VOV4.Êđê -  Mnuih [uôn sang [uôn Ngol Tah amâo djo\ dưi msir mdrao leh jih klei rua\ phu\ng đuic\ ôh [ia\ lo\ mko\ mdơ\ng [uôn [rư\ hruê [rư\ bi mlih đ^ kyar ja\k siam.

     Êlâo adih mnuih [uôn sang Jarai mâo klei m^n klei rua\ phu\ng jing mse\ si mtâo ana\n sra\ng nga\ jhat kơ mnuih [uôn sang, hlei pô djo\ mâo klei rua\ sna\n [uôn sra\ng suôt mđue#. Asei mlei mnuih rua\ gơ\ a\t ka\n jho\ng dôk hla\m [uôn lei mơh, bi đue# nao dôk hd^p hla\m dliê kpal adih. Am^ ama mduôn [uôn Duit djo\ phu\ng s’a\i, ana\n bi ba jih anak c\ô nao dôk ti [uôn Ngol Tah, lo\ w^t mphu\n mko\ mkra klei hd^p mơ\ng 2 [e\ kngan huâng. Mduôn [uôn Duit lac\: “ Đưm adih [uôn pô [ia\ sna\k mnuih, mâo kno\ng 5 boh sang đuic\! Hla\k ana\n klei hd^p mda dleh knap sna\k. Sang hlang s’a\i, pô nao koh ma\ alê m’ô, druôm kyâo mdơ\ng sang. La\n pro\ng yơh ana\n bi jah ênah nga\ pưk hma, pla mdiê ktơr, hbei mtei. Hla\k ana\n kâo dôk hla\k ai, [uôn ara\ng amâo jho\ng hriê ôh kyua hu\i, hu\i tưp klei rua\. Ara\ anei mâo leh êlan klông, mâo pui kmla\ yua, mâo sang hra\, mnuih [uôn sang lar êngu\m leh ana\n mdơ\ng leh sang kja\p ph^t”.

     Jing mnuih tal êlâo am^ kkiêng leh ana\n đ^ pro\ng êmo\ng bo\ ti [uôn Ngol Tah, amâo mâo tu\ klei ư\ êpa, [un knap, Ksor Black kkiêng thu\n 1974, hur har duah êmuh hria\m kơ hdra\ mnêc\ pla mjing kphê, ksu, tiêu. Kyua ana\n đang ana kphê, tiêu mơ\ng ksor Black mâo nnao hnơ\ng boh mnga đ^, gra\p thu\n hrui ba w^t mâo êbeh 300 êkla\k pra\k mnga. Amâo djo\ kno\ng dưi mdơ\ng nga\ sang pro\ng siam kja\p đuic\ ôh, ara\ anei Ksor Black lo\ dơ\ng duh bi liê kơ 2 c\ô anak nao hria\m đại học.

 Ho\ng k’hưm leh ana\n klei thâo kơ brua\ duh [ơ\ng mơ\ng pô Ksor Black mâo mnuih [uôn sang ruah nga\ jing khua [uôn pioh mtô bi hria\m hdra\ mnêc\ nga\ brua\ lo\ hma pla mjing đru kơ mnuih [uôn sang tlaih mơ\ng [un knap. Lac\ kơ du\m klei bi mlih mơ\ng [uôn, khua [uôn Ksor Black lac\: “ Mnuih [uôn sang buh pla mdiê, tal 2 jing ktơr, hria\m kơ hdra\ mnêc\ pla mjing c\ia\ng mơ\ng ana\n mâo klei đ^ kyar. Kyua mâo Đảng, mâo knu\k kna mđing dla\ng duh bi liê nga\ mkra brei êlan klông, sang hra\ m’ar, ana\n ara\ anei mnuih [uôn sang đ^ kyar dja\p mnuih mâo leh s’a\i sang dôk, mâo êdeh kai, êdeh ph’phu\t đ^…. Anak aneh nao sang hra\ m’ar. Mnuih [uôn sang hmei amâo lo\ duah hê`, hu\i ôh. {uôn hmei a\t bi nao dôk ung, dôk mo# ti [uôn mka\n mơh đa”.                                        

