VOV4.Êđê – Mrâo anei, lu mnuih [uôn sang ti [uôn Tuoh Ktu, să Glar, kdriêk Đăk Đoa iêu leh đ^ng blu\ kơ Anôk bruă sang mđung asa\p blu\ Việt Nam ti Lăn Dap Kngư bi êdah klei hu^ hyưt leh digơ\ tu\ lu klei kp^, boh nik ngă ru\ng răng klei m^n. Phung anei êlâo dih tuôm mă prăk ngă hră mơar kơ mnuih [uôn sang bi mlih hdră yua lăn mơ\ng lăn ngă lo\ hma jing lăn dôk, mguôp ho\ng ]an prăk knu\k kna, [ia\dah ară anei mgo# mnuih [uôn sang tla prăk mnga yuôm snăk, amâo dah yua hdră ngă măk [ai ]ia\ng mă lăn ala. Leh phung ]ih klei mrâo nao êmuh klei mâo, [uh boh klei dleh dlan h^n kơ klei mnuih [uôn sang la], phung kăp ngă hră mơar mgrơ\ng hră djă yua lăn ]an prăk mâo hlăm lu anôk, klei hu^ hyưt hlo\ng truh ho\ng wa\t phung knuă druh ]ia\ng răng mgang mnuih ngă lo\ hma.

Hmư\ hing mâo phung ma\ brua\ klei mrâo hriê tui ksiêm kơ boh klei mnuih mgưt ma\ hra\ dja\ yua la\n lehana\n hiu ]an pra\k ti du\m knơ\ng pra\k, lu [^ng nga\ lo\ hma – mnuih le\ hla\m klei anei ti [uôn Touh Ktu pral nao lehana\n dôk bo\ hla\m sang khua [uôn Y Sưu. {ho\k [hưn lehana\n dôk mđing êdi hla\m êpul mnuih anei jing Y Jur. Y Jur dôk hu^ hyưt pô sra\ng lui] đang war pro\ng 71 m ti [o# êlan dơ\ng, 160 m hla\m lam, ti tluôn Anôk brua\ sang ]ư\ êa sa\ Glar, kdriêk Đa\k Đoa.

Y Jur brei thâo, thu\n êlâo, `u truh leh wưng tla pra\k kơ knơ\ng pra\k ho\ng ênoh 260 êkla\k pra\k [ia\dah amâo mâo pra\k tla ôh, ana\n knơ\ng pra\k ]ih ana\n `u hla\m êpul mnuih dôk đuôm nư jhat mơ\ng knơ\ng pra\k. Hla\m boh klei ana\n, mâo sa ]ô mniê ana\n gơ\ Tuất, jua\t mưng leh ho\ng mnuih [uôn sang Touh Ktu nao, la] kơ `u dưi đru `u la\m ana\n nư jhat mơ\ng knơ\ng pra\k, ho\ng ênoh pra\k 10 êkla\k pra\k. Amai a\t đru `u nga\ hra\ dja\ yua la\n kơ đang war gia\m anôk brua\ sang ]ư\ êa sa\. Kyua la\n anei mâo sa kdrê] điêt yap jing lăn dôk sna\n kơh dưi ]an lu pra\k ka\k h^n. M^n t^ng, leh mâo hra\ dja\ yua la\n, ayo\ng dưi ba mgrơ\ng ]an truh 400 êkla\k pra\k. Ênoh pra\k nga\ hra\ dja\ yua la\n mâo amai anei la] jing 60 êkla\k pra\k.

