Truh ti ƀuôn Đam Pao, să Phú Sơn Lâm Hà, čar Lâm Đồng, ênưih ƀuh phung mniê mnuih K'Ho dôk mă bruă pơ̆k mñam. Tuôm mâo wưng bruă pơ̆k mñam dôk ti anăp klei luč ram, ƀiădah kyua mâo klei đru mnơ̆ng dhơ̆ng mơ̆ng Hdră ala čar kñăm bi hrŏ ƀun hơĭt kjăp, lu gŏ sang dưi krơ̆ng kjăp bruă, mjing thiăm hnư hrui wĭt. Jing klei mđing dlăng, bruă đưm anei dôk dưi lŏ čuê kơ ênuk gưl hđeh. Long Dinh K'Thin brei thâo, phung anak mniê ñu ăt thâo pơ̆k mñam, hnêč mmông wăn mbĭt hŏng gŏ sang ngă dŭm mta mnơ̆ng pơ̆k mñam čiăng mđĭ hnư hrui wĭt.

"Dua čô anak mniê ăt mñam jih. Tơdah wăn gơ̆ ngă. Tơdah nao pưk hma gơ̆ amâo mñam ôh. Wăn dôk ti sang gơ̆ đru mñam. Ngă dŏ anei jing suăi snăk. Dua blah anei jing sa blah jing 2,5 êklăk prăk."

Hdră bi hrŏ ƀun hơĭt kjăp krĭng mnuih djuê ƀiă leh anăn krĭng čư̆ čhiăng đru leh dŭm êtuh gŏ sang mnuih djuê ƀiă ti alŭ Đam Pao mkra mđĭ hdră duh ƀơ̆ng gŏ sang. Knŏng hŏng bruă pơ̆k mñam amâo djŏ knŏng đru kơ phung mniê mâo bruă mă, thiăm prăk hrui wĭt dŭm wưng yan ngă bruă ƀiădah lŏ đru kriê pioh bruă pơ̆k mñam mơ̆ng đưm. Ayŏng Ha Mi, knuă druh Adŭ bruă Dhar kreh - ala ƀuôn să Phú Sơn Lâm Hà brei thâo, čiăng kơ dŭm hdră ala čar kñăm mđĭ lar boh tŭ dưn, brei đru djŏ klei čiăng leh anăn mjing klei găl čiăng kơ mnuih ƀuôn sang čŏng pô mđĭ kyar hdră duh ƀơ̆ng.

"Đru kơ phŭn mkăp msĕ si dŭm mta mnơ̆ng dhơ̆ng. Mâo dŭm adŭ hriăm mjuăt, adŭ mtô bi hriăm bruă, mâo dŭm čô mtô klă anăp jih jang dŭm mta mnơ̆ng mnuih ƀuôn sang čiăng."

Mơ̆ng klei duh ƀơ̆ng gŏ sang truh kơ bruă mkŏ mkra krĭng ƀuôn sang, ai dưi mơ̆ng dŭm hdră ala čar kñăm dôk đru mjing klei bi mlih ti dŭm alŭ wăl dleh dlan mơ̆ng Lâm Đồng. Hlăm 5 thŭn êgao, alŭ wăl bi hrŏ giăm 50.000 gŏ sang ƀun hluê hnơ̆ng čuăn lu tĭng.

Ti să Đam Rông 4, alŭ wăl dleh dlan êdi, dŭm hdră bruă êlan klông, sang hră leh anăn anôk bruă nah gŭ mkăp kơ bruă duh mkra dưi bi mklă jing dŭm klei mđing tal êlâo duh bi liê. Nguyễn Văn Quang, K'iăng khua anôk bruă sang čư̆ êa să Đam Rông 4, brei thâo, thŭn anei să dưi mkăp êbeh 22 êklai prăk mơ̆ng dŭm hdră ala čar kñăm čiăng ƀrư̆ ƀrư̆ mkăp dŭm klei čiăng yuôm bhăn mơ̆ng mnuih ƀuôn sang.

“Hmei lŏ mkŏ wĭt jih jang bruă nah gŭ čiăng duh bi liê dŭm bruă nah gŭ yuôm bhăn êlâo, pŏk mlar êlan klông, mkra wĭt ƀô̆ mta krĭng ƀuôn sang. Dŭm klei čiăng mjêč kơ bruă nah gŭ mơ̆ng mnuih ƀuôn sang hlăm bruă mkra mjing, êrô êbat snăn dưi mkăp brei leh phŭn tal êlâo.”

Thŭn 2026, čar Lâm Đồng dưi mkăp giăm 900 êklai prăk duh bi liê knŭk kna hluê ngă dŭm hdră ala čar kñăm kơ bruă mkŏ mkra krĭng ƀuôn sang mrâo, bi hrŏ ƀun hơĭt kjăp leh anăn mđĭ kyar bruă duh mkra - ala ƀuôn krĭng mnuih djuê ƀiă, krĭng čư̆ čhiăng. Hlăm anăn, prăk knŭk kna gưl dlông êbeh 474 êklai prăk, prăk knŭk kna alŭ wăl êbeh 419 êklai prăk. Alŭ wăl mbĭt anăn mtrŭt mđĭ bruă bi liê êbeh 379 êklai prăk phŭn prăk ba jao mơ̆ng thŭn 2025.

Bi mklă anei jing bruă klam phŭn, Lâm Đồng mtă kơ dŭm knơ̆ng, dhar bruă, alŭ wăl bi klă bruă klam, mđĭ pral hdră hluê ngă, mbĭt anăn iêô mkrum thiăm ai dưi yang ƀuôn. Hồ Văn Mười, Khua hlăm bruă Đảng gưl dlông, Khua bruă sang čư̆ êa čar Lâm Đồng, bi mklă:

“Lâm Đồng hmei bi mklă anei jing sa bruă klam yuôm bhăn snăk. Ară anei hmei dôk mđing uêñ êdi, mbha truh kơ grăp knơ̆ng, dhar bruă, dŭm alŭ wăl leh anăn mbha kơ phung k'iăng khua kiă kriê tŭ đua klam hlue ngă grăp mta bruă pô. Lâm Đồng ƀuăn hlăm mlan 12 srăng