VOV4.Êđê - Du\m hruê êgao, ênoh ]h^ tiêu ti Gialai hlăk hlê tru\n ênoh, kno\ng adôk ma\ hlăm brô 130 êbâo prăk/kg, tru\n êbeh 40 êbâo prăk/kg mka\ ho\ng wưng anei thu\n dih. Ênoh ]h^ tiêu tru\n, ngă kơ brua\ bi mnia mblei `a\t kriêp mơh.

    Êbeh sa tôn tiêu mrâo pe\ leh krô, dưi leh yơh ba ]h^, [ia\dah Nguyễn Đức ti thôn Phú Vinh, sa\ Ia Băng, kdriêk }ư\ Prong, ]ar Gialai hlăk dôk ]an l^ng prăk kăk kơ êngao pioh nao tla prăk knơ\ng prăk truh leh hruê k]ah 400 êklăk prăk. Đức brei thâo, wưng anei thu\n dih, tiêu `u mâo ênoh mơ\ng 170 – 175 êbâo prăk/kg, [ia\dah ara\ anei kno\ng adôk ma\ 130 êbâo prăk đu]/kg:“Ênoh ]h^ tru\n măng ai, mnuih pla mjing mse\ ho\ng hmei dôk hn^ng êdi. Hmei amâo mâo thâo b^t ngă ôh ti anôk srăng duah prăk lo\ tla prăk knơ\ng prăk. Hmei jing mnuih pla mjing, kno\ng ]an prăk knơ\ng prăk yơh pioh duh bi liê kơ brua\ knua\. }ia\ng pla tiêu, kphê. {ia\dah boh s^t, boh mnga mâo tru\n hroh leh, Truh ara\ anei mmông tla prăk knơ\ng prăk truh leh, amâo mâo prăk tla ôh”.

    Ênoh ]h^ tiêu tru\n ênoh măng ai, mnuih [uôn sang bi mdei ]h^ ngă kơ brua\ ]h^ mnơ\ng adei `a\t kriêp. Phạm Thị Minh Phương ti Bình Dương kreh nao blei tiêu  pioh lo\ ba ]h^ kơ [uôn pro\ng Hồ Chí Minh, lehana\n kơ ]ar bình Phước lo\ g^r dôk lu hruê ti }ư\ Sê ]h^ndah mâo hrui blei djăp ênoh tiêu leh kuôl ka\ ho\ng mnuih blei, [ia\dah dleh dlan măng ai:“Kâo nga\ klei kuôl ka\ mnia mblei 130 êbâo prăk, m^ndah ti anei mâo mnia mblei, [ia\dah amâo mâo mnuih ]h^ ôh, ngă kơ brua\ ]h^ mta mnơ\ng anei kriêp êya\ng, [ia\dah kâo ngă klei kuôl ka\ ho\ng ara\ng leh, snăn kdrê] ana\n kâo tu\ klei lu]. Klei mnia mblei asa\r tiêu le\ hlăm klei amâo mâo hơ^t ôh, amâo mâo pô dưi t^ng êlâo ôh. Dah ara\ anei lo\ ngă klei kuôl ka\ ho\ng ara\ng mơh [ah^n lah tu\ lu klei lu], amâo mâo mnuih ]ia\ng ]h^ ôh”.

