Êjai adiê ka mngač, hlăm sang pui mơ̆ng Sang hră čiêm rông hđeh mnuih djuê ana ƀiă Gưl sa Tu Mơ Rông pui trơ̆ng leh. Mnuih mkra mnơ̆ng ƀơ̆ng, mnuih mprăp ƀêñ phở, mnuih dôk tŭk knă, mbha grăp bruă čiăng hmao ƀơ̆ng aguah kơ dŭm êtuh čô hđeh sang hră.

Sa hruê mơ̆ng phung nai ti anei mphŭn ưm hĭn lu mkă hŏng ênai hgơr sang hră.

Nai Dương Thị Kiều, nai mtô adŭ 1A2, sang kbưi hŏng sang hră hlăm brô 5 km. Grăp hruê, mơ̆ng 4 mmông aguah, ñu đĭ êdeh p'phŭt nao kơ sang hră čiăng mbĭt hŏng ƀĭng mă bruă mkăn mprăp mnơ̆ng ƀơ̆ng huă kơ hđeh sang hră. Bruă knuă dơ̆ng mơ̆ng adiê adôk mmăt, ƀiădah mlih hŏng anăn, phung hđeh sang hră lŏ mâo sa blư̆ huă aguah hlơr êlâo kơ mŭt adŭ.

"Khă gơ̆ êmăn amâo dah pĭt ƀiădah ăt mơak snăk kyua phung hđeh mâo sa klei huă ƀơ̆ng aguah čiăng kơ phung hđeh nao sang hră djăp ênŭm hĭn".

Hlăm brô 6 mmông aguah, phung hđeh mphŭn nao sang hră. Mâo phung hđeh mâo amĭ ama ba nao hŏng êdeh pphŭt, mâo phung hđeh êbat jơ̆ng mơ̆ng dŭm krĭng ƀuôn sang kbưi hŏng sang hră dŭm km. Dŭm klŏ phở hlơr dơ̆ng dưi jao truh kơ kngan phung hđeh. Leh ƀơ̆ng, phung hđeh wĭt kơ adŭ, mphŭn sa hruê hriăm mrâo.

Hŏng phung hđeh krĭng čư̆ čhiăng Tu Mơ Rông, sa blư̆ huă yang hruê dơ̆ng ti sang hră amâo djŏ knŏng jing klei huă ƀơ̆ng. Anăn lŏ jing boh kdrŭt čiăng kơ phung hđeh dưi hriăm hră, boh nik hŏng phung hđeh sang kbưi, êbat lu km nao sang hră. Lu phung hđeh jing anak čô mnuih djuê ƀiă. Klei găl gŏ sang adôk lu klei dleh dlan, klei mâo sa blư̆ huă yang hruê dơ̆ng êlâo kơ nao sang hră amâo djŏ grăp blư̆ ênưih ôh. Adei Y Kim Ngân, hđeh sang hră adŭ 5A5, brei thâo:

"Mnơ̆ng ƀơ̆ng ti anei jăk êdi. Hruê anei kâo ƀơ̆ng ƀung hŏng čĭm. Kâo hriê ưm, leh ƀơ̆ng kâo srăng nao hriăm hră".

Nah tluôn anăn jing klei đru mguôp mơ̆ng lu phung nai hlăm sang hră. Nai mtô Lê Tấn Thức, mâo dua thŭn nao đru pơ̆k mñam. Bruă anei amâo djŏ hlăm bruă mtô bi hriăm ôh, ƀiădah hŏng phung nai ti anei, anăn jing sa kdrêč bruă klam hŏng phung hđeh:

“Kâo ăt dôk ti anei mơh, snăn đru mbĭt hŏng sang pui pioh tŭk knă kơ phung hđeh huă ưm, brei kơ phung hđeh trei tian. Phung hđeh ti anei aguah ưm kreh ƀiă huă ưm, snăn sang hră mkŏ mjing msĕ snei phung hđeh hơ̆k mơak êdi. Kâo ăt hơ̆k mơak mbĭt mơh”.