Y Jur dôk bi m^n m’ak mơh kyua pô dưi msir mghaih leh klei dleh dlan, ana\n ma\ êlâo 330 êkla\k pra\k mơ\ng amai ja\k anei. Hla\m ênoh ana\n `u ma\ 260 êkla\k pra\k ]ia\ng tla nư kơ knơ\ng pra\k. 70 êkla\k pra\k adôk `u t^ng tla hla\m klei nga\ hra\ m’ar dja\ yua la\n lehana\n ênoh pra\k sun ]ia\ng dưi la\m ênoh ana\n nư jhat, (sitôhmô nư amâo lo\ dưi tla) ti knơ\ng pra\k. {ia\dah leh mâo hra\ dja\ yua la\n hla\m kngan, Y Jur thâo pô a\t dôk hla\m ana\n phung dôk đuôm nư jhat ti knơ\ng pra\k amâo mâo dja\p klei ga\l ]ia\ng ]an pra\k ôh. Amai anei lo\ nao ti sang lehana\n mtru\t Y Jur mb^t ho\ng go\ sang, ]ih ana\n amai anei nga\ pô đang war lehana\n la\n ana\n, ]ia\ng đru kơ Y Jur dưi ]an pra\k lu h^n. Y Jur hmư\ lehana\n ara\ anei la\n ana\n amai a\t ba yua, [ia\dah hluê si klei bhia\n ana\n ara\ng leh. {^ng nga\ lo\ hma anei ya\l dliê snei:

Kâo hmư\ lehana\n đa\o knang êdi mơh, kyua gơ\ mâo 2 go\ êsei mka\n mơh, sa jing Kul, dua jing A Nưng, ti [uôn Touh Klah, a\t mâo hra\ [ua\n rơ\ng dưm ana\n `u lehana\n brei kơ `u ]an. Du\m hra\ m’ar [ua\n rơ\ng `u amâo brei pô duah dja\ ôh. Amâo brei sa tu\t mta hra\ m’ar ôh, wa\t hra\ đuôm nư, ênoh pra\k ]an… {ia\dah mmông ana\n, kâo a\t m^n amai Tuất jing sa ]ô mnuih ja\k.

A|t mse\ boh klei mâo ho\ng Y Jur, A Khul, mnuih [uôn Touh Ktu mơh, hla\k ayo\ng ]ia\ng ]an pra\k, mâo mnuih mgưt ma\ hra\ dja\ yua la\n lehana\n ata\t ]an pra\k k]e\ brei nga\ hra\ m’ar bi mlih la\n go\ sang jing la\n dôk ]ia\ng dưi ma\ ]an lu. Kno\ng mdê [ia\, jing la\n A Khul gơ\ điêt h^n, ênoh bi liê nga\ hra\ m’ar [ia\ mơh, kno\ng 35 êkla\k pra\k jing ênoh pra\k nga\, 6 êkla\k pra\k jing brei kơ ara\ng mkra ana\n. Klei kuôl ka\ mơ\ng 2 t^ng jing A Khul sra\ng tla mtam ênoh pra\k bi liê anei tơdah dưi ]an pra\k. {ia\dah, truh kơ ara\ anei A Khul ka dưi ]an pra\k ôh, ka mâo dja\ mơh hra\ yua la\n, mse\ si klei ]ang hma\ng, [ia\dah phung brei ]an pra\k t^ng leh nư `u dôk đuôm truh ara\ anei êbeh 100 êkla\k pra\k.

Leh mâo mnuih nao dla\ng la\n ara\ng la] kno\ng dưi ]an 100 êkla\k pra\k đui]. Kyua ana\n kâo amâo ư ôh. Lehkơna\n brua\ anei bi kdung lah yơh truh kơ du\m mlan. Mrâo anei, di`u brei mnuih hriê ti sang, la] ma\ pra\k mnga (pra\k nga\ hra\ la\n) truh du\m êkla\k pra\k. Bi hra\ la\n ara\ anei di`u mơh dôk dja\.

