VOV4.Êđê - Mđung asa\p hluê êlan Internet sra\ng lo\ dơ\ng jing hdra\ mđ^ kyar mâo Sang mđung asa\p blu\ Việt Nam bi mđing mđ^ kyar c\ia\ng du\m klei hâo hưn kơ kr^ng Dap Kngư, klei blu\, gru rup, boh hra\ mơ\ng du\m djuê ana hla\m kr^ng wa\l lo\ dơ\ng đung nao truh kbưi h^n, đru mguôp bi mko\ mkra gru rup kơ sa kr^ng wa\l Dap Kngư c\a\t jing, hgu\m mguôp leh ana\n mâo lar êngu\m knhuah dhar kreh.

             Kpa\ Simôn đo\k blu\ mưng jua\t hmư\ leh hla\m du\m hdra\ mđung asa\p blu\ klei Jarai,  mâo leh lu thu\n ho\ng anei amâo mâo lo\ blu\ ôh hla\m hdra\ mđung asa\p. Mơ\ng hruê tu\ nga\ K’ia\ng khua Knơ\ng brua\ sang mđung asa\p blu\ Việt Nam ti kr^ng Dap Kngư, `u mâo brua\ kriê dla\ng 6 hdra\ mđung asa\p blu\ mâo klei blu\ Jarai, Bahhar, Êđê, K’ho, M’Nông leh ana\n Sêdang. Amâo djo\ kno\ng ta\ hdra\ g^t gai, `u lo\  jing pô duah dla\ng mơ\ng gra\p klei mrâo, gra\p ana\n mnuih, ana\n ala c\ar, kr^ng la\n ala, rơ\ng klei mrâo ba hâo hưn ho\ng mnuih [uôn sang du\m djuê nâ mao klei kla\ s^t êdi. Leh anaưn mơ\ng mlan 9 thu\n 2013, hla\k du\m hdra\ mđung asa\p anei dưi ba  hla\m mạng Internet sna\n `u h^n mơh lu brua\. ~u brei thâo:“ Nga\ brua\ mđung asa\p blu\ hluê êlan Internet phu\n tal êlao jing dleh dlan êdi, hmei bi ktuê dla\ng mơ\ng gra\p klei mrâo, ti klei mâo lu mnuih dla\ng, [ia\ mnuih dla\ng bi mâo klei c\ih yap s’a\i. leh kơ ana\n ktuê dla\ng klei mnuih dla\ng hla\m gra\p mlan jih jang bi mâo klei ktuê dla\ng tliêr kja\p. Mơ\ng du\m klei hâo hưn anei, hmei kc\ik mblang pioh ma\ klei hria\m, dla\ng ti klei hâo hưn mâo lu mnuih dla\ng êdi sna\n g^t gai brei ba klei hâo hưn ana\n hla\m Internet. Brua\ mđung asa\p blu\ hluê êlan Internet hmei hlo\ng dưm wa\t hra\ m’ar klei c\ih ana\n c\ia\ng ksiêm dla\ng bi n^k du\m klei soh boh hra\ c\ih. Tơ kno\ng mđung asa\p blu\ đuic\ sna\n tơ dla\ng soh dưi lo\ mkra, dưi akâo klei pap m`ai leh ana\n lo\ w^t ra\k dla\ng dưi, bi du\m hra\ m’ar c\ih ba dưm hla\m mạng lo\ mâo klei soh kyua mơ\ng pô dưm ka djo\ ka siam, ana\n c\ia\ng mâo nnao klei ktuê dla\ng leh ana\n hlo\ng msir mkra mtam du\m klei soh k[ah rơ\ng kơ mnuih dla\ng [uh ja\k ư ai êdi”.                     

