VOV4.Êđê -Grăp thu\n, ti kdriêk Kông Chro, ]ar Gia Lai, mâo êbeh 100 ]ô mnuih djiê kyua ]o\ng mdjiê mă asei mlei pô, lu êdi jing mnuih [uôn sang Bahnar, ngă kơ bruă đảng kdriêk Kông Chro bi mko\ mjing Anôk bruă g^t gai k`ăm kdơ\ng mgang klei anei. Klei năng ênguôt êdi, ana\n jing du\m klei djiê amâo mâo tu\ gơ\ khăng kbiă hriê mơ\ng du\m klei bi keh koh đơ điêt hlăm klei hd^p mda ana\n hlăk ngă truh du\m klei ktro\, du\m klei ruă ênguôt ai tiê dôk bi [uh nao ho\ng mnuih adôk hd^p.

  Kha\ 60 thu\n leh lehana\n dôk rông ba truh 7 ]ô anak, [ia\ leh klei djiê ung mo# adei mniê `u Đinh Thị Blết – Đinh Liôch, Đinh Binh dôk ti [uôn Dâng nao tu\ drông ma\ leh 6 ]ô amuôn pô ba w^t rông ba. Đinh Binh ya\l dliê snei: Ako\ thu\n 2013, kyua đa\o đing ung pô amâo mâo s^t suôr ho\ng pô, êdei mniê `u jing amai Đinh Thị Blết nao hma hja\n, leh tina\n mna\m êa drao mdjiê hlua\t mdjiê asei `u pô. 6 mlan êdei, hla\k dja\p mnuih [uôn sang bi m^n klei ênguôt hn^ng lui] mo# dưi [ia\ leh, sna\n ana\n a\t jing mmông ayo\ng Đinh Liôch ruôt he\ kkuê mdjiê asei `u pô, lui he\ am^ mduôn lehana\n 6 ]ô anak điêt. Go\ sang Binh dleh dlan leh mơ\ng êlâo, ara\ anei h^n mơh lo\ dleh dlan hla\k `u lo\ rông ba 6 ]ô hđeh. Kha\ [un knap dưn, [ia\ `u a\t g^r rông ba du\m ]ô amuôn pô đ^ hriê kơ pro\ng, kno\ng pap kơ amuôn pô êr^t he\ am^ wa\t ama. Đinh Binh la]:“ Am^ djiê, `u hu^. Ama djiê, h^n mơh di`u lo\ hu^. ~u hia nanao, yơ\ng asei mlei, đa đa hlo\ng êbuh hnga\t he\. Kâo mâo lu anak mơh, ka dưi rông ba ja\k mơh, ara\ anei lo\ mâo du\m c\ô phung hđeh đơ điêt ( jing amuôn kâo) ana\n truh du\m pluh ]ô hđeh. K[ah êwư yơh, amâo mâo dja\p [ơ\ng hua\ ôh. K[ah amâo mâo dja\p braih sna\n nao ma` braih ara\ng. Êlâo adih sa kdhô hua\ mâo dja\p hla\m 2 mlan, ara\ anei 1 kdhô hua\ ka mâo mơh sa mlan. Pô mduôn leh mơh, 60 thu\n leh, kno\ng hu^ phung hđeh êngoh dua\m rua\ đui]. Tơ di`u amâo mâo rua\ êngoh, bi suaih pral s’a^ sna\n kâo m’ak êdi yơh”.

Bi ho\ng amai Anheng 37 thu\n, ti [uôn Pyang, wa\l krah Kông  Chro, sna\n dơ\ng mơ\ng hruê ung mdjiê asei pô, amâo mâo mnuih đru rông ba, brua\ duh mkra go\ sang tuôm ho\ng klei dleh dlan, 2 ]ô anak Anheng mdei he\ sang hra\. Lo\ hma [ia\, dja\p klei bi liê hla\m go\ sang kno\ng jưh kơ pra\k hiu duah ma\ brua\ ara\ng mưn. Klei ênguôt hn^ng êdi ana\n jing da\l hla\m 2 thu\n êgao, amai Anheng dôk bi m^n leh ana\n mâo lu bliư\ amâo thâo sa\ng ôh ya nga\ ung pô mdjiê he\ asei, lehana\n lui he\ mo# anak. “ Ung mo# hd^p mb^t, đa ta\p năng bi trông kơ brua\ duh [ơ\ng a\t mâo klei amâo thâo bi djo\, bi ta\ng mga\l. Ung kâo leh mna\m kpiê kha\ng blu\ ktang đo\k ho\ng mo# anak kha\ng lac\ nnao kơ klei mdjiê asei. Asei kâo pô a\t ka\n thâo mơh ya nga\ ung kâo mdjiê he\ asei. Hla\k mâo ung dôk mb^t, sna\n nga\ brua\ pliê [ia\. Ara\ anei kno\ng hja\n kâo rông 2 ]ô anak, sua^ êdi, asei hua\ djam [ơ\ng  hruê mâo hruê h’a\i k[ah, ]hum ao jep guôk kơ anak c\ut a\t ka\n dja\p lei”.

