VOV4.Êđê - Hluê ngă bi jăk dŭm hdră gang mkhư̆ klei ruă tưp, mguôp hŏng klei mđĭ ktang bruă mkra mlih hră mơar, mđĭ pral ênoh mrô, ba yua kdrăp mrâo hlăm bruă mkra mjing leh anăn bi mlih klei mưng hdĭp mda djŏ guôp jing dŭm mta mơ̆ng bruă kđi čar, anôk bruă mnia blei leh anăn mnuih ƀuôn sang čar Gia Lai dôk hluê ngă čiăng rơ̆ng hdră kñăm mdua gang mkhư̆ klei ruă Covid-19 ƀiădah ăt ngă jăk dŭm bruă duh mkra- ala ƀuôn ti alŭ wăl.

Bi hrô hŏng bruă wĭt nao 120 km mơ̆ng sang truh kơ ƀuôn prŏng Pleiku čiăng ngă hră m’ar bi mlih Hră dưi mgăt êdeh B2 dơ̆ng jih wưng kčah, amai Lê Bích Thảo ti să Đăk Jơ Ta, kdriêk Mang Yang knŏng ba m’ĭt mta scan mơ̆ng hră dưi mgăt êdeh hđăp, hră kak asei lehanăn hră bi mklă klei suaih pral hluê hŏng zalo mâo anăn ‘‘Anôk tŭ mă klei ngă hră m’ar ti hnơ̆ng 3 lŏ mkăp Hră dưi mgăt êdeh Gia Lai’’.  Leh ngă jih hră m’ar hluê hdră trực tuyến, amai Bích Thảo mâo pô mă bruă bi kčah sa hruê êdei nao ti anôk bruă čiăng mă rup lŏ mkra Hră dưi mgăt êdeh mrâo. Hlăm wang 3 hruê, hră dưi mgăt êdeh mơ̆ng amai dưi ba m’ĭt kơ sang ti să Đăk Jơ Ta, kdriêk Mang Yang. Amai Thảo ư ai êdi hŏng klei jăk găl anei amâo djŏ knŏng đru kơ amai amâo lŏ wĭt nao lu blư̆, ƀiă dah lŏ bi hrŏ tuič hnơ̆ng klei bi tuôm hŏng pô mkăn hlăm wưng klei ruă Covid 19 dôk mâo dleh dưi ksiêm dlăng:Jăk găl êdi. Bi hrô hŏng bruă pô wĭt nao lu blư̆, drei knŏng nao sa blư̆ nao mă rup đuič lehanăn arăng m’ĭt hră mrâo kơ pô hlăm dŭm hruê êdei, amâo guôn nao mă ôh. Knŏng liê mă sa blư̆ wĭt nao đuič.

Aduôn Hà Thị Hồng Yến, Khua anôk ngă bruă hră m’ar sa ƀăng bhă ƀuôn prŏng Pleiku brei thâo, ară anei êpul êya dôk hluê ngă êbeh 300 hdră ngă bruă knŭk kna điện tử. Klei anei đru mtrŭt mđĭ hdră mkra mlih klei ngă hră m’ar êjai lehanăn rơ̆ng kjăp hdră gang mkhư̆ klei ruă tưp kyua bi hrŏ ênoh mnuih nao ngă hră m’ar ti anôk bruă:Hlăm wưng dôk bluh mâo klei ruă Covid 19 lu, čiăng bi hrŏ tuič hnơ̆ng klei mnuih ƀuôn sang bi kƀĭn lu mnuih, anôk ngă bruă sa ƀăng bhă mơ̆ng Anôk bruă dăng kông čar hluê ngă hdră tŭ mă lehanăn lŏ bi  wĭt hră m’ar leh ngă truh kơ sang mtam kơ ƀuôn sang. Mnuih ngă bruă ăt bi dôk kbưi, truă ală kĭng guôm, rơ̆ng hdră msir mghaih klei ngă hră m’ar kơ mnuih ƀuôn sang, êpul bruă, anôk bruă duh mkra. Boh sĭt, klei tŭ dưn anei dưi bi hrŏ leh 20% ênoh mnuih ngă hră m’ar, mâo leh mnuih ƀuôn sang, êpul êya, anôk bruă duh mkra tĭng dlăng mâo klei sa ai lu.

