Hbâo Urê – Silik amâo mâo lik hla\m êa mơ\ng Knơ\ng brua\ Trách nhiệm Hữu hạn Thiên Ngưu mâo hnơ\ng Phôt Pho k[a\h gia\m 70% mka\ ho\ng hnơ\ng c\ih ti kdhô hbâo.

     Mse\ si yang đar thu\n, hla\m knhal jih yan hjan, Nguyễn Văn Bảy dôk ti alu\ Phù Tiên, sa\ êa Ba\, kdriêk Êa Grai lo\ nao kơ anôk c\h^ mnơ\ng yua kơ brua\ lo\ hma pro\ng êdi mơ\ng sa\ blei hbâo pruê kơ êbeh 2ha kphê leh ana\n êbeh 200 phu\n gơ\ng tiêu mơ\ng pô. Anôk c\h^ hưn mthâo kơ `u mta hbâo Urê – Silik mơ\ng Knơ\ng brua\ TNHH Thiên Ngưu blei lông ba yua la\ng. ~u ma\ mâo [ia\ ba pruê jum dar phu\n kphê, [ia\ truh kơ ara\ anei mâo leh êbeh 3 mlan, mâo leh du\m bliư\ krih êa leh ana\n mbu\ phu\n, [ia\ du\m asa\r ju\ hbâo pruê a\t adôk sna\n mse\ ho\ng boh tâo êga ana\n. Lông ba mtlai ho\ng êa sna\n [uh kno\ng lik ma\ mkra wah đuic\. Mkrah wah adôk jing he\ du\m klo\  bi [l^t mse\ si la\n lu\ ana\n. Nguyễn Văn Bảy lac\:

“ Tơ hlo\ng ba pruê dưm hla\m phu\n kphê s^t ka\n dưi thâo [uh leh mơh mta mnơ\ng anei. {ia\ hruê ana\n kyua adiê mđia\, ana\n kâo bi mtlai hbâo ho\ng êa pioh ba krih. Leh tram mâo mơ\ng 10 – 15mn^t sna\n [uh `u bi mklo\ ti gu\ mta mnơ\ng bi [l^t anei. Hla\m 2kg mkrah hbâo sna\n mâo 1kg mnơ\ng bi [l^t anei.”

     A|t kyua đa\o knang kơ hbâo pruê mrâo kyua mơ\ng anôk c\h^ hưn mthâo mơh, Lê Đức Thiện dôk ti alu\ Phù Tiên, sa\ Êa Ba\ kno\ng [uh anei jing hbâo mgưt leh [uh 2ha đang kphê pô amâo mâo c\a\t đ^ jing ôh leh ana\n hro\ hnơ\ng boh mnga kjham êdi. Mơ\ng gra\p thu\n mâo hrui w^t truh 8 tôn kphê asa\r, sna\n ara\ anei đang kphê kno\ng mâo ma\ 2 tôn đuic\. Mrâo êgao, go\ sang `u lo\ bi liê truh kơ du\m pluh êkla\k pra\k c\ia\ng blei hbâo bru\, hbâo vi sinh leh ana\n du\m hbâo hliê mka\n pioh do\ng kơ đang kphê pô leh 1 thu\n amâo mâo c\a\t đ^ ôh. ~u lac\:

“ Agha điêt kphê tru\n ti gu\ leh ana\n djiê he\, hla k`^, êluh jih hla adôk ma\ kno\ng adhan. Boh s^t jing ana kphê k[a\h mnơ\ng tu\ ja\k. C|ia\ng msir klei truh anei sna\n bi yua hbâo bru\, hbâo vi sinh, hbâo vô cơ tu\ ja\k mse\ si hbâo Binh Điền, anmâo dah du\m hbâo hliê mse\ si Urê, Kali. M^n dah tơ dưm hbâo ja\k hla\m sa thu\n hrui mao 4tôn kphê asa\r /1 ha, [ia\ yua djo\ hbâo mgưt sna\n boh mnga mao adôk ma\ 1 tôn đuic\.”

