VOV4.Êđê- Mâo lăn ƀiădah amâo dưi rŭ mdơ̆ng, amâo dưi bi mlih mta kñăm yua lăn, amâo dưi ba mgrơ̆ng; pưk sang jhat rai, đa đa amâo lŏ rơ̆ng kjăp klei êđăp ênang ƀiădah kăn dưi mkra wĭt, rŭ mdơ̆ng mrâo. Anei jing klei hlăk dôk mâo hŏng dŭm êtuh gŏ êsei mnuih ƀuôn sang ti dŭm ƀuôn hgŭm Trà Bá, Hội Phú, Ia Kring hlăm krĭng čuăl mkă mơ̆ng Hdră mkŏ mkra krĭng mnuih ƀuôn sang dôk êlan Nguyễn Văn Linh (ƀuôn prŏng Pleiku, Gia Lai) hlăk dôk găn hlăm êbeh pluh thŭn êgao. Dŭm klei dleh dlan, gun kpăk kyua hdră anei lui êruh snăn amâo dưi lŏ rŭ mkra ngă kơ mnuih ƀuôn sang ti alŭ wăl anei ngêñ bêñ êdi.

Dôk hlăm krĭng čuăl mkă hdră rŭ mkra Wăl mnuih ƀuôn sang dôk êlan Nguyễn Văn Linh, lu thŭn anei, ung mô̆ Bùi Văn Năm (êlan Châu Văn Liêm, Plei Ku) mbĭt hŏng phung anak hdĭp hlăm sang gưl 4 sô jhat leh mơ̆ng gŭ truh kơ dlông, mơ̆ng nah anăp truh nah tluôn. Sang êgao leh 21 thŭn ba yua jhat leh jih lu kdrêč mtih. Hlăm yan hjan, sang msah kyua êa kma hlăm mtih, bi čuôr brŭ, khă gơ̆ dưm leh 3 tal, mă kyâo ktư̆, ƀiădah ăt ƀrôč. 3 hlăm 6 čô anak Năm bi dôk ung mô̆ leh, nao dôk hlăm sang mưn kyua ñu amâo mâo lăn, rŭ mdơ̆ng pưk sang kơ hlei pô ôh, khă gơ̆ lăn anei prŏng truh 1 êbâo m2.

“Mnuih ƀuôn sang hmei hlăm krĭng mâo bruă dôk rŭ mkra ngă rŭng răng kơ klei hdĭp, hmei tŭ ư leh čiăng kơ knŭk kna ngă bruă knuă. Ƀiădah ngă snăn brei ngă bi mjêč, čiăng hmei hơĭt klei hdĭp mda, bi lui êruh msĕ snei, klei hdĭp hmei dleh dlan snăk. Kyua êlan klông amâo mâo, adiê hjan êbhơr, pưk sang sô tĭ, ƀrôč amâo mâo dưi mkra mđĭ ôh, mkra mrâo kăn brei mkra.”

 Gŏ sang Khiên amâo dưi mkra pưk sang, kăn dưi mgơ̆ng lăn čan prăk duh ƀơ̆ng kyua dôk hlăm krĭng hdră bruă lui êruh

Kbưi hŏng sang Năm amâo kbưi ôh, gŏ sang Quảng Văn Khiên, kkiêng thŭn 1970 ăt dleh dlan msĕ snăn mơh. Amâo dưi triêk lăn kơ 2 čô anak hlăk dôk mưn sang jưh, Khiên lŏ mâo Knơ̆ng prăk hngah amâo brei mgơ̆ng lăn čiăng čan prăk duh ƀơ̆ng ôh kyua lăn dôk hlăm hdră kčah. Mâo anăn ƀiădah mkhư̆ jih klei dưi ba yua, Khiên mơĭt leh hră leh anăn nao hlăm lu klei bi tuôm hŏng phung bi ala kơ mnuih ƀuôn sang dŭm gưl čiăng lač kơ klei dleh dlan gŏ sang pô.