      Mb^t brua\ ho\ng khua g^t gai pô jing du\m phung biên tập viên, phung blang ra\k dla\ng, kyua dja\p mnuih amâo mâo djo\ kno\ng ra\k dla\ng du\m klei c\ih, klei hâo hưn hluê hdra\ mđung asa\p đuic\ ôh [ia\ lo\ bi  djo\, bi msiam pioh ba dưm du\m klei c\ih, klei hâo hưn, po\k rup, ênai blu\ hla\m Internet:

“ Ho\ng hdra\ mđung klei blu\ Jarai, tơ amâo mâo ba dưm ôh hla\m Internet, brua\ mơ\ng hmei jing mblang leh ana\n ra\k dla\ng, jing hmei ma\ du\m klei c\ih klei hâo hưn mơ\ng klei Yua\n mblang kơ klei blu\ Jarai leh ana\n ra\l dla\ng hluê hdra mđung asa\p. S^t ba dưm hla\m Internet sna\n hmei bi ktlah gra\p klei hâo hưn, klei c\ih jing mdê, mâo wa\t hra\ m’ar leh ana\n rup sna\n mnuih dla\ng mnuih hmư\ hla\m tar ro\ng la\n dưi thâo [uh jih. Kyua ana\n, brua\ mơ\ng hmei lo\ lu h^n kơ êlâo, c\ia\ng kơ pô mblang ra\k hmei lo\ dơ\ng hria\m mbo\ klei thâo, c\ia\ng nga\ brua\ bi s^t êm^t, thâo raih h^n.

“ Êlâo adih ka nga\ ôh brua\ dưm klei hâo hưn, klei c\ih hlaưm po\l web, êngao kơ c\ia\ng  mâo đo\k ra\k ja\k, thâo raih klei blu\ pô leh ana\n klei blu\ Yua\n sna\n dja\p mnuih kno\ng c\ia\ng thâo kc\oh ma\ hra\ ti ma\i t^ng jing nga\ ja\k leh yơh brua\ pô. {ia\ ba dưm hla\m po\k web, hmei lo\ sa bliư\ dơ\ng mkra du\m klei hâo hưn, klei c\ih bi djo\ guôp ho\ng klei hâo hưn hluê po\k web jing pioh dla\ng amâo djo\ kno\ng hmư\ đuic\ ôh. Hmei bi g^r c\ia\ng klei hâo hưn mơ\ng pô amâo mâo djo\ truh pral, kla\ s^t, êlưih săng đuic\ ôh, [ia\ lo\ c\ia\ng bi siam ja\k. Sa klei c\ih klei hâo hưn mâo rup bi êdah sna\n drei bi dưm rup ana\n si nga\ bi djo\ siam dla\ng, du\m boh pro\ng điêt `u bi djo\ guôp c\ia\ng bi mđ^ klei hma\i djo\ leh ana\n knhal tuc\ jing bi mâo klei tu\ klam pro\ng. S^t leh dưm klei hâo hưn, klei c\ih hla\m po\k web sna\n c\ia\ng lo\ bi ksiêm dla\ng w^t [uh leh he\ hla\m po\k web amâo dah ka, dưm djo\ anôk leh he\, djo\ hruê mlan leh he\ ka? Ana\n nga\ brua\ anei `u liê lu mmông sna\k, c\ia\ng nga\ ja\k bi mâo klei đua klam pro\ng”.                        

“Anei jing brua\ mrâo `u djo\ tuôm kơ brua\ ba yua ma\i vi t^ng, [ia\ hmei le\ amâo mâo hria\m truh hnơ\ng ôh kơ brua\ anei, ana\n phu\n tal êlâo anei jing brua\ dleh dlan êdi ho\ng hmei, [ia\ leh mâo sa wưng phung kỹ thuật mtô ktrâo brei leh ana\n hmei pô a\t g^r hria\m ana\n [rư\ [rư\ hmei thâo mơh kơ brua\ ba dưm klei hâo hưn klei c\ih hla\m Internet. Leh ana\n truh kơ ara\ anei dja\p brua\ gơ\ thâo leh yơh nga\. Hla\k ba klei hâo hưn mrâo mrang, klei c\ih … hla\m Internet hmei m’ak êdi kyua ara\ anei hdra\ mđung asa\p blu\ hmei amâo djo\ kno\ng dưi mđung hmư\ hluê êlan đ^ng mmui` jing êlen mđung asa\p đuic\ ôh, [ia\ lo\ mđung hluê êlan Internet truh wa\t kơ ala tac\ êngao, mnuih [uôn sang Êđê pô dôk hd^p ti ala tac\ êngao a\t dưi hmư\, dla\ng mơh thâo kơ klei hâo hưn mrâo mrang hla\m ala c\ar Việt Nam pô si nga\, dưi mâo hmư\ klei mmui` ênhiang djuê ana pô…                        