Thŭn hriăm anei Sang hră čiêm rông hđeh mnuih djuê ana ƀiă Gưl sa Tu Mơ Rông mâo 902 čô hđeh, hlăm anăn 665 čô hđeh dưi dưn hdră mtrŭn čiêm rông yang hruê. Hdră mtrŭn đru lu jing kơ klei huă ƀơ̆ng tlam. Hlăk êjai anăn, amâo djŏ ôh grăp čô hđeh mâo klei găl huă ƀơ̆ng aguah êlâo kơ nao sang hră. Mâo hđeh sang kbưi hŏng sang hră dŭm km, mâo hđeh êbat jơ̆ng. Hŏng phung hđeh anei, klei nao sang hră djŏ mmông tăp năng kčưm mơ̆ng sa klei ƀơ̆ng huă aguah.

Mơ̆ng boh sĭt anăn, sang hră mkŏ mjing leh klei huă ƀơ̆ng aguah kơ phung hđeh. Klei bi hmô dưi krơ̆ng kjăp mơ̆ng thŭn hriăm êlâo lehanăn lŏ dơ̆ng hlăm thŭn hriăm anei. Čiăng kơ dŭm klei huă ƀơ̆ng aguah dưi krơ̆ng kjăp nanao, amâo djŏ knŏng mâo phung nai đru mguôp ƀiădah phung amĭ ama ăt hrăm mbĭt. Grăp aguah ba anak nao sang hră, dŭm čô amĭ ama ba dŭm čăp djuh đru kơ sang hră. Dŭm čăp djuh siă suôr dưi dăp ti djiêo kpur pui, jing mnơ̆ng pioh kơ phung nai čuh pui, tŭk dŭm mta mnơ̆ng ƀơ̆ng aguah mđao kơ phung hđeh.

Nai mtô Hồ Thị Thuỳ Vân, Khua sang hră knŭk kna čiêm rông hđeh mnuih djuê ƀiă Gưl sa Tu Mơ Rông yăl dliê, bruă mkŏ mjing mmông huă ưm ngă kơ phung nai suăi êmăn hĭn, ƀiădah mlih anăn jing hđeh suaih pral, gĭr hriăm leh anăn mâo boh tŭ hriăm hră jăk hĭn:

"Êjai mkŏ mjing bruă anei snăn phung nai mtô ăt suăi êmăn mơh, ƀiădah mđĭ ai phung hđeh suaih pral, khăp nao sang hră leh anăn boh tŭ hriăm hră dưi mđĭ. Anăn jing klei yâo mơak prŏng hĭn mơ̆ng phung nai mtô, phung nai mtô bruă ti krĭng taih kbưi".

Ƀiădah čiăng mâo dŭm mmông aguah hơ̆k mơak anăn, phung nai bi mlih hŏng mmông mdei pô. 4 mmông aguah mkra pui. 6 mmông drông hđeh sang hră. Truh 7 mmông, leh hđeh sang hră ruê̆ mmông huă ƀơ̆ng, phung nai bi doh sang huă leh anăn lŏ wĭt hŏng bruă knuă pô: nao mtô, čih mkra klei hriăm, kriê dlăng hđeh sang hră. Sa hruê mă bruă mơ̆ng nai mtô kyua anăn sui hĭn.

Ti sang hră krĭng čư̆ čhiăng Tu Mơ Rông, dŭm pui ăt dưi čuh grăp aguah, kyuadah ti anăp jing phung hđeh čiăng dưi huă ƀơ̆ng čiăng hriăm hră. Dŭm bruă ngă êdu êun anăn ăt jing sa hdră ba klei mĭn Hdră mtrŭn 71-NQ/TW mơ̆ng Phŭn bruă kđi čar kơ klei kdlưn hĭn mđĭ kyar bruă sang hră mơar leh anăn mtô bi hriăm hlăm klei hdĭp.