     Mâo anôk dôk ti krah sa\ Êa Ba\, gra\p thu\n anôk c\h^ Luyn Linh ba c\h^ du\m êbâo tôn hbâo vô cơ dja\p mta kơ mnuih [uôn sang nga\ lo\ hma kluôm sa\. {ia\ hla\m mta hbâo Urê – Silik c\h^ mơ\ng anôk c\h^ anei thâo [uh hnơ\ng Phot pho mâo kno\ng 30% hnơ\ng c\ih hưn, mrô đ^ng blu\ c\ih ti kdhô amâo mâo djo\ êdi ôh….. sna\n Nguyễn Hồng Luyn, pô anôk c\h^ anei lac\ snei: klei soh anei jing mơ\ng Knơ\ng brua\ kriê dla\ng sang c\ơ mnia. Bi du\m anôk ba c\h^ kno\ng c\ia\ng mâo klei [ua\n rơ\ng kơ hnơ\ng mơ\ng knơ\ng brua\ leh ana\n ênoh ênil djo\ guôp jing blei ba yơh. Nguyễn Hồng Luyn brei thâo: “ Ja\k he\ amâo dah amâo mâo ja\k sna\n mâo leh du\m knơ\ng brua\ djo\ tuôm ksiêm mka\ dla\ng, nga\ brua\ knua\. Boh s^t ara\ng gơ\ hriê hưn mthâo sna\n ba yơh hnơ\ng mka\ dla\ng bi kla\ leh ana\n [ua\n rơ\ng mơ\ng knơ\ng brua\. Hmei jing mnuih c\h^ mnnơ\ng, sna\n hluê ho\ng klei leh bi mkla\ leh ana\n [ua\n rơ\ng ana\n blei ba leh ana\n ba c\h^ kơ mnuih [uôn sang. Gơ\ mse\ si anei jing bi hing leh anôk kâo c\h^ hbâo amâo mâo ja\k, ana\n kâo lo\ ba w^t kơ knơ\ng brua\ hbâo ana\n.”

                                Hbâo pruê mgưt, leh 3 mlan ba pruê asa\r hbao a\t adôk sna\n mse\ ho\ng boh tâo êga ana\n.

Ara\ anei, kluôm c\ar Gia Lai mâo 15 sang ma\i mkra mjing hbâo pruê leh ana\n êbeh 300 anôk ba c\h^ mta mnơ\ng anei. Hluê si Nguyễn Duy Lộc, Khua Adu\ brua\ kriê dla\ng brua\ tuh tia mkra mjing, Knơ\ng brua\ tuh tia mnia blei c\ar Gia Lai, mta phu\n hbâo pruê mgưt mâo hla\m lar [ar jing kyua lu anôk c\h^ mnia nga\ brua\ si [uh si mâo: “ Đa du\m anôk c\h^ mnia , bohnik du\m anôk c\h^ mnia điêt ti kr^ng [uôn sang lo\ hma bi mjhua ho\ng klei k[a\h klei hâo hưn mơ\ng mnuih [uoon sang ba c\h^ mnơ\ng mgưt, mnơ\ng amâo ja\k, mnơ\ng amâo mâo thâo b^t phu\n agha kơ mnuih blei yua, nga\ luc\ liê pro\ng kơ brua\ lo\ hma hla\m c\ar. Ho\ng brua\ kriê dla\ng mơ\ng knu\k kna, Knơ\ng brua\ tuh tia blei mnia g^t gai Knơ\ng dla\ng brua\ kriê dla\ng sanh c\ơ mnia bi mko\ mjing du\m êpul nao ksoiêm dla\ng du\m anôk mkra mjing blei mnia hbâo pruê, êa drao răng mgang mnơ\ng pla mjing. Wưng êgao, du\m knơ\ng brua\ djo\ tuôm a\t bi nga\ leh brua\ ktang, po\k nga\ lu hdra\ bi kdơ\ng mkhư\.”

      Nguyễn Duy Lộc a\t lac\ snei: brua\ tuh tia blei mnia bi nga\ leh brua\ [ia\ a\t adôk ka dưi bi mkhư\ mơh klei hbâo pruê mgưt, hbâo pruê amâo mâo ja\k. Mta phu\n jing kyua hnơ\ng msir mkra hluê si Hdra\ mtru\n 163/2013 mơ\ng Knu\k kna amâo mâo dja\p pioh mđa\o mgô ôh. Kha\gơ\ thâo [uh hbâo pruê nga\ mgưt, amâo mâo ja\k sna\n hdra\ msir mkra ktang êdi kno\ng ti hnơ\ng brei knơ\ng brua\ hrui w^t jih đơ hbâo pruê ana\n, [ua\n rơ\ng c\h^ hbâo dja\p hnơ\ng ja\k. Klei anei nga\ kơ klei dôk hu\i luc\ liê pra\k, [ia\ mnơ\ng pla mjing hlo\ng amâo mâo klei tu\ ôh mơ\ng mnuih [uôn sang ka thâo ôh hb^l s’ra\ng mjưh mdei.

                                                                                                BTV: H’Nga