VOV4.Êđê - La\n êa wa\l hd^p mda jing sa hla\m 19 hnơ\ng ]ua\n mko\ mkra kr^ng [uôn sang mrâo. Hdra\ k`a\m mơ\ng hnơ\ng ]ua\n anei ana\n jing ra\ng mgang la\n êa wa\l hd^p mda ti kr^ng [uôn sang, đru kơ mnuih [uôn sang mđ^ h^n hnơ\ng klei hd^p mda. Anei jing hnơ\ng ]ua\n nga\ pa\t ]ia\ng jih du\m sa\ po\k hluê nga\ hdra\ brua\ mko\ mkra kr^ng [uôn sang mrâo hla\m ]ar Lâm Đồng dôk rua\ ko\ duah hdra\ ruh mtlaih. Ho\ng ai tiê su\ng adru\ng, ba ana\p, hla\m du\m thu\n êgao, êngao kơ brua\ hluê nga\ ja\k du\m hdra\ brua\ kyua kơ klei hd^p êpul êya [uôn sang, kriê dla\ng klei hd^p kơ yang [uôn, đru mđ^ kyar brua\ duh mkra, êpul brua\ Đoàn sa\ Ka Đơn, kdriêk Đơn Dương, ]ar Lâm Đồng jing leh êpul êya êdah kdlưn êdi hla\m hdra\ brua\ đoàn viên êdam êra kriê mdoh la\n êa wa\l hd^p mda, mb^t ho\ng alu\ wa\l nga\ bi leh 19 hnơ\ng ]ua\n mko\ mkra kr^ng [uôn sang mrâo. Ti du\m ktuê êlan ja\k siam, bo\ ho\ng êyui ana kyâo mtâo mơ\ng sa\ Ka Đơn hruê anei mâo klei đru mguôp pro\ng pr^n mơ\ng êpul đoàn viên êdam êra sa\.

      Sut he\ êa k’ho\ k’hang rôc\ hla\m [o# mta leh hrui êmiêt huai mgoh wa\l anôk êlan bi mlir [uôn mb^t ho\ng đoàn viên êdam êra mơ\ng sa\, Mari, đoàn viên [uôn Ka Đơng 2, sa\ Ka Đơn, kdriêk Đơn Dương, c\ar Lâm Đồng amâo mâo mda\p ôh klei m’ak hla\k ktrâo kơ hmei dla\ng du\m ktuê êlan doh siam mơ\ng phung đoàn viên mrâo kih huai bi mdoh. Mari btrei thâo: “ Anei jing mmông jah huai bi mdoh knhal tuc\ hla\m thu\n, kyua ana\n mâo lu đoàn viên êdam êra hluê nga\, hmei c\ia\ng nga\ bi doh c\ia\ng Tit anei mnuih [uôn sang pô ga\n êrô ti du\m ktuê êlan ja\k siam doh, bo\ ho\ng êyui kyâo mtah mda. Mari lac\: “ Hla\k sa\ po\k nga\ nao jah huai bi mdoh wa\l anôk êlan hmei bi hluê nga\ s’a\i, hla\m du\m mmông nga\ brua\ snei  kâo [uh m’ak sna\k, mâo đoàn viên êdam êra hluê nga\ lu, bohnik hla\m du\m hruê kna\m m’ak pro\ng, dja\p mnuih bi jih ai tiê hluê nga\, kyua ara\ng gơ\ [uh anei jing sa brua\ nga\ mâo klei tu\ pro\ng kơ yang [uôn. Kha\gơ\ mâo đa ta\p năng adiê mđia\ hlơr, êma\n sua\i [ia\ kâo [uh hưn ktưn leh ana\n m’ak êdi.”

     A|t mnse\ ho\ng Mari mơh, klei hưn ktưn leh ana\n m’ak hla\k dưi đru mguôp ai pô ba hriê klei mtah mda kơ [uôn sang [uh kla\ ti [o# mta mơ\ng phung hđeh hla\k dôk nga\ brua\ jah jik huai bi mdoh wa\l anôk êlan [uôn sang, Ya Nghiệp hnêc\ lac\ kơ klei m^n mơ\ng pô hla\k krih êa kơ ana kyâo mtah mda ti djiêu êlan: “ Asei mlei kâo a\t hluê nga\ mơh brua\ pla ana kyâo leh ana\n jik huai bi mdoh [uôn sang mơ\ng êpul brua\ Đoàn mko\ mjing, kâo [uh anei jing brua\ nga\ mâo klei yuôm bha\n êdi kyua `u đru mguôp hla\m brua\ răng kriê klei doh siam kơ wa\l anôk hd^p mda mơ\ng mnuih [uôn sang, ara\ anei êlan mlir [uôn, alu\ dưi nga\ mkra [êtông leh s’a\i, êdam êra hla\m [uôn a\t hluê nga\ ja\k brua\ kơ êlan klông, kâo [uh m’ak êdi.”

