VOV4.Êđê- Hlăm sang pro\ng siam, h’uh mđao mâo djăp ênu\m mnơ\ng yua hlăm klei hd^p mda, Rơ Châm Punh, ti [uôn Kép 1, să Ia Mơ Nông hơ\k m’ak: du\m thu\n giăm anei klei hd^p mda go\ êsei h’^t kjăp leh, hnư hrui w^t amâo mâo tru\n hluê ênoh ênil mnơ\ng mă mơ\ng lo\ hma amâo dah yan adiê amâo mâo jăk. Ana\n jing kyua bruă pla mjing, rông mnơ\ng hluê ngă hdră mnê] mrâo mrang; 7 sào mdiê lo\ djăp huă [ơ\ng jih thu\n, 4 drei êmô ana mđai lo\ mđai du\m drei êđai mb^t ho\ng eh êmô ba pruê kơ kphê, lehana\n boh nik gơ\ pla mjing kphê h’^t kjăp leh mu\t hlăm Êpul hgu\m bruă lo\ hma Ia mơ Nông. Rơ Châm Punh brei thâo:

“Kâo hluê mu\t hlăm êpul bruă hgu\m dưi mko\ dưm đ^ng krih êa ênuk mrâo mrang, krih ho\ng kdrăp krih mse\ adiê hjan hlăm grăp phu\n kphê. Kdrăp krih anei mkiêt mkriêm êa, mkiêt hruê ai ngă bruă, đru go\ êsei lehana\n asei mlei kâo dul [ia\. Hdră kreh ho\ng kdrăp anei găl ênưih h^n, 1 blư\ mko\ dưm dưi krih 200 phu\n kphê, hlăm 1 êbâo phu\n sơnăn knơ\ng 5 blư\ mko\ dưm đui]. Hluê si klei ktrâo la] 1 blư\ mko\ dưm krih hlăm wang 7 m’mông. Bi hrui pe\ boh kphê ba ]h^ sơnăn êpul bruă hgu\m hrui blei jih kphê mâo, mnuih [uôn sang amâo mâo hu^ ôh kơ klei ba ]h^ mnia amâo dah hiu duah sang ]ơ mnia”.

Kyua mâo klei bi hgu\m mkra mjing, kr^ng [uôn sang mrâo [uôn Kep 1 [rư\ hruê [rư\ mlih mrâo

            Hluê si Rơ Châm Uenh, khua [uôn Kép 1, yan bhang anei lu ênhă kphê mnuih [uôn sang dưi krih ho\ng  kdrăp mkiêt mkriêm êa. Bruă kriê dlăng kphê ăt hluê ngă ksă êmă hluê si hdră ktrâo la] ]ia\ng krơ\ng kjăp hnơ\ng mâo, hnơ\ng jăk kphê. Rơ Chăm Uenh brei thâo; mơ\ng leh hluê mu\t êpul hgu\m bruă lo\ hma, mnuih [uôn sang amâo lo\ hiu blei ôh mnơ\ng yua, hbâo pruê… grăp blư\ kriê dlăng, ăt kăn hu^ kơ phung aghan mnia kp^ ênoh truh yan hrui pe\ boh. Đađa, ênoh ]h^ kphê mơ\ng mnuih [uôn sang đ^ h^n mkă ho\ng ênoh hlăm sang ]ơ mnia:

“Kno\ng [uôn Kép 1 hmei, hluê mu\t hlăm êpul bruă hgu\m Ia Mơ Nông mâo 32 ]ô mnuih. Digơ\ mko\ dưm kdrăp krih êa kơ kphê êran hjăn ]ia\ng mkiêt mkriêm êa lehana\n mdrơ\ng klei yan adiê bi mlih hlăm wưng k[ah êa. Tal 2 dưm hbâo, krih êa drao mnơ\ng pla mjing digơ\ mâo klei ktrâo la] klă. Mnuih [uôn sang amâo mâo hbâo pruê sơnăn nao mă hbâo mơ\ng Êpul bruă hgu\m ba yua êlâo truh yan hrui pe\ kphê ba tla yơh prăk hbâo pruê, êa drao krih kơ mnơ\ng pla mjing”.

Sang dlông mnuih Jarai ti [uôn Kep 1

            Gru hmô mguôp mb^t bruă duh mkra, hrui blei kphê plah wah du\m go\ êsei mnuih [uôn sang ho\ng êpul bruă hgu\m Ia Mơ Nông dưi po\k ngă mơ\ng thu\n 2017. Lê Văn Thanh, khua Êpul bruă hgu\m duh mkra – mnia mblei -hiu ]hưn – lo\ hma Ia Mơ Nông brei thâo, hdră k`ăm bruă mguôp mb^t ana\n jing mjing kr^ng pla kphê h’^t kjăp, mâo phu\n agha, mơ\ng ana\n mđ^ boh yuôm bhăn kphê. Bruă ho\ng bruă đru duh bi liê hbâo pruê, êa drao krih kơ mnơ\ng pla mjing… amâo mă prăk mnga, Êpul bruă hgu\m lo\ đru máy móc, đru k]e\ hdră duh mkra, hrui blei mnơ\ng mă mơ\ng lo\ hma kơ mnuih [uôn sang.

