VOV4.Êđê - Am^ kkiêng leh ana\n đ^ pro\ng êmo\ng bo\ ti kr^ng la\n Dap kngư mâolu klei ya\l dliê đưm, ho\ng du\m brua\ nga\ kla\ klơ\ng, lu amai adei mniê mnuih djuê [ia\ ga\n hgao leh klei dleh dlan, mko\ mkra go\ sang yâo m’ak, trei mđao, đru mguôp hla\m hdra\ mđ^ kyar mơ\ng [uôn sang leh ana\n yang [uôn.

      Ti Anôk k[^n bi mni kơ knua\ druh alu\, [uôn êdah kdlưn kyua mơ\ng Anôk g^t gai kr^ng Dap Kngư mko\ mjing hla\k knhal jih mlan 9 mrâo êgao, mâo 24 c\ô amai adei mniê êdah kdlưn hla\m kdra\p c\u\t h’ô djuê ana pô. Ho\ng đ^ng adriêk ai mniê tiê mnu\, [ia\ digơ\ kla\ s^t jing leh du\m pô ba ako\ mơ\ng du\m [uôn sang Dap Kngư.

Đinh Thị Hoan ti Anôk k[^n bi mni knua\ druh alu\, [uôn êdah kdlưn thu\n 2016 ti Daklak.

      Mrâo bo\ 30 thu\n, jing mniê đảng viên sa ana\n mơ\ng êpul brua\ Đảng {uôn T’Mât, sa\ Đông, kdriêk K’Bang, c\ar Gialai, [ia\ hla\m đrông 2 gưl mtam, amai Đinh Thị Hoan, djuê ana Bahnar, mâo klei đa\o knang djo\ ruah nga\ khua dla\ng Êpul brua\ Đảng. Pral kdal nga\ brua\ ho\ng jih ai tiê, amao uê` kơ klei dleh dlan sua\i êma\n, `u đru mguôp lehkơ [uôn T’Mât, sa [uôn mâo 100%  jing mnuih [uôn sang Bahnar jing [uôn kreh dhar mta mrâo gưl c\ar. Klei tu\ jing mơ\ng `u jing kyua thâo nga\ brua\ mtô mblang leh ana\n iêo lac\ mtru\t mjhar c\ia\ng dum êpul êya brua\ ti nah gu\ a\t mse\ mơh mnuih [uiôn sang bi hgu\m mguôp, sa ai tiê hluê nga\ du\m hdra\ brua\ bi lông ktưn duh mkrta, mko\ mkra klei hd^p mrâo đ^ kyar:“ Kâo a\t g^r duah tui êmuh hria\m, thâo kla\ kơ mta bhia\n Đảng, du\m asa\p mtru\n, hdra\ mtru\n mơ\ng alu\ wa\l c\ia\ng mko\ mjing po\k hluê nga\ brua\ ti [uôn T’Mât. Ho\ng êpul brua\ Đảng sna\n kâo bi mđ^ lar ja\k nnao ai tiê klei m^n mơ\ng êpul lu. Ho\ng mnuih [uôn sang sna\n mb^t ho\ng brua\ bi mtô mblang kơ hdra\ êlan mtru\n mơ\ng Đảng leh ana\n hdra\ bhia\n mơ\ng Knu\k kna, sna\n c\ia\ng ktrâo lac\ kơ mnuih [uôn sang thâo ba yua hdra\ mnêc\ nga\ brua\ mrâo mrang hla\m klei nga\ brua\ knua\. Mtô mblang nga\ bi mlih knhuah m^n, hdra\ nga\ hla\m mnuih [uôn sang djuê [ia\ c\ia\ng [rư\ kpưn đ^ tlaih mơ\ng [un.”