 “Mâo lăn ƀiădah amâo dưi rŭ mdơ̆ng pưk sang ôh. Lăn kăn dưi mgơ̆ng čan prăk knơ̆ng prăk, kăn dưi čhĭ rei. Bi anak čô prŏng leh, mâo lăn ƀiădah nao dôk sang mưn. Mnuih ƀuôn sang ti nei mâo leh lu hră mơar mơĭt kơ Knơ̆ng bruă sang čư̆ êa ƀuôn prŏng Plei Ku lu blư̆. Hmei ăt nao hlăm dŭm klei bi tuôm hŏng phung bi ala kơ mnuih ƀuôn sang gưl čar, čar wĭt lač jing mprăp mkŏ mjing, ƀuăn djăp mta mnơ̆ng hŏng mnuih ƀuôn sang, ƀiădah ăt kăn ƀuh ngă. Kâo akâo kơ Knơ̆ng bruă sang čư̆ êa čar Gia lai leh anăn Knơ̆ng bruă sang čư̆ êa ƀuôn prŏng Plei Ku tơdah ngă hdră anei dơ̆ng snăn brei ngă bi pral, tơdah amâo ngă snăn lăm lui hdră čuăl mkă čiăng kơ mnuih ƀuôn sang hmei hơ̆it klei hdĭp mda.”

Anei ăt jing boh klei msĕ mơ̆ng dŭm êtuh gŏ êsei mnuih ƀuôn sang mâo lăn leh anăn sang hlăm hdră čuăl mkă krĭng hdră rŭ mkra Wăl mnuih ƀuôn sang dôk êlan Nguyễn Văn Linh. Êlâo anăn, hdră anei mâo Knơ̆ng bruă sang čư̆ êa čar Gia Lai bi mklă leh anăn jao kơ Knơ̆ng bruă duh bi liê Saigon Highland pŏk ngă thŭn 2009, hŏng ênhă 94 ha. Khă snăn, truh 2015, anôk bruă anei amâo lŏ mâo klei dưi pŏk ngă djŏ hdră kčah ôh, anăn lŏ hrui mă. Thŭn 2017, čar jao kơ Knơ̆ng bruă sang čư̆ êa ƀuôn prŏng Plei ku mkra mlih hdră čăl mkă hdră rŭ mkra mâo 39,7 ha hlăm dŭm ƀuôn hgŭm Trà Bá, Hội Phú leh anăn Ia Kring. Thŭn 2019, Knơ̆ng bruă sang čư̆ êa čar lŏ dơ̆ng jao kơ Knơ̆ng bruă sang čư̆ êa ƀuôn prŏng Plei Ku pŏk ngă bruă anei hŏng prăk knŭk kna.

 Nguyễn Hưủ Quế, Khua Knơ̆ng bruă sang čư̆ êa ƀuôn prŏng Pleiku brei thâo, dŭm bruă mơ̆ng ƀuôn prŏng hlăk pŏk ngă bruă rŭ mkra hluê si hdră kčah. Ară anei, alŭ wăl hưn mdah leh ênoh prăk đru tla hnô lăn leh anăn ngăn drăp hlăm ênhă lăn hlăm krĭng bruă anei kơ Êpul hgŭm bi mklă ênoh mơ̆ng čar. Khădah, Quế ăt kăn hưn hbĭl hdră rŭ mkra klă sĭt dưi pŏk ngă, ƀiădah knŏng lač srăng gĭr ngă bruă hlăm wưng  hnưm hĭn.

“Leh mâo Êpul hgŭm bi mklă ênoh mơ̆ng čar bi tŭ ư, ƀuôn prŏng srăng pŏk ngă dŭm bruă rŭ mkra tui si hdră kčah. Hmei srăng gĭr pŏk ngă bruă hlăm wưng hnưm hĭn čiăng rơ̆ng klei dưi mơ̆ng mnuih ƀuôn sang hlăm krĭng bruă rŭ mkra.”

Kyua hdră bruă lui êruh êbeh pluh thŭn, anăn wăl mnuih ƀuôn sang dôk anei jing “kthul mluk” ti krah ƀuôn prŏng Pleiku.

Boh sĭt, hŏng bruă bi hrŏ hnơ̆ng rŭ mkra Wăl mnuih ƀuôn sang dôk êlan Nguyễn Văn Linh  mơ̆ng 94 ha dôk 39,7 ha, čar Gia Lai đru leh kơ dŭm êtuh gŏ êsei mnuih ƀuôn sang amâo lŏ rŭng răng čang guôn. Bi dŭm êtuh gŏ êsei mkăn hlăm hdră rŭ mkra ăt hlăk lŏ dơ̆ng hdĭp hlăm klei dôk čang guôn jih thŭn mlan. Digơ̆ čang hmăng mâo wưng hnưm hĭn mơ̆ng khua kiă kriê ƀuôn prŏng lač srăng knŏng yap hŏng hruê, hŏng mlan, amâo djŏ ôh hŏng thŭn sui msĕ si mơ̆ng thŭn 2009 truh kơ ară anei.

Pô mblang: H’Zawut Ƀuôn Yă