dliê [rư\ kjham. Mse\ si ti kdriêk {uôn Đon, ]ar Dak Lak, leh du\m anôk rông mnơ\ng pla mjing mko\ dưm pui kmlă êran ho\ng pil yang hruê ti ]uôr sang dưi ru\ mdơ\ng lu, grăp anôk rông mnơ\ng mâo ênoh du\m êklai prăk grăp Megaóat, snăn du\m lăn mơ\ng lăn dliê ti kdriêk ăt hlăk dưi ba ]h^ ho\ng hnơ\ng 100 êklăk prăk/1000m2, jing êklai prăk/1ha: “Bi 4-5 ha bi giăm, ara\ng amâo mâo klei găl ngă hră dja\ yua lăn snăn `u dôk ti krah anăn yơh. Ênoh snăn êbeh 100 êklăk prăk hlăm 1 êbâo m2, lu h^n jing 150 êklăk/1000m2. Tơdah hlei pô ]ia\ng blei srăng ]h^ jih."
Hlăm 5 ]ar Lăn Dap Kngư, Gia Lai dôk mrô sa kơ klei dliê yuôm jih lui] - lăn le\ hlăm kiê kngan, kyua hlăm du\m thu\n êlâo, ]ar brei bi liê êbeh 50 êbâo ha dliê tu\l ana kyâo đ'điêt ]ia\ng pla ana ksu. {ia\dah êbeh pluh êbâo ha ana ksu hlăm anăn amâo đ^ kyar ôh, kno\ng adôk lăn huâng [rư\ bi mlih jing lăn mơ\ng anôk bruă duh mkra. Bruă sang ]ư\ êa ]ar Gia lai hlăk akâo kơ Gưl dlông mâo klei bhiăn ]ia\ng kơ du\m anôk bruă duh mkra dưi bi mlih êbeh 12 êbâo ha lăn dliê mjing hdră k`ăm mkăn, lu jing lăn rông mnơ\ng, pla mjing ana boh kroh, wa\l pui kmlă êran ho\ng ang^n leh anăn pui kmlă êran ho\ng pil yang hruê. Hluê si Kpă Thuyên - K'iăng Khua Knơ\ng bruă sang ]ư\ êa ]ar Gia lai, boh nik ]ar lo\ akâo kơ gưl dlông ba yua klei k]ah mtru\n jih leh klei dưn yua amâo lo\ ba yua ara\ anei, ]ia\ng kơ anôk bruă mnia blei dưi mâo lăn ênưih h^n:“Ară anei anôk bruă mnia blei ăt ]iăng bi mlih hdră k`ăm mkăn, khă snăn, Hdră bhiăn dliê kmrơ\ng mrâo snăn bi mlih hdră ba yua mkăn snăn 1 ha brei lo\ pla w^t 3 ha. Ăt ]ang hmăng snei, mjing djăp klei găl kơ anôk bruă duh mkra hluê ngă Hdră mtru\n hđăp, 1 ha dliê snăn lo\ pla dliê bi hrô 1 ha mơh."
Hdră bi rai dliê yuôm jing lăn yuôm ti Lăn Dap Kngư mko\ mjing lu thu\n leh anăn jing hdră kjham h^n ngă kơ dliê lui] jih, amâo dưi lo\ kru\ w^t. Leh anôk bruă duh mkra ênưih mâo mă dliê, lăn dliê ]ia\ng bi rai, bi mlih, ]h^ mnia mjing leh klei amâo jăk ]ia\ng kơ mnuih [uôn sang bi kluh nao bi rai dliê, ks^ng mmiă lăn. Bruă bi rai dliê – ks^ng lăn snăn, boh nik ngă amâo mdăp ôh, amâo hu^ kơ hdră bhiăn. Êdan êdi hlăm anăn jing phung mơ\ng VOV thâo [uh ti kr^ng wa\l dliê ti să }ư\ Pui, kdriêk Krông Bông, ]ar Dak Lak. Ti nei, mnuih [uôn sang alu\ Ea Rớt, să Cư Pui bi rai leh 37 ha hlăm 5 mlan ako\ thu\n. Lu ênhă hlăm anăn ka pla mjing, [ia\dah amâo tu\ ư lo\ jao ]ia\ng kơ pô dliê lo\ pla dliê. Lehanăn mnuih lo\ hâo hưn klei anei kơ gưl dlông, jing Nguyễn Văn Tâm, Khua Knơ\ng bruă sang ]ư\ êa să }ư\ Pui:“Lăn mnuih [uôn sang ks^ng mmiă ara\ anei mnuih [uôn sang la] lăn anôk bruă dliê pla mjing amâo djo\ ôh. Akâo kơ knơ\ng bruă dliê kmrơ\ng mâo hdră lo\ pla dliê hlăm ]ư\ kla. Hdră mơ\ng knơ\ng bruă đru si be\ ngă, bi mbha si ngă, tơdah dưi mâo hdră ma\ brua\ snăn hâo hưn hnưm kơ mnuih [uôn sang."
"Dliê jing yuôm mse\ mah, tơdah drei thâo răng mgang snăn dliê yuôm snăk" jing klei blu\ dưi ]ih hlăm po\k mdhă, dưm hlăm lu kr^ng dliê mơ\ng 5 ]ar. {ia\dah ênoh yuôm mơ\ng dliê hlăk toh hroh, leh anăn ênoh yuôm mơ\ng lăn dliê hlăk đ^, ngă kơ klei g^r ktưn răng mgang, mđ^ kyar dliê [rư\ dleh dlan h^n.
Klei adie không, êa lip, klưh lăn săr kdơr klei tu\ đ^ kyar mơ\ng lu thu\n, ngă lu mnuih djiê, jing klei hưn brei răng ktang ph^t kơ ênoh yuôm mơ\ng dliê, [ia\ dah lu alu\ wa\l amâo dlăng jing yuôm ôh kơ klei ana\n.
Viết bình luận