“ C|ia\ng po\k web hdra\ mđung asa\p blu\ klei Sêdang dưi hmao ba  du\m klei hâo hưn mrâo mrang yuôm bha\n sna\n hmei bi k[^n  lu mmông. Khgơ\gơ\ mmông nga\ brua\ ti Anôk nga\ brua\  leh jih [ia\ đa ayo\ng adei a\t dôk nga\ brua\ pioh bi mu\t du\m klei hâo hưn, klei c\ih, dla\ng w^t thâo mâo klei [^ng hmư\, dla\ng êmuh, mguôp klei blu\ mơ\ he\ kơ klei pô mblang, ra\k dla\ng, leh ana\n hdra\ da\p dưm rup, klei c\ih, klei hâo hưn mrâo mrang hla\m po\k web si nga\. Hla\m du\m hruê mdei tit hat, kna\m m’ak hmei ka\n mâo mdei lei tui hluê ho\ng klei kah mbha mơ\ng êpul pô hriê nga\ bi leh brua\  mblang, ra\k dla\ng leh ana\n ba dưm du\m klei hâo hưn mrâo mrang, klei c\ih hla\m po\k web pô”.                      

      Brua\ anei lu, klei đua klamh^n mơh ktro\ leh ana\n nga\ brua\ mse\ si amâo mâo mmông mdei ôh, [ia\ klei tu\ mâo ba w^t nga\ bi mđ^ leh ai tiê hmei bi g^r mse\ si k’Brop  mơ\ng hdra\ mđung asa\p blu\ klei K’ho leh ana\n Thị Đoat mơ\ng dra\ mđung klei blu\ M’Nông lac\ snei:

“ Mơ\ng hla\k hdra\ mđung dưi ba dưm hla\m po\k web mâo leh klei mđing hmư\, dla\ng mơ\ng [^ng hmư\, dla\ng hla\m leh ana\n êngao ala c\ar. Bi hdra\ mđung asa\p blu\ klei M’nông, ênoh mnih [uôn sang mđing hmư\, dla\ng po\k web [uh đ^ nnao, bohnik mnuih [uôn sang dôk ti ala tac\ êngao. Gra\p hruê ktuê dla\ng, [uh ênoh mnuih mđing hmư\, dla\ng po\k web đ^ nnao, hmei phung nga\ mkra hdra\ mđung asa\p klei blu\ M’Nông [uh m’ak leh ana\n mâo ai tiê h^n nga\ brua\ hla\k du\m klei hâo hưn mơ\ng hmei mđung hluê êlan web VOV4 Tây Nguyên mâo lu mnuih [uôn sang mđing dla\ng leh ana\n hmư\.”                   

“ Ênoh mnuih dla\ng po\k web mơ\ng hdra\ mđung asa\p blu\ klei K’Ho đ^ lu hla\m gra\p mlan. Mse\ si mlan 1 thu\n anei, mâo truh 10.169 gưl dla\ng, mlan 2 mâo 16.079 gưl dla\ng, mlan 3 mâo 18.664 gưl dla\ng ….. Ara\ anei đ^ truh ti hnơ\ng mơ\ng 16 – 18 êbâo gưl dla\ng hla\m gra\p mlan. Ho\ng hnơ\ng gưl mnuih dla\ng mse\ si anei, sna\n truh kơ jih thu\n anei năng ai `u hnơ\ng gưl po\k dla\ng sra\ng mâo truh êbeh 180 êbâo gưl mnuih dla\ng hla\m ala c\ar leh ana\n ala tac\ êngao. Anei jing klei bi kna\l brei [uh năng m’ak kơ hmei, du\m phung pô nga\ mkra hdra\ mđung asa\p hluê po\k web. Klei anei bi mđ^ leh ai tiê hmei bi g^r nga\ ja\k h^n hdra\ mđung asa\p blu\ pô, djo\ ho\ng klei c\ia\ng hmư\, dla\ng du\m klei hâo hưn mrâo mrang leh ana\n klei c\ih ho\ng klei blu\ K’ho hluê po\k web”.                                     