Sang dlông [uôn Kep kyua mnuih [uôn sang bi mguôp mkra mjing

            Hdră ngă djo\ guôp ho\ng mnuih [uôn sang djuê [ia\, sơnăn ênoh go\ êsei ngă hră m’ar mguôp mb^t ngă bruă duh mkra ho\ng êpul bruă hgu\m [rư\ hruê [rư\ đ^. Mrâo êbeh 2 thu\n, Êpul bruă hgu\m Ia Mơ Nông  mâo 3 blư\ bi mlih hră dưi tu\ yap, ênoh prăk đru mguôp tal êlâo kno\ng 500 êklăk prăk, ara\ anei đ^ truh 6 êklai prăk. Ênoh go\ êsei mguôp mb^t bruă pla kphê truh êbeh 600 go\ êsei, mko\ mjing tu\ jing 6 êpul bruă mkra, alu\ wa\l po\k pro\ng găn nao 4 să mơ\ng Ia mơ Nông nao truh Ia Ka, Ia Nhin lehana\n wa\l krah Ia Ly.

Anôk bruă Êpul hgu\m bruă Ia Mơ Nông

            Lê Văn Thanh brei thâo; hrăm mb^t ho\ng mjing bruă mjing kr^ng pla kphê h’^t kjăp, Êpul bruă hgu\m Ia Mơ Nông hlăk po\k phai hdră mđ^ kyar du\m mta mnơ\ng pla mkăn, đru mnuih [uôn sang mđ^ lar klei găl kơ lăn ala, mâo thiăm hnư hrui w^t hlăm thu\n bi hrô kơ klei jưh knang kơ yan hrui pe\ boh kphê. Thu\n mrâo êgao, Êpul bruă hgu\m mguôp mb^t ho\ng mnuih [uôn sang pla mpluă 5 êbâo phu\n ana boh k]^l asa\r pê, 50 ha êtak lăn… bruă mguôp mb^t mkăp djuê mjeh mâo hnơ\ng jăk, ktrâo la] hdră pla mjing hluê hnơ\ng ]ua\n doh VietGAP lehana\n [ua\n rơ\ng hrui blei mnơ\ng mâo:

“Bi ksiêm dlăng ]ia\ng đru mnuih [uôn sang mâo hnư hrui w^t ho\ng hdră pla mpluă, khă gơ\ amâo mâo hrui w^t lu ôh, [ia\dah mâo hnư hrui w^t đrông, sơnăn kơh mnuih [uôn sang mâo klei h’^t kjăp, bi tơdah kno\ng jưh knang hjăn kphê ăt dleh mơh. Kâo hlăk hluê ngă hdră ana\n, duh bi liê kơ du\m go\ êsei pla ana boh kroh, tă ]ua mnơ\ng pla lehana\n hrui blei mnơ\ng mâo. Lehana\n mb^t ho\ng kr^ng lo\ pla 1 yan mơ\ng mnuih [uôn sang, hlăm yan anei păt dah lăn ala lui mang sơa^, sơnăn pô ba pla ana [ia\ hruê mlan, du\m mta mnơ\ng pla amâo đei ]ia\ng kơ êa, ]ia\ng mkra mđ^ klei hd^p mda mnuih [uôn sang”.

Mnuih ngă lo\ hma bi trông kơ hdră ruah êa drao kriê dlăng kơ ana pla mjing

            Kyua mko\ mjing bruă duh mkra djo\ guôp ho\ng kr^ng mnuih [uôn sang djuê [ia\, Êpul bruă hgu\m Ia Mơ Nông mâo klei đru mơ\ng du\m hdră bruă mơ\ng knu\k kna. Ara\ anei Hdră bruă bi mlih bruă lo\ hma h’^t kjăp ti Việt Nam (mơ\ng Knơ\ng prăk dlông ro\ng lăn đru) hlăk đru êpul bruă hgu\m duh bi liê blei mprăp kdrăp krih êa mkiêt mkriêm krih êa mse\ si hjan kơ êbeh 300 phu\n kphê mnuih [uôn sang. Knơ\ng bruă sang ]ư\ êa kdriêk }ư\ Pah mrâo anei ăt mko\ mjing Hdră bruă mđ^ kyar bruă duh mkra mguôp mb^t boh yuôm bhăbi hgu\m ho\\ng bruă hrui blei boh kphê hlăm Hdră bruă k`ăm ala ]ar kơ bruă mko\ mjing kr^ng [uôn sang mrâo, jao kơ Êpul bruă hgu\m Ia Mơ Nông hluê ngă, ]ia\ng klă s^t jing pô ba ana\p hlăm bruă đru mnuih [uôn sang mđ^ h^n boh tu\ dưn bruă duh mkra. Thu\n mrâo anei, ho\ng klei đru mơ\ng knu\k kna lehana\n ai lar bra jăk siam mơ\ng gru hmô mguôp mb^t, bi hgu\m bruă duh mkra, hrui blei mnơ\ng mă mơ\ng lo\ hma, s^t nik klei hd^p mda mnuih [uôn sang djuê [ia\ ti anei srăng [rư\ hruê [rư\ trei mđao h^n./.

H'Mrư Ayun mblang