Mbĭt hŏng dŭm anôk bruă ngă hră m’ar knŭk kna mkăn, ară anei, anôk bruă duh mkra ti Gia Lai pral čih mkra hdră kčah gang mkhư̆ mdrơ̆ng hŏng klei ruă hlăm boh klei mrâo. Thái Như Hiệp, Khua hlăm êpul hgŭm, Khua anôk bruă Vĩnh Hiệp, anôk bruă ba čhi kphê kơ ala tač êngao ti alŭ wăl brei thâo, anôk bruă mprăp leh 2 hdră mă bruă msĕ yang đar lehanăn 1 hdră ngă bruă tơdah tăm bluh mâo klei ruă tưp prŏng. Hluê anăn, 3 sang maĭ mơ̆ng anôk bruă duh mkra dưi ngă bruă jih hnơ̆ng, mkŏ mjing hdră ngă bruă hluê hnơ̆ng čuăn BRC, hnơ̆ng čuăn tar rŏng lăn kơ klei doh êƀăt mnơ̆ng dhơ̆ng mâo Êpul hgŭm bruă čhĭ hliê Anh, čiăng gang mkhư̆ hŏng klei amâo doh êƀăt. Mbĭt anăn, anôk bruă duh mkra kah mbha 2 êpul ngă hră m’ar čiăng mbha bruă tơdah bluh mâo klei ruă tưp prŏng. Kyua anăn, hlăm 3 mlan gưl 1 thŭn 2021, khădah klei ruă Covid 19 dôk mâo dleh dưi ksiêm dlăng ti alŭ wăl, ƀiădah anôk bruă Vĩnh Hiệp ăt dưi ba čhĭ êbeh 44 êbâo ton kphê, đĭ 32 êbâo ton mkă hŏng wưng anei thŭn êlâo.Jih 3 sang maĭ klah hjăn s’aĭ, mâo êlan mŭt, êlan kbiă mdê mdê. Adŭ bruă hlăm anôk bruă dưi kah mbha jing dua mơh čiăng ngă bruă tơdah klei ruă anei bluh mâo ktang hĭn, snăn mdê êpul srăng ngă bruă hlăm 14 hruê. Hră anei mâo mprăp leh mơ̆ng êlâo.

Mơ̆ng mlan 2/2021 truh kơ ară anei, čar Gia Lai mâo 27 čô ruă Covid 19 ti ƀuôn prŏng Pleiku lehanăn ti 4 alŭ wăl Ngŏ Dhŭng mâo kdriêk Ia Pa, Krông Pa, Phú Thiện lehanăn wăl krah Ayŭn Pa. Anei jing krĭng thơ̆ng pla kbâo, hbei ƀlang, mkai, kphê prŏng êdi mơ̆ng čar. Hlăm wưng hluê ngă hdră bi ktlah yang ƀuôn kăm gang mkhư̆ klei ruă tưp, Anôk bruă sang čư̆ êa čar Gia Lai mkŏ mjing leh lu klei bi kƀĭn mtă kơ dŭm knơ̆ng, dhar bruă pŏk ngă dŭm hdră rơ̆ng kjăp bruă pla mjing, hrui blei bruă boh mnga ti krĭng mâo klei ruă tưp. Hluê anăn, anôk bruă lŏ hma, anôk bruă hrui blei, dŭm sang maĭ mkra mjing kpŭng hbei, sang maĭ ƀêñ hră ti Gia Lai mâo leh hră kčah hrui blei, mkra mjing, kriê pioh; anôk bruă êlan klông rơ̆ng kdrăp êdeh êdâo mdiăng mnơ̆ng lŏ hma mŭt, kbiă hlăm krĭng mâo klei ruă. Hoàng Trọng Cán – mnuih pla mkai ti să Čư̆ Gu, kdriêk Krông Pa hơ̆k m’ak lač:Yan mkai anei, grăp ha mâo mơ̆ng 40 – 42 ton. Ênoh čhĭ 14 êbâo/kg, kyua anăn mnuih ƀuôn sang hơ̆k mprăp duh kơ yan ti anăp.