Hluê si Y Sưu, khua [uôn Touh Ktu, ti alu\ wa\l mâo lu mnuih mse\ si Y Jur lehana\n A Khul, le\ hla\m klei mnuih mgưt nga\ hra\ la\n lehana\n ata\t ]an pra\k. Mâo mnuih lui] pư\k lui] sang, ]h^ jih nga\n dra\p tla nư, bi đa đa mâo ara\ng arưp nga\ jhat, mgo# brei tla pra\k mnga kơ brua\ nga\ hra\ m’ar dja\ yua la\n. Hluê si Y Sưu, brua\ anei kbia\ hriê mơ\ng klei mnuih [uôn sang k[ah klei thâo sa\ng, mb^t ana\n mâo klei ka djo\ mơ\ng brua\ bi mkla\ brei ]an pra\k ti du\m knơ\ng pra\k hla\m alu\ wa\l. A Sưu la] snei:

Leh nao dla\ng la\n, dla\ng sang dja\p mta ra mnơ\ng, phung knua\ druh brei ]an pra\k la] amâo dja\p klei ga\l ]ia\ng ]an pra\k. {ia\dah kâo amâo thâo ôh si klei anei jing, klei kuôl ka\ a\t mâo klei bi mkla\ mơh, ]ih dưm ana\n ara\ng, ]ia\ng kơ ara\ng ]an brei, ana\n pô nao bi mkla\ yơh la\n lehana\n hlo\ng lui] jih mơh la\n. A|t la\n ana\n, ya nga\ ]ih ana\n pô amâo dưi ]an, bi ana\n ara\ng ya nga\ ]an dưi?

 Hluê si Êpul hgu\m mnuih nga\ lo\ hma kdriêk Đa\k Đoa, brua\ mâo lu mnuih hla\m kr^ng [uôn sang mnuih djuê [ia\ mâo ara\ng mplư bi mlih hdra\ dja\ yua la\n mguôp ho\ng brua\ ]an pra\k ti knơ\ng pra\k ]ia\ng kp^ brei pra\k mnga ktro\ amâodah tle\ ma\ nga\n pra\k, jing klei dôk mâo êdi. Hluê si Y Jik, khua êpul hgu\m, mơ\ng mlan 6 thu\n 2019, êpul ksiêm dla\ng leh kluôm mb^t ana\n mâo klei hưn mthâo ho\ng hra\ m’ar kơ gưl dlông lehana\n brua\ Đảng ]ar Đa\k Đoa brei mâo hdra\ msir mghaih. Kha\ sna\n, la] kơ boh tu\ hdra\ msir mghaih, A Lưng, k’ia\ng khua êpul hgu\m mnuih nga\ lo\ hma Đa\k Đoa, jing pô mâo jao ksiêm dla\ng boh klei anei brei thâo, klei anei ara\ anei dleh ksiêm dla\ng h^n mka\ ho\ng thu\n êlâo. Brua\ ra\ng mgang klei tu\ dưi kơ mnuih [uôn sang tuôm ho\ng lu klei dleh dlan:

Mnuih tuôm ma\ brua\ leh ho\ng phung anei, [uh dleh dlan êdi. Mâo nanao klei arưp aram mơ\ng phung ana\n, knơ\ng pra\k a\t hu^ mơh, amâo jho\ng brei phung anei ]an pra\k ôh. Di`u yua kâo, kâo a\t kriêp mơh, kyua amâo mâo mnuih ra\ng mgang pô, kyua ana\n kâo amâo lo\ ]ia\ng ma\ brua\ ôh. La] s^t gơ\ sna\n yơh, tơdah pô hưn klei anei, di`u la] êpul hgu\m kdriêk yơh mka\p klei hưn anei.

}ia\ng bi mkla\ h^n du\m brua\ djo\ tuôm kơ boh klei mnuih mgưt ma\ hra\ dja\ yua la\n ]ia\ng ]an pra\k dôk mâo lu ti du\m go\ sang hla\m [uôn Touh Ktu, sa\ Glar, lehana\n kdriêk Đa\k Đoa, hmei nao mtuôm leh ho\ng anôk brua\ sang ]ư\ êa sa\ lehana\n anôk brua\ sang ]ư\ êa kdriêk, mâo du\m klei êmuh. Anôk brua\ sang ]ư\ êa kdriêk Đăk Đoa brei thâo, sra\ng g^t gai mtam Anôk brua\ kahan ksiêm kdriêk ksiêm bi mkla\ lehanan w^t la] klei êmuh hla\m wưng hnưm h^n êdi.

H’Nê] pô ]ih hlo\ng răk