       A|t jing sa c\ô khua [uôn mơ\ng [uoon sang dap Kngư, amai Y’Hlưr, kkiêng thu\n 1959, khua dla\ng Êpul brua\ Đảng {uôn Kontum K’Nâm, phường Thống Nhất, [uôn pro\ng Kontum, c\ar Kontum, anôk mâo 100% ênoh mnuih [uôn sang jing mnuih [uôn sang sang djuê [ia\ hluê đa\o khop bi kla\: c\ia\ng kơ mnuih [uôn sang đa\o knang kơ hdra\ êlan mtru\n mơ\ng Đảng sna\n c\ia\ng bi nga\ kơ klei hd^p mnuih [uôn sang đ^ kyar h’^t kja\p. Thâo săng kla\ kơ klei hd^p mơ\ng gra\p go\ sang, amai mb^t ho\ng knua\ druh [uôn nao truh kơ gra\p boh sang iêo lac\ mtru\t mjhar mnuih [uôn sang bi g^r duh [ơ\ng; ba yua djuê mjeh mrâo hla\m brua\ pla mjing, duh bi liê hbâo pruê, ba yua hdra\ mnêc\ nga\ brua\ mrâo mrang…… hla\m brua\ pla mjing mnơ\ng. Kyua ana\n klei hd^p mda mơ\ng mnuih [uôn sang [uôn Kontum K’Nâm mâo leh klei bi mlih hla\m gra\p hruê. Amai Y’Hlưr lac\ snei: “ Êlâo h^n  pô bi jing mnuih ba ako\ nao êlâo hla\m brua\ hluê nga\ hdra\ êlan mtru\n mơ\ng Đảng leh ana\n hdra\ bhia\n mơ\ng Knu\k kna. Dưi nga\ sna\n kơh s^t pô iêo lac\ mtru\t mjhar mnuih [uôn sang sra\ng êlưih h^n. C|ia\ng mtô mblang kơ mnuih [uôn sang thâo [uh kla\ do\ djo\ bi tui hluê nga\,  tơ do\ soh bi lui he\. Du\m gru hmô nga\ tu\ ja\k, djo\ guôp ho\ng mnuih [uôn sang pô sna\n bi mtô mblang iêo lac\ mnuih [uôn sang tui hluê nga\ c\ia\ng klei hd^p [rư\ hruê [rư\ đ^ kyar, brua\ duh mkra bi mlih đ^, klei hd^p mda kơ anak c\ô [rư\ ja\k siam h^n.”

Amai Y’Hlưr.

  Ho\ng amai Kawai, mnuih djuê ana Mạ, mâo 44 thu\n Khua dla\ng brua\ Mặt trận hlo\ng nga\ khua dla\ng êpul brua\ mniê alu\, khua êpul ma\ c\an pra\k alu\ 8, sa\ Mađagui, kdriêk Da\ Huai, c\ar Lâm Đồng le\ hluê nga\ brua\ yang [uôn, đru  klei tu\ kơ [uôn sang jing klei m’ak hla\m klei hd^p. ~u jing pô nga\ ja\k brua\ bi hgu\m mguôp mnuih [uôn sang hla\m alu\, đru du\m go\ êsei mâo klei hd^p dleh knap leh ana\n bi hgu\m kngan mko\ mkra kr^ng [uôn sang mrâo. Thu\n êgao, mnuih [uôn sang alu\ 8, sa\ Mađagui ai c\o\ng ba myơr du\m êtuh m2 la\n, đru mguôp pra\k leh ana\n ai hruê nga\ brua\, mkra mjing leh du\m ktuê êlan pro\ng doh. Lac\ kơ brua\ iêo lac\ mtru\t mjhar mnuih [uôn sang, amai Kawai brei thâo snei:“ Mniê `u mâo klei ga\l h^n kơ êkei jing hdra\ msir mkra klei truh hla\m brua\ knua\  `u ja\k h^n. Si tôhmô s^t drei nao hrui pra\k đru mguôp pioh mko\ mkra kơ ya be\ brua\ hla\m alu\, sna\n mnuih [uôn sang a\t sra\ng dleh mơh brei mguôp. {ia\ pô dê pô mblang brei kla\ klơ\ng djo\ hdra\, djo\ ai  ana\n mnuih [uôn sang hmư\ gơ\ thâo săng leh ana\n đa\o knang, klei anei nga\ kơ brua\ mb^t ga\l êlưih h^n leh ana\n jih jang m’ak s’a\i.”