Truh ară anei, klei ruă Covid 19 ti Gia Lai dưi ksiêm dlăng kjăp leh. Giăm 1 mlan êgao, alŭ wăl amâo mâo mnuih ruă Covid 19 mrâo ôh. Lu mnuih ruă Covid 19 dưi mdrao hlao. Mbĭt anăn, anôk bruă mdrao mgŭn alŭ wăl ksiêm mkă leh kman kơ giăm 53 êbâo čô mnuih, hdră tlŏ vaccine kơ mnuih dưi mđing tal êlâo dôk pŏk ngă. Kñăm rơ̆ng kjăp klei êđăp ênang kơ mnuih ƀuôn sang, anôk bruă duh mkra amâo dưi ngă ngơi, boh nik ti anôk mâo leh klei ruă hlăm čar, Gia Lai hlăk mđĭ hră mtô mblang, msir mghaih ktang hlei pô ngă soh. Nguyễn Hữu Quế, Khua anôk bruă sang čư̆ êa ƀuôn prŏng Pleiku brei thâo:Ƀuôn prŏng bi kmhal leh 224 čô mnuih amâo truă čhiăm guôm ƀô̆ kbiă ti êlan, bi kmhal 3 anôk bruă duh mkra ngă soh hŏng klei ƀuăn gang mkhư̆ klei ruă. Mơ̆ng anăn, ƀuôn prŏng đru leh kơ mnuih ƀuôn sang, anôk bruă duh mkra mđĭ klei thâo săng, rơ̆ng kjăp klei êđăp ênang hlăm wưng dôk mâo klei ruă tưp.

Ti anôk bi kƀĭn trực tuyến mrâo anei, Võ Ngọc Thành – Khua anôk bruă sang čư̆ êa čar Gia Lai lŏ mtă kơ dŭm knơ̆ng, dhar bruă, alŭ wăl hluê ngă kjăp klei gĭt gai mơ̆ng Khua knŭk kna kơ bruă hluê ngă hdră kñăm mdua jing amâo dưi ngă ngơi hŏng klei ruă, rơ̆ng kjăp hdră mđĭ kyar bruă duh mkra ala ƀuôn ti alŭ wăl.Mdrơ̆ng hŏng klei ruă tưp lehanăn mđĭ kyar bruă duh mkra – ala ƀuôn, brei drei rơ̆ng klei mtăp mđơr. Kyua anăn, kâo mtă kơ dŭm knơ̆ng, dhar bruă, alŭ wăl čih mkra hdră kčah ngă bruă klă klơ̆ng djŏ tuôm kơ bruă duh mkra pla mjing, mnia mblei, amâo bi kpăk hdră pô mă bruă, amâo bi kpăk hdră mkăp mnơ̆ng dhơ̆ng kơ wăl anôk mnia mblei, mnơ̆ng yua dôk čiăng mơ̆ng ƀuôn sang. Drei čih mkra hdră kčah ngă bruă wăt ti krĭng dôk mâo klei ruă lehanăn amâo mâo klei ruă, rơ̆ng jih jang hdră ngă bruă dưi ngă nanao đrông lehanăn êđăp ênang.

Hŏng dŭm hdră msir pral, djŏ tuôm; anôk bruă kđi čar, mnuih ƀuôn sang lehanăn anôk bruă duh mkra ti Gia Lai ngă leh bruă djŏ hŏng hdră kčah rơ̆ng hdră gang mkhư̆, mdrơ̆ng hŏng klei ruă tưp êjai lehanăn mđĭ kyar bruă duh mkra – ala ƀuôn êjai./.