      Sa\ Ka Đơn tuôm jing leh sa hla\m du\m anôk hlơr mmơr kơ brua\  la\n êa wa\l hd^p mda kyua brua\ hrui m[^n msir mkra djah djâo ka bi m[^n sa anôk ôh. Mb^t ho\ng ana\n, klei bi mjhua klei ba yua êa drao hla\m brua\ nga\ lo\ hma mse\ si: hbâo pruê, êa drao răng mgang mnơ\ng pla mjing leh ana\n brua\ ba yua hbâo eh mnơ\ng rông mtah, bohnik hla\m brua\ pla mjing du\m mta djam. Amâo mâo djo\ kno\ng hma\i djo\ truh kơ klei suaih pral anak mnuih đuic\ ôh, [ia\ lo\ nga\ hma\i djo\ kơ la\n êa wa\l anôk hd^p mda…… Amâo djo\ kno\ng du\m ana\n ôh, la\n êa wa\l hd^p mda lo\ jing hnơ\ng c\ua\n tal 17 hla\m ênoh 19 hnơ\ng c\ua\n kc\ah mtru\n c\ia\ng alu\ wa\l dưi tu\ yap jing sa\ kr^ng [uôn sang mrâo. Thâo sa\ng kơ hnơ\ng hu\i hyưt mơ\ng klei c\ho\ djhan ho\ng klei hd^p mda anak mnuih, a\t mse\ mơh hla\m brua\ đru mguôp nga\ bi leh 19 hnơ\ng c\ua\n hla\m hdra\ mko\ mkra kr^ng [uôn sang mrâo, đoàn êdam êra sa\ Ka Đơng kmla\n ai tiê akâo ho\ng Knơ\ng brua\ sang c\ư\ êa sa\ dưi hluê nga\ hnơ\ng c\ua\n tal 17 jing brua\ nga\ bi mdoh êlan klông [uôn sang, huai mdoh mbông mnuôr êa, hrui bi  m[^n djah djâo jum dar sang, bi mdoh phu\n êa yua, ba pla ana kyâo bi mtah mda đru mguôp rơ\ng klei doh ja\k wa\l anôk hd^p mda doh, siam, mtah kơ alu\ wa\l. Ho\ng ai tiê su\ng adru\ng ba ana\p, mơ\ng du\m hruê mphu\n po\k  nga\, Đoàn Êdam êra sa\ mâo klei ư ai pro\ng mơ\ng lu đoàn viên êdam êra, Ma Cương, khua dla\ng brua\ Đoàn sa\ Ka Đơn brei thâo: “Ho\ng hnơ\ng c\ua\n leh mtru\n jing đru mguôp nga\ bi mdoh, siam la\n êa wa\l hd^p mda hla\m sa\. Leh mâo sa wưng po\k nga\  hdra\ brua\ bi tru\n nga\ brua\ jik huai bi mdoh la\n êa wa\l hd^p mda, sna\n dja\p mnuih bi tu\ ư hluê nga\, kâo [uh [uôn sang doh siam h^n leh. Êngao kơ brua\ jik huai mdoh hmei lo\ ba pla ana kyâo bi mtah mda ti dja\p ktuê êlan hla\m sa\, gra\p mlan tru\n nga\ brua\ bi mdoh leh ana\n krih êa kriê dla\ng kơ ana kyâo ba pla, ara\ anei hla\k mpra\p mjing adhan pum hla\k đ^ jing ja\k, êdei anei sra\ng ba êa mtah mda kơ [uôn sang.”