      Mơ\ng brua\ nga\ Khua Êpul brua\ Mniê kdriêk Krông K’Nô leh ana\n nga\ Khua  Anôk mko\ mjing êpul brua\ Mniê c\ar Daknông, w^t mdei brua\ kơ alu\ wa\l, amai H’Rem {uôn Ya\, kkiêng thu\n 1959 ara\ anei jing Khua dla\ng brua\ Đảng {uôn K62, sa\ Dak Drô, kdriêk Krông K’Nô, c\ar Daknông. Hla\m go\ sang, amai jing mo# mbrua\, jìng am^ ênang; ho\ng [uôn sang amai jing pô ba ako\ nao êlâo hla\m du\m brua\ dleh dlan, Amai H’Rem ya\l dliê snei: “ Kâo amâo mâo kdu\n ôh ti ana\p klei dleh dlan, g^r ktưn đ^ hla\m klei hd^p. Kâo da\p mmông nga\ brua\ plah wah brua\ yang [uôn ho\ng go\ sang bi djo\ guôp. Pra\k mlan gơ\ [ia\ amâo mâo dja\p rông ba anak,  sna\n hnêc\ nga\ brua\ lo\ hma, rông mnơ\ng c\ia\ng lo\ mâo pra\k hrui w^t kơ go\ sang. Mniê Yua\n amâo dah Êđê, M’Nông aaao s’a\i klei dleh dlan hla\m klei hd^p go\ sang, hla\m brua\ knua\. Kâo c\ang hmang amai adei amâo mâo kdu\n ôh c\ia\ng thâo bi g^r hla\m dja\p mta brua\, thâo rông anak aneh, dôk hd^p ja\k êđa\p ênang ho\ng [uôn sang.”

       Jing anak tal 5 hla\m sa go\ sang Êđê mâo truh 12 c\ô anak ti [uôn M’Blơt, sa\ Êa Bông, kdriêk Krông Ana, c\ar Daklak, amai {uôn Krông Tuyết Nhung, kkiêng thu\n 1969, amâo mâo mdei g^r ktưn leh ana\n ara\ anei jing Tiến sĩ, Khua Klei hria\m Ngữ văn - Anôk hria\m Sư phạm, Sang hra\ Đại học Tây Nguyên.

Tiến sĩ Tuyết Nhung dôk mblang lac\ kơ knhuah dhar kreh djuê ana Êđê.

    Amâo djo\ kno\ng jing nai mtô mâo lu gưl sinh viên bi mpu\ mni, Tiến sĩ {uôn Krông Tuyết Nhung lo\ mâo lu klei c\ih ksiêm mđing hria\m mâo klei tu\  yuôm kơ knhuah dhar kreh Dap Kngư mse\ si : Dhar kreh ma\ djuê am^ hla\m klei khan Êđê; Dhar kreh mnơ\ng [ơ\ng hua\ Êđê; Klei khan kơ Khing Ju\ - H’Bia Yâo;  Brua\ mơ\ng du\m êpul yang [uôn du\m djuê ana [ia\ ti  anôk pô mtam hla\m klei bi mđ^ kyar h’^t kja\p Dap Kngư…. Lac\ kơ brua\ mơ\ng pô, Tiến sĩ {uôn Krông Tuyết Nhung brei thâo:“ Hla\m hdra\ êlan `u\ kma ara\ anei, mâo lu knhuah dhar kreh mrâo mơ\ng du\m djuê ana, du\m kr^ng lan ala mka\n `u\ kma kơ ala c\ar drei, nga\ kơ knhuah dhar kreh mơ\ng du\m djuê ana, bohnik djuê ana [ia\ ti ana\n mtam hla\k [rư\  luc\ ram. Kyua ana\n kâo c\ia\ng bi mđ^ mpu\ du\m klei tu\ yuôm knhuah dhar kreh mơ\ng djuê ana pô, c\ia\ng du\m klei tu\ yuôm ana\n dưi [uh kla\ klơ\ng h^n leh ana\n mâo lu h^n mnuih thâo. Kâo ruah nao bi êlam h^n hla\m brua\ ksiêm mđing hria\m kơ knhuah dhar kreh, kyua anei jing boh tu\ yuôm phu\n, jing phu\n agha mơ\ng aê ama pô, c\ia\ng êdi kơ klei dôk kriê pioh bi mpu\ wa\t hla\m klei m^n, brua\ nga\ leh ana\n hla\m knhuah hd^p gra\p hruê mơ\ng gra\p c\ô mnuih, bohnik ho\ng gưl hđeh ara\ anei.”

      Gra\p c\ô mnuih mâo brua\ mdê mdê, [ia\  ho\ng knhuah kreh kria\ng thâo g^r ktưn duah êmuh hria\m, di amai ga\n hgao leh klei dleh dlan, kpưn đ^ bi mkla\ pô leh ana\n mâo leh lu klei đru mguôp kơ klei đ^ kyar mb^t mơ\ng kr^ng Dap Kngư.

                                                             H’Nga pô ]ih mkra.