1 mlan êgao, ti dlông čư̆ hlăm alŭ 16/5, să Đăk Pék, čar Quảng Ngãi, dŭm pluh čô knuă druh, lĭng kahan mbĭt hŏng phung êdam êra leh anăn mnuih ƀuôn sang gĭr kuai grăp tal lăn. Bruă ngă dưi hluê ngă hŏng kngan ti krah krĭng čư̆ dlông, lăn boh tâo mbĭt hŏng dŭm gưl adiê hjan nanao.
Hruê 29/7, êpul êya ƀuh klang phung êngiă asei tal êlâo ti krĭng čư̆ nah tĭng hnuă msat lĭng kahan êngiă asei Đăk Glei, hlăm alŭ 16/5. Klang dôk ti êngao wăl msat, ti hnơ̆ng êlam hlăm brô 80 cm, dưi dưm hlăm kdrăp ba dơr leh anăn dôk đih mgăn hluê krĭng čư̆. Truh hruê 10/8, ti krĭng anei 10 klang phung êngiă asei dưi bi kƀĭn. Mbĭt hŏng klang jing lu mnơ̆ng dhơ̆ng msĕ si hdruôm jơ̆ng, giêt êa, hrăng kơiêng, knŭt ao; đa đa mnơ̆ng lăn dơr hlăm mnal, ao hjan amâodah mnal.
Sa hlăm dŭm čô mnuih mkăp klei hâo hưn kơ êpul bruă djŏ tuôm jing Bùi Đình Lai, kahan hđăp ti alŭ 16/5. Ñu mơ̆ng čar Quảng Ngãi (hđăp) hriê ti krĭng lăn anei mơ̆ng thŭn 1980 leh anăn mâo êbeh 40 thŭn siă suôr hŏng Đăk Pék. Hlăm brô thŭn 2000, hlăm wưng rŭ mkra êlan Hồ Chí Minh, krĭng mnuih ƀuôn sang dôk ktuê êlan dưi ruh mgaih, Lai mŭt dôk ti krĭng wăl sang kriê pioh, msat lĭng kahan Đăk Glei hdĭp mda. Ti anei, ñu tuôm ƀuh dŭm anôk bi knăl đing jing msat lĭng kahan, dŭm anôk adôk hla čhiăm gru, ao hjan mơ̆ng lĭng kahan. Kyua ka mâo klei găl ksiêm dlăng, bi mklă, ñu hdơr dŭm anôk anei.
Êbeh 20 thŭn êdei, hlăk alŭ wăl pŏk ngă "Hdră bruă 500 mtrŭt mđĭ hluê ngă bruă tui duah, bi kƀĭn leh anăn bi mklă anăn klang phung êngiă asei", dŭm klei bi hdơr anăn mâo Bùi Đình Lai mkăp brei kơ êpul lĭng kahan alŭ wăl:
“Mrâo êgao, hlăm hdră Bi hdơr kơ phung lĭng kahan djiê êngiă 500 hruê mlam, ayŏng adei mâo êmuh snăn pô ktrâo, bi klă anăn jing lĭng kahan djiê êngiă snăn ba wĭt kơ msat. Leh kơnăn mphŭn ksiêm dlăng čiăng duah găp djuê. Tơdah mâo găp djuê snăn diñu hriê mă, snăn jing jăk leh yơh".
Amâo djŏ knŏng Lai, lu phung kahan hđăp tuôm lŏ wĭt ti kdrăn mblah Đăk Pék ăt mkăp brei klei hâo hưn kơ dŭm klei bi blah mâo ti anei thŭn 1972. Hluê si dŭm klei yăl dliê dưi pioh hlăm lu thŭn, klei bi blah ktang phĭt, lu phung knuă druh, lĭng kahan, hlăm anăn mâo phung kahan knhăk leh anăn lĭng kahan Sư đoàn 320 săn leh asei. Đa đa mâo mnuih ƀuôn sang alŭ wăl dơr leh klei bi blah.
Lĭng kahan hđăp Trần Duy Liễu brei thâo: Hlăm wưng nao hgŭm rŭ mdơ̆ng wăl msat kahan djiê êngiă hlăm brô thŭn 1988-1990, ñu tuôm ƀuh sa klang lĭng kahan dưi dưm hlăm mnal, mâo klei kă lĭng kahan. Hlăk anăn, kyua amâo thâo hưn kơ ti anôk bruă, ñu mbĕ klang lĭng kahan hlăm brô 15m leh anăn lŏ dơ̆ng dơr. Leh thâo alŭ wăl pŏk ngă "Hdră bruă 500 hruê mlam", Liễu hưn mthâo kơ Anôk bruă gĭt gai lĭng kahan să leh anăn čuăl krĭng anôk đing. Ti krĭng anei, êpul ka ƀuh ôh klang lĭng kahan ñu tuôm mbĕ, ƀiădah ƀuh sa klang lĭng kahan mkăn. Klei hâo hưn lŏ dơ̆ng dưi ba hlăm hdră ksiêm dlăng, bi mklă dŭm krĭng djiêu gah.
