VOV4.Êđê - Klei adiê không dleh đao\ knăl ti kr^ng wa\l Lăn dap Kngư, ngă kơ du\m pluh êbâo ha ana pla mjing lui] liê djiê krô. Anei ăt jing klei khăng mâo na nao hlăm grăp thu\n leh anăn dưi đao\ knăl srăng kjham h^n, ]ia\ng kơ Lăn Dap Kngư mâo du\m hdră msir klă klơ\ng leh anăn bi đrăm. Ngă djo\ du\m klei ]ia\ng anăn, du\m ]ar tal êlâo ba yua du\m hdră êdah kdlưn. Pom êa đ^ ti ]ư\, ru\ mkra bro\ng mgơ\ng êa ti dlông amâo dah mkra lu knơ\ng kdơ\ng êa bi kduê jing hdră msir mâo lu klei ]ang mđ^.

Dôk ti dlông duôr ]ư\ Êa Pô, gia\m ênao êa phu\n pui kmla\ Serepôk 3, sia\ knông ho\ng ]ar Daklak, Hồ Sơn, Khua adu\ brua\ lo\ hma mđ^ kyar kr^ng [uôn sang kdriêk }ư\ Jut, ]ar Daknông dla\ng pha\ gu\ ho\ng ai tiê ênguôt êdi: Sa nah jing êa krông Serepok pro\ng lia\ lia, bi sa nah jing mnơ\ng pla dôk djiê krô. Thu\n anei, klei adiê không k[ah êa dôk mâo kjham êdi, êa kba\ng, êa ênao ti kdriêk pa\t dah khuôt jih leh. Mâo du\m anôk, mnuih [uôn sang dôk g^r do\ng  mnơ\ng pla [ia\dah amâo mâo klei tu\ jing ôh, mnơ\ng pla djiê krô jih. Ti ana\p klei dôk mâo mkla\k anei, Hồ Sơn mphu\n hưn mdah yơh kơ klei “Pom êa mđ^ kơ ]o\ng ]ư\ mơ\ng kdriêk.

“Mrâo êgao kdriêk mâo leh hra\ ba m’^t kơ ]ar, akâo kơ ]ar lehana\n gưl dlông đru duh bi liê kơ sa kdra\p ma^ pom êa ma\ êa mơ\ng êa krông Serepok lehana\n pom mđ^ kơ dlông. Êa krông Serepok dôk gia\m sa boh ]ư\ dlông kyua ana\n, drei pom êa ga\n ]ư\ lehana\n mkra mbông mnuôr êa sna\n kơh drei dưi ba êa krih kơ mnơ\ng pô pla. Krih kơ 5 êbâo ha mnơ\ng ti 4 sa\ mâo Nam Dong, Ea Pô lehana\n Dak Wil, Dak Đrông. Ênha\ anei pa\t ]ia\ng jih jing mnơ\ng pla sui hruê lehana\n kr^ng anei amâo dưi mka\p dja\p ôh êa krih.

Hluê si klei m^n mrâo mơ\ng kdriêk }ư\ Jut, leh êa dưi pom mơ\ng êa krông Serepok đ^ kơ ]ư\, mgơ\ng pioh hla\m du\m ênao êa ho\ng hnơ\ng man dưn hla\m brô du\m ha. Mơ\ng du\m ênao êa anei, sra\ng mâo kdra\p mđoh tru\n pha\ gu\ ]ư\, nao ba êa kơ dja\p kr^ng, ba krih kơ mnơ\ng pla, mkiêt mkriêm pra\k bi liê, lehana\n mkhư\ mơh klei lui] liê êa. Hdra\ mka\p êa kơ brua\ mkra mjing ]ia\ng mse\ ho\ng hdra\ mka\p êa kơ klei hd^p mda hla\k dôk po\k nga\ ti du\m [uôn pro\ng, boh nik ti kr^ng mâo lu mnuih dôk mơh.

A|t hluê ho\ng klei anei, ti ]ar Daklak, ]ar hưn mdah leh klei m^n mrâo mko\ mkra kdra\p krih êa mse\ snei. Hluê ana\n, sra\ng mko\ mjing du\m anôk pom êa mơ\ng du\m ênao êa ba mgơ\ng ti anôk dlông h^n êdi hla\m kr^ng dôk ]ia\ng kơ êa krih lehana\n brei êa mu\t hla\m kdra\p mđoh nao kơ dja\p anôk mb^t ana\n mâo wa\t val mka\p kơ brua\ pla mjing. Khuất Văn Sơn, Khua adu\ brua\ hdra\ k]ah kluôm, Anôk brua\ kriê dla\ng hdra\ duh bi liê brua\ êlan klông lehana\n brua\ lo\ hma, mđ^ kyar kr^ng lo\ hma, hlo\ng klam nga\ K’ia\ng khua hdra\ brua\ ADB8 ]ar Daklak brei thâo, gru hmô krih êa anei sra\ng dưi mđ^ h^n boh tu\ krih êa mka\ ho\ng du\m ênao phu\n pui kmla\ truh 5 blư\:

“Gru hmô anei tu\ dưn ti 2 mta brua\, tal 1 jing anôk kbia\ êa mâo ai tu\n êa s’a^, mnuih nga\ lo\ hma dưi ba yua du\m gru hmô krih êa mkiêt mkriêm, si tô hmô krih êa sui dhưt. Du\m gru hmô krih êa ana\n sra\ng đru mkiêt mkriêm êa yua. Lehana\n ho\ng gru hmô anei brua\ kriê dla\ng, ba yua hluê hdra\ ênuk mrâo, jih jang yua ho\ng kdra\p mrâo s’a^. Mnuih ba yua dưi dôk sa anôk yua ma^t^ng amâo dah đ^ng blu\ dja\ hiu a\t dưi po\k van mơh, dưi mje\ [rư\ [rư\ ho\ng hdra\ kdra\p ênuk mrâo 4.0. Ho\ng du\m ênao êa snei dưi mđ^ hla\m brô 5 blư\ ênha\ ]ia\ng krih êa ara\ anei.

Khuất Văn Sơn a\t brei thâo, klei m^n nga\ bro\ng mgơ\ng êa ti dlông, hdra\ krih êa anei dưi hưn mdah hla\m klei hluê nga\ brua\ “Mđ^ h^n boh tu\ ba yua êa kơ du\m ]ar tu\ lu klei hma\i kyua adiê không k[ah êa nga\” mâo Knơ\ng pra\k Châu Á ADB đru. Ho\ng phu\n mka\p pra\k 545 êklai pra\k, hdra\ ru\ mkra bro\ng mgơ\ng êa ti dlông m^n t^ng sra\ng dưi nga\ ti du\m kdriêk mâo: Krông Pa], Ea H’leo, }ư\ M’gar, Ea Kar. Mơ\ng ana\n, đru mka\p êa krih kơ hla\m brô 2.600ha mnơ\ng pla, lu jing kphê, tiu.

A|t hla\m brua\ “Mđ^ h^n boh tu\ ba yua êa kơ du\m ]ar tu\ lu klei hma\i kyua adiê không k[ah êa nga\” mâo Knơ\ng pra\k Châu Á ADB đru, ]ar Daknông ba mdah leh hdra\ msir mkra mđ^ knơ\ng kdơ\ng êa ti êa krông Êa Diêr, kdriêk }ư\ Jut. Anei jing sa klei m^n mrâo, tơdah dưi ru\ mkra sra\ng dưi t^ng dla\ng kluôm, kreh knhâo lehana\n kja\p ]ia\ng kơ du\m ênao êa anei dưi mgơ\ng nanao êa, wa\t hla\m yan hjan, mâo êa ba yua hla\m yan bhang. Lê Trung Kiên, Khua knơ\ng brua\ knơ\ng kdơ\ng êa ]ar Daknông brei thâo, brua\ anei mâo ênoh duh bi liê 210 êklai pra\k, t^ng sra\ng nga\ truh ti thu\n 2022 sra\ng bi leh 10 ênao mgơ\ng êa lehana\n đru mguôp rơ\ng mâo dja\p êa krih kơ 3 êbâo ha mnơ\ng pla ti kdriêk }ư\ Jut.

“ Brua\ knua\ mơ\ng ADB 8 ti ]ar Daknông mâo 2 hdra\ điêt. Sa brua\ dôk ti alu\ wa\l kdriêk Dak Mil, sa brua\ ti kdriêk }ư\ Jut. Hluê si klei ga\l mâo mơ\ng alu\ wa\l, brua\ ti kdriêk }ư\ Jut sra\ng ru\ mkra knơ\ng kdơ\ng êa, kla\ klơ\ng jing mkra 10 knơ\ng kdơ\ng êa ]ia\ng mka\p kơ brua\ pla mjing”.

Hla\k êjai klei bi mlih yan adiê mâo [rư\ hruê [rư\ dleh dưi ksiêm dla\ng, klei adiê không k[ah êa mâo [rư\ hruê [rư\ kjham h^n, brua\ mdrơ\ng ho\ng klei adiê không k[ah êa ti kr^ng la\n dap kngư jing hlăk mjê]. Sa go\ sang sa êa kba\ng, sa ma^ pom êa lehana\n đ^ng krih, du\m go\ êsei mâo sa ênao êa.. hla\k jing hdra\ ]o\ng ]ia\ng duh bi liê nga\ lui] liê lu pra\k ka\k, amâo mâo klei tu\ dưn. Pom êa mđ^ kơ dlông ]ư\, mkra bro\ng mgơ\ng êa ti dlông amâo dah mkra knơ\ng kdơ\ng êa, yua đ^ng lehana\n val bi hrô kơ mbông mnuôr êa, krih kơ du\m êbâo ha… jing hdra\ nga\ ja\k h^n, đru kơ brua\ lo\ hma La\n dap kngư pral ba w^t klei tu\ dưn h^n hla\m boh klei dôk mâo ara\ anei./.