      Kyua mâo klei mđing dla\ng mơ\ng Đảng leh ana\n Knu\k kna, hla\m lu thu\n ho\ng anei, mnuih rua\ phu\ng ti [uôn Ngol Tah mao mka\p drei leh êa drao mdrao klei rua\ mang. Ara\ anei jih [uôn kno\ng dôk 2 c\ô mnuih djo\ klei rua\ phu\ng, du\m gưl hđeh mrâo kkiêng ti anei suaih pral s’a\i. Ngol Tah êlâo adih 100% jing go\ êsei [un knap, [ia\ ara\ anei mâo gia\m 40 go\ êsei ho\ng êbeh 150 c\ô mnuih, adôk kno\ng 1 go\ êsei [un knap. Mnuih [uôn sang mâo klei đru mka\p brei djuê mjeh mnơ\ng pla, mnơ\ng rông; dưi ru\ mdơ\ng brei êlan klông, sang k[^n [uôn, sang hra\..... Klei hd^p trei mđao, mnuih [uôn sang bi m^n kơ brua\ brei anak nao sang hra\ hria\m hra\ m’ar. Anôk sang hra\ mơ\ng [uôn Ngol Tah dưi ru\ mdơ\ng mâo 4 thu\n ho\ng anei [ia\ mâo nnao hđeh nao sang hra\. Amai Phan Thị Bình, nai mtô adu\ hđeh điêt sang hra\ {uôn Ngol Tah lac\: “ Hla\k kâo djo\ brei hriê mtô ti anei, phung am^ ama m’ak mơ\ng ai, c\ia\ng ata\t anak pô nao sang hra\. Du\m mlan tal êlâo jing dleh dlan êdi, [ia\ jing nai mtô drei bi ba ako\ yơh hla\m klei dôk dơ\ng [ơ\ng hua\ blu\ tlao nao hriê ……. Dja\p brua\ pô nga\ bi jing s^t êdi c\ia\ng kơ hđeh tui hluê hria\m. Êlâo adih, kâo hmư\ lac\, kâo hu\i mơh. {ia\ s^t hđeh gơ\ nga\ êka he\ kngan ih amâo nao mdrao brei ôh hlei lo\ nao mdrao brei kơ ih” mơ\ng ana\n kâo [uh amâo lo\ hu\i kơ klei tưp lar ôh”.  

      Ara\ anei kluôm c\ar Gia Lai mâo êbeh 10 boh [uôn phu\ng, dôk rah rưng ti lu kdriêk mse\ si Đak Đoa, Êa Grai, Mang Yang, C|ư\ Pưh….. Kha\gơ\ mnuih [uôn sang alu\ wa\l thâo săng leh kla\ kơ klei rua\ phu\ng, [ia\ mnuih rua\ a\t adôk mâo lu klei bi kah. Mb^t ho\ng ana\n, klei suaih pral êdu awa\t, nga\ kơ brua\ duh [ơ\ng, ktưn đ^ tlaih mơ\ng [un mơ\ng digơ\ jing dleh dlan êdi mka\ ho\ng mnuih suaih pral. Kyua ana\n ai tiê klei m^n c\ia\ng tlaih mơ\ng [un, tlaih mơ\ng klei hê` `u\t hu\i c\ia\ng bi mlih klei hd^p mơ\ng mnuih [uôn sang Ngol Tah, sa\ C|ư\ H’Drông h^n mơh nga\ kơ drei bi mpu\. Nguyễn Kim Hổ, K’ia\ng khua Knơ\ng brua\ Sang c\ư\ êa, Khua dla\ng brua\ Hội đồng Nhân dân sa\ C|ư\ H’Drông brei thâo:“ Knu\k kna đru brei hbâo pruê, mjeh mnơ\ng pla, mnơ\ng rông c\ia\ng mnuih [uôn sang hla\m [uôn ba pla mjing leh ana\n ba rông. Du\m anôk brua\ bi mje\ mjing gra\p thu\n đru brei nnao đa braih hua\, êa ms^n, mnơ\ng yua kơ mnuih [uôn sang hla\m [uôn. Ara\ anei 100% sang mâo leh tivi dla\ng, 100% sang mâo leh êdeh ma\i đ^, hla\m [uôn mâo leh 60% sang simăng. {uôn Ngol Tah mâo leh lu klei bi mlih kơ [o# mta. 90% mnuih [uôn sang pla kphê, tiêu, brua\ duh mkra [rư\ hruê [rư\ mâo klei đ^ kyar. Klei hd^p mda mnuih [uôn sang gơ\ [rư\ hruê [rư\ mâo klei đ^ kyar bi mlih”.

     GiaLai ara\ anei amâo lo\ jing [uôn Ngol Tah taih kbưi ho\ng du\m c\ô mnuih rua\ phu\ng hla\k dôk bi wưh bi wưt  kyua ư\ êpa, [un knap, kyua hu\i ara\ng lac\ jing mtâo ksơ\k ôh. {uôn Ngol Tah ara\ anei dưi msir mdrao leh jih klei rua\ phu\ng, mâo leh êlan klông hla\m [uôn sang, pưk sang pro\ng kja\p, phung hđeh nao kơ sang hra\ m’ar, dja\p sang mâo leh mnơ\ng [ơ\ng hua\, mnơ\ng mka\p pioh. Klei bi mlih ja\k j^n ana\n amâo djo\ kno\ng bi êdah kơ klei c\ia\ng hmang, ai hd^p êgao hnơ\ng mơ\ng mnuih rua\ phu\ng đuic\ ôh, [ia\ lo\ jing klei tu\ mơ\ng ai tiê thâo bi hgu\m mguôp, klei hur har sa ai tiê mko\ mkra kơ êdei ana\p ja\k siam h^n.

                                                                        H’Nga Êban pô mblang.