Trung tá Nông Việt Dũng, Anôk bruă gĭt gai lĭng kahan să Đăk Pék brei thâo, mơ̆ng mphŭn pŏk ngă hdră, să mkŏ mjing hdră kčah, hdră êlan mkŏ mjing êpul, kdrăp mnơ̆ng. Phŭn klei hâo hưn mơ̆ng lĭng kahan hđăp leh anăn mnuih ƀuôn sang dưi tŭ mă, bi mklă, čuăl krĭng êlâo kơ mkŏ mjing klei tui duah:
“Dŭm anôk msat dưi dơr snăn mâo msat bi kbưi 1 met, mâo msat bi kbưi truh 2 met, tui hlue grăp tal đĭ mơ̆ng čư̆. Leh mâo mă klang phung êngiă asei tal êlâo hlăm alŭ wăl să, anăn jing sa klei mơak, klei hơ̆k mơak mơ̆ng phung knuă druh, lĭng kahan Anôk bruă gĭt gai lĭng kahan să hlăm hdră tui duah, bi kƀĭn. Hmei ƀuh klei mgei ai tiê êdi êjai bruă pô ngă dưi bi êdah leh klei hdơr knga hŏng phung jhŏng ktang êngiă asei kdơ̆ng mblah, săn asei leh hlăm alŭ wăl.
Bruă tui duah mkŏ mjing hlăm klei adiê amâo mâo jăk. Mơ̆ng hruê 29/7 truh kơ hruê 10/8, alŭ wăl Đăk Pék găn hlăm brô 6 hruê hjan. Phung knuă druh, lĭng kahan kă ƀaih, yua ao hjan, kă jao čiăng răng mgang anôk kuai mă. Leh kuai mă, dŭm klang kleh dưi ba wĭt kơ sang kriê pioh. Anôk bruă gĭt gai lĭng kahan čar Quảng Ngãi mă mta ADN hŏng 10 pŏk rup čiăng đru bi klă anăn. Hruê 14/8, 10 klang kleh lĭng kahan djiê êngiă dưi dơr ti Wăl msat lĭng kahan djiê êngiă Đăk Glei. Hlăk êpul ba phung ayŏng adei wĭt kơ anôk dôk, lu mnuih ƀuôn sang alŭ wăl dôk ti dua nah djiêo êlan, djă hla čhiăm gru atăt nao. Thượng tá BLong Nhâm, Khua Anôk bruă gĭt gai lĭng kahan să Đăk Pék, brei thâo, alŭ wăl adôk 5 anôk dưi bi mklă lŏ tui duah klang kleh lĭng kahan djiê êngiă.
“Hmei lŏ mâo 5 anôk hluê si ênoh mrô mơ̆ng Anôk bruă gĭt gai 515 leh anăn ênoh mrô mơ̆ng phung kahan hđăp mkăp leh leh nao ksiêm dlăng ti dŭm anôk. Ară anei, hmei ngă leh bruă hiu duah ƀom, min ti jih jang anôk. Hlăm klei ngă bruă, adiê hjan angĭn êbŭ nanao anăn bruă pŏk ngă ăt tuôm hŏng lu klei dleh dlan. Lŏ dơ̆ng pŏk ngă hŏng klei ktang hĭn, mđing kơ dŭm anôk mrâo anei Anôk bruă gĭt gai 515 ngă leh klei ksiêm dlăng klă sĭt ti anôk anăn mtam".
Ară anei, să Đăk Pék lŏ dơ̆ng mtrŭt mjhar mnuih ƀuôn sang, lĭng kahan hđăp leh anăn phung thâo kơ hƀuê ênuk lŏ mkăp thiăm klei hâo hưn kơ dŭm anôk đing mâo msat, klang kleh lĭng kahan djiê êngiă. Dŭm klei hâo hưn mrâo srăng dưi bi mklă, mkă tĭng leh anăn čuăl krĭng čiăng mkăp kơ bruă tui duah. Êbeh êma pluh thŭn êgao, dŭm kdrăn dliê, êlan klông, pưk hma ti Đăk Pék lu blư̆ bi mlih. Klei bi hdơr mơ̆ng phung thâo kơ hƀuê ênuk leh anăn gru kruăk adôk ti gŭ lăn jing dŭm klei bi knăl yuôm bhăn. Phă anăp ăt adôk dŭm anôk čiăng ksiêm dlăng, dŭm klei yăl dliê ka mâo klei mblang leh anăn dŭm gŏ sang ăt dôk guôn sa klei hâo hưn leh dŭm pluh thŭn. Lê Viết Nam, Khua bruă Đảng să Đăk Pék, čar Quảng Ngãi bi êdah klei gĭr:
“Tơdah mâo ya klei hâo hưn snăn jih jang Anôk bruă gĭt gai ăt msĕ mơh dŭm anôk bruă djŏ tuôm, boh nik jing êpul thơ̆ng kơ bruă, brei lŏ wĭt ksiêm dlăng, bi mklă klă klơ̆ng leh anăn mâo hdră êlan, hdră kčah čiăng tui duah. Ai tiê jing klei gĭr, tui duah ti anôk snăn tui duah bi nik, klă klơ̆ng, čuăl krĭng leh anăn ngă amâo mâo lui sa anôk ôh snăn kơh dưi tui duah".
Viết bình luận