      Hluê si Kpa\ Simôn, K’ia\ng khua Knơ\ng brua\ Sang mđung asa\p blu\ Việt Nam dôk jưh ti kr^ng Dap Kngư, ara\ anei gra\p mlan ma\ êbeh 100 êbao gưl dla\ng du\m klei hâo hưn mrâo mrang, kli c\ih mơ\ng 6 hdra\ mđung asa\p klei blu\ djuê [ia\ kyua mơ\ng knơ\ng brua\ nga\ mkra. Klei hâo hưn mơ\ng Knơ\ng brua\ ba dưm hla\m po\k web amâo mâo djo\ kno\ng [rư\ hruê [rư\ lar bra hla\m ala c\ar đuic\ ôh, [ia\ lo\ nao truh kơ 80 ala c\ar leh ana\n kr^ng lan ala hla\m tar ro\ng la\n. Du\m c\ô anak kr^ng Dap Kngư dôk hla\m dja\p anôk amâo djo\ kno\ng mâo klei ga\l po\k dla\ng klei hâo hưn mrâo mrang đuic\ ôh, [ia\ lo\ đru mguôp klei blu\ kơ du\m hdra\ mđung asa\p c\ia\ng kơ hdra\ mđung asa\p [rư\ hruê [rư\ ja\k h^n hmư\, dla\ng.

      Mđung asa\p hluê êlan Internet sra\ng lo\ dơ\ng jing hdra\ mđ^ kyar mâo Sang mđung asa\p blu\ Việt Nam bi mđing mđ^ kyar c\ia\ng du\m klei hâo hưn kơ kr^ng Dap Kngư, klei blu\, gru rup, boh hra\ mơ\ng du\m djuê ana hlam kr^ng wa\l lo\ dơ\ng đung nao truh kbưi h^n, đru mguôp bi mko\ mkra gru rup kơ sa kr^ng wa\l Dap Kngư c\a\t jing, hgu\m mguôp leh ana\n mâo lar êngu\m knhuah dhar kreh. Kpa\ Simôn brei thâo:

“ Dap Kngư jing kr^ng la\n yuôm bha\n wa\t kơ brua\ duh mkra leh ana\n kriê mgang klei êđa\p ênang la\n c\ar, jing anôk mâo êbeh 40 djuê ana Việt Nam dôk hd^p mda hra\m mb^t, ana\n klei hâo hưn mrâo mrang kơ kr^ng wa\l jing mâo klei khua g^t gai Đảng, Knu\k kna leh ana\n mnuih [uôn sang mđing dla\ng êdi. Dap Kngư a\t jing anôk răng kriê hjiê dhar kreh pro\ng mơ\ng du\m djuê ana, mâo kluôm ro\ng la\n duah mđing dla\ng, c\ia\ng ba hâo mdah, kriê pioh leh ana\n bi mđ^ lar. Anei jing du\m klei ga\l djo\ c\ia\ng VOV Tây Nguyên lo\ dơ\ng bi mđ^ hnơ\ng du\m hdra\ mđung asa\p klei blu\ djuê [ia\, leh ana\n po\k web mơ\ng Hdra\ mđung asa\p blu\ djuê [ia\ VOV4. Kâo đa\o knang snei, s^t brua\ mtô mblang mơ\ng hmei ba mđung truh du\m klei ga\l djo\, du\m klei bi mdê mơ\ng kr^ng Dap Kngư, sna\n du\m hdra\ mđung asa\p leh ana\n po\k web mơ\ng hmei h^n mơh lar êngu\m h^n, ja\k j^n h^n leh ana\n s^t êdi mơh.

                                                             H’Nga Êban pô mblang.