        Hluê si klei hưn mdah mơ\ng Knơ\ng brua\ hâo hưn mtô hria\m kdriêk Kông Chro,  klei ]o\ng bi mdjiê ma\ asei pô ti alu\ wa\l kdriêk jing hu^ hyưt êdi. Kno\ng t^ng mơ\ng thu\n 2010 truh kơ 3 mlan ako\ thu\n 2013, mâo truh 306 klei bi mdjiê asei pô. Phu\n agha mơ\ng klei anei kha\ng amâo mâo kla\ mnga] ôh, tơ mâo sna\n kbia\ hriê mơ\ng du\m klei hla\m klei hd^p aguah tlam s’a^ mse\ si bi a\l ho\ng mnuih [uôn sang, [^ng ga\p tlao mư] amâo dah kyua phung mduôn khua hla\m [uôn [uah a\l klei nga\ soh… Bi kdơ\ng ho\ng klei anei, lu [uôn sang hla\m alu\ wa\l  hla\k dôk g^r ktưn hâo hưn mtô mblang ]ia\ng bi mlih klei m^n mơ\ng mnuih [uôn sang. Ayo\ng Đinh Chuyênh, khua [uôn Pyang, wa\l krah Kông Chro la]:“ Hluê si hdra\ mtru\n mơ\ng brua\ Đảng, hmei mko\ mjing lu bliư\ klei bi k[^n [uôn, ]ia\ng hâo hưn mtô mblang, ti go\ êsei mâo mnuih bi mdjiê asei pô sna\n mnuih [uôn sang amâo mâo bi k[^n ôh. Mnuih djiê kyua ]o\ng bi mdjiê ma\ asei pô, sna\n mnuih [uôn sang amâo mâo nao ]ang dơr ôh. Mko\ mjing klei kdo\ mmui` ]ia\ng hâo hưn mtô mblang snei: klei bi mdjiê ma\ asei pô nga\ dleh knap kơ go\ sang pô, nga\ lui] nga\n dra\p, lui] mnuih, k[ah mnuih nga\ brua\, brua\ duh mkra dleh dlan h^n, mnuih djiê lo\ djiê wa\t êmô, kbao, liê kpiê ]eh, anak aneh amâo mâo am^ ama rông ba. La] kluôm, jing mnuih [uôn sang a\t thâo sa\ng mơh kơ klei amâo mâo ja\k mơ\ng klei mdjiê ma\ asei pô”.

        Ako\ thu\n 2013, kdriêk Kông Chro mko\ mjing leh Anôk g^t gai lehana\n hâo hưn mtô mblang ]ia\ng mkhư\ klei mdjiê ma\ asei pô mđ^ h^n klei thâo sa\ng kơ mnuih [uôn sang [rư\ [rư\ bi msưh kdu\n lehana\n la\m lui jih klei mdjiê asei pô ti alu\ wa\l. Hluê ana\n, gra\p mlan, pô bi ala anôk brua\ hâo hưn mtô bi hria\m lehana\n du\m êpul êya mko\ mjing 4 gưl mje\ mjuk kdo\ mmui` ti 4 [uôn mdê mdê. Hluê ana\n, mnuih [uôn sang dưi dla\ng clip bi êdah klei ênguôt hn^ng mơ\ng du\m go\ sang mâo mnuih mdjiê ma\ asei pô, mâo phung knua\ druh mnuih Bahnar hâo hưn mtô mblang kơ klei m^n soh mơ\ng klei mdjiê asei pô… Leh 1 thu\n g^r ktưn mko\ mjing gia\m 80 klei bi kdo\ mmui`, bi hgu\m hâo hưn mtô mblang, ênoh mnuih mdjiê asei pô hla\m thu\n 2014 hro\ 28 klei mka\ ho\ng thu\n 2013. Đinh Keo, khua anôk brua\ mtru\t mjhar mnuih [uôn sang kdriêk Kông Chro la]:“ Anôk brua\ hâo hưn mtô mblang brua\ Đảng leh ana\n anôk brua\ mtru\t mjhar mnuih [uôn sang bi hgu\m ho\ng mặt trận leh ana\n du\m êpul êya hâo hưn mtô mblang ho\ng video mdah rup. Hmei yua klei blu\ Bahnar, ruah mnuih mâo k’hưm ja\k êdi la] kơ klei mdjiê ma\ asei pô anei. Mnuih [uôn sang [uh klei m^n mdjiê asei jing ju\ jhat. Ara\ anei, dưi la] klei mdjiê asei ti alu\ wa\l kdriêk Kông Chro hro\ leh”.

       Kdriêk Kông Chro mâo êbeh 47 êbâo ]ô mnuih [uôn sang, hla\m ana\n mâo êbeh 85% jing mnuih [uôn sang djuê [ia\. Klei thâo hra\ m’ar [ia\, mâo lu klei bhia\n hd^p dôk kthu\l mluk, klei hd^p brua\ duh mkra dôk dleh dlan… dưi mâo Brua\ Đảng kdriêk Kông Chro bi mkla\ jing phu\n agha du\m klei amâo thâo bi djo\ hla\m go\ sang [rư\ [rư\ nga\ truh kơ klei bi mdjiê asei pô. Kyua ana\n, êngao kơ brua\ hâo hưn mtô mblang mđ^ klei thâo sa\ng kơ mnuih [uôn sang hla\m du\m brua\ hla\m yang [uôn, kơ brua\ klam ho\ng go\ sang, anak ]ô leh ana\n du\m klei truh ju\ jhat mơ\ng klei mdjiê asei anei nga\, alu\ wa\l c\ia\ng bi mtru\t ktang h^n klei mđ^ kyar brua\ duh mkra, mđ^ klei hd^p mda  ai tiê klei m^n mnơ\ng dhơ\ng kơ mnuih [uôn sang, sna\n kơh dưi mjing du\m klei tu\ ja\k hla\m brua\ bi mkhư\ klei mdjiê ma\ asei pô anei.

BTV: H’Nga.