     Nao mb^t ho\ng brua\ bi mdoh la\n êa wa\l hd^p mda, đoàn viên êdam êra sa\  lo\ brei gra\p c\ô đoàn viên nga\ brua\ mtru\t mjhar sang pô bi hra\m mb^t hluê nga\ brua\ răng kriê bi mdoh mb^t [uôn sang. Adiê hjan sui gơ\ [rư\ sra\ng hram, mơ\ng anôk mnuih [uôn sang ka mâo klei thâo sa\ng hla\m brua\ răng kriê klei bi mdoh mb^t. Êlan [uôn sang kha\ng mâo nnao djah djâo hwiê tuh, êa djah djâo mơ\ng brua\ rông mnơ\ng phưi hla\m êngao, truh kơ ara\ anei mnuih [uôn sang hla\m sa\ thâo săng leh kơ klei hu\i hyưt kyua mơ\ng klei c\ho\ djhan ba hriê leh ana\n mphu\n bi mlih du\m klei mưng jhat nga\ hma\i djo\ amâo mâo ja\k kơ la\n êa wa\l hd^p mda. Ma Duyên ti [uôn Ka Đơn 1 brei thâo:“ Anak kâo nga\ brua\ Đoàn hla\m sa\ bi mtô mblang leh kơ go\ sang răng kriê klei bi mdoh wa\l anôk hd^p mda, djah djâo mơ\ng gra\p hruê hruê m[^n dưm sa anôk leh ana\n msir mkra ho\ng hdra\ ba c\uh ti sa anôk, brua\ nga\ anei mâo klei yuôm bha\n đru mguôp hla\m brua\ răng kriê klei bi mdoh [uôn sang doh siam. Ara\ anei hla\m sa\ dja\p sang a\t mka\m sa anôk leh ana\n ba c\uh jih djah, [uôn sang ara\ anei gơ\ mngac\ tac\ doh h^n leh mka\ ho\ng êlâo.”

     Nao truh kơ Ka Đơn hruê anei, drei dưi [uh klei bi mlih [o# mta mơ\ng kr^ng [uôn sang mơ\ng du\m ktuê êlan doh siam, ho\ng dua prue# kyâo ti dua nah êlan leh ana\n du\m hdra\ brua\ msir djah djâo, [a\ng tuh djah k[^n sa nôk. Nguỹên Đức Khánh, K’ia\ng khua dla\ng brua\ Đảng sa\ Ka Đơn, kdriêk Đơn Dương la\c: “ Lac\ kơ klei c\ho\ djhan la\n êa wa\l hd^p mda ho\ng sa\ Ka Đơn a\t adôk mâo dleh dlan, brua\ Đảng sa\ bi mkla\ anei jing sa hla\m du\m brua\ mjêc\ êdi. Kyua ana\n, hla\m wưng êgao, Đoàn êdam êra mâo lu klei đru mguôp hla\m brua\ mko\ mkra kr^ng [uôn sang mrâo đru mguôp bi leh sa\ mko\ mkra kr^ng [uôn sang mrâo, bohnik hla\m brua\ răng mgang wa\l hd^p mda. Brua\ tal êlâo mơ\ng đoàn viên êdam êra hluê nga\ jing jik huai bi mdoh jih wa\l krah sa\ a\t mse\ mơh hla\m alu\, [uôn, mb^t ana\n ba pla 1.000 [e\ ana kyâo mtah mda, êngao kơ ana\n gra\p mlan hluê nga\ brua\ hiu hrui m[^n djah djâo ti du\m anôk lu mnuih. Mơ\ng sa thu\n hluê nga\ [uh ênoh ana hd^p mơ\ng du\m ana ba pla  mâo 90%, ana\n jing mta klei c\ia\ng leh ana\n dja\p pioh răng kriê bi mdoh wa\l anôk hd^p mda mơ\ng sa\ doh siam ja\k. Mơ\ng du\m hdra\ brua\ hmei mâo bi mni jih kơ du\m êpul lu, mdê bi asei mnuih êdah kdlưn c\ia\ng phung đoàn viên êdam êra mka\n tui hria\m hluê nga\.”

     Thu\n 2015 mrâo êgao sa Ka Đơn nga\ dja\p ênu\m leh hnơ\ng c\ua\n kc\ah mtru\n kơ kr^ng [uôn sang mrâo, đru mguôp hla\m klei tu\ ba kdriêk Đơn Dương jing kdriêk kr^ng [uôn sang mrâo tal êlâo mơ\ng kr^ng wa\l Dap Kngư. Hla\m klei tu\ mb^t ana\n mâo klei đru mguôp mơ\ng êpul đoàn viên êdam êra sa\ Ka Đơn. Pral kdal su\ng adru\ng ba ana\p thu\n hla\k ai ka Đơn leh, hla\k leh ana\n sra\ng lo\ dơ\ng bi êdah ai tiê ba ana\p, đru mguôp mâo klei tu\ leh ana\n bi mđ^ lar klei tu\ hla\m hdra\ brua\ mko\ mkra kr^ng [uôn sang mrâo./.

                                                              H’Nga pô ]ih hlo\ng ra\k