      Trương Thanh Cao, khua Knơ\ng brua\ Thanh Cao ti wa\l krah }ư\ Sê brei thâo, wưng anei thu\n dih knơ\ng brua\ mâo hrui blei hlăm brô 100 tôn asa\r tiêu, [ia\dah ara\ anei kno\ng mâo hrui blei [ia\ dhia\ đu]. Sa kdrê] kyua tru\n ênoh, mnuih pla mjing amâo mâo ]ia\ng ]h^ ôh, sa kdrê] le\ phung ghan mnia ăt kăn jho\ng blei rei lu, hu^dah amâo mâo dưi lo\ ]h^, kyuadah ênoh ]h^ tiêu ara\ anei hlăk hlê dôk tru\n ênoh êdi. Trương Thanh Cao brei thâo:“Êlâo dih kao t^ng wưng tết srăng tru\n kno\ng [ia\, thâodah leh tết lo\ đ^ hei. {ia\dah thu\n anei jing mdê, snăn pô si jho\ng êwak klei anei, lehana\n ako\ yan adôk ka hơ^t. Tơdah ênoh mse\ ho\ng hruê mbruê hlo\ng truh kơ hruê anei, mâo yơh mnuih lu] liê hlăm klei mnia mblei anei, tru\n truh ti hnơ\ng 127 êbâo prăk/kg, ara\ng dôk krơ\ng ti ana\n, tơdah lo\ đ^ srăng lu] liê”.

      Tui si phung mnia mblei boh mnga bi la], klei bi mnia mblei tiêu dôk nanao ti hnơ\ng pro\ng mka\ ho\ng du\m boh mnga mkăn (Mâo wưng đ^ truh 230 êbâo prăk/kg, ênoh đ^ tru\n mse\ ho\ng ara\ anei, dôk hlăm klei amâo mâo hơ^t ôh. Phan Trọng Đỏ, Khua knơ\ng brua\ Trọng Phát ti wa\l krah }ư\ Sê, kdriêk }ư\ Sê brei thâo: “Klei bi ]h^ mnia tiêu amâo mâo hơ^t h^n êdi, kyuadah hnơ\ng đ^ tru\n jing pro\ng. Pătdah amâo mâo ôh kleo kuôl ka\ kơ brua\ kăp hrui blei, kyuadah amâo mâo mnuih jho\ng blei ôh. Du\m anôk kreh hrui blei, djăp knơ\ng brua\ amâo mâo jho\ng blei pioh hlăm hjiê ôh. Kno\ng hlei mnuih pla mjing k[ah prăk kơh di`u ]h^ dlăm, ênoh ana\n kno\ng [ia\. Pătdah jih hruê mbruê amâo mâo klei bi mnia mblei ôh. Lu mnuih mdei kăp mđing hmư\. Du\m anôk kăp hrui blei kno\ng bi blei mnia hlăm hruê, mâo klei kuôl ka\ kơh ara\ng jho\ng blei”.

     Tui si Êpul hgu\m brua\ Tiêu }ư\ Sê, yang thu\n 2015 – 2016, hnơ\ng boh tiêu ]ar Gialai mâo hlăm brô gu\ dlông 50 êbâo tôn, đ^ h^n dua blư\ mka\ ho\ng thu\n 2012. Kyua hnơ\ng mâo tiêu đ^ nanao, mơ\ng ana\n mơh ênoh ]h^ tiêu dơ\ng tru\n. {ia\dah tui si Hoàng Phước Bính, K’ia\ng khua êpul hgu\m brua\ tiêu }ư\ Sê, ho\ng ênoh ]h^ mse\ ho\ng ara\ anei, mnuih pla tiêu ăt dôk tu\ klei lu], kyuana\n mơh ka jho\ng ]h^ ôh:“Kâo mâo mơh klei ]ia\ng mta\ ho\ng phung pla mjing, đăm rua\t ]h^ ôh. Bi tơdah ]ia\ng mâo prăk tla mưn mnuih ma\ brua\, amâodah bi liê mkăn, snăn kno\ng ]h^ ma\ [ia\, du\m adôk pioh snăn êjai. Kyuadah tui si hmei t^ng, năng ai ênoh ]h^ amâo srăng lo\ tru\n nanao ôh. Tơdah tru\n kno\ng hlăm sa wưng bhiâo mơh, lehana\n ênoh srăng lo\ đ^ jăk h^n ho\ng wưng ara\ anei mơh”./.

                                              Y Khem pô ]ih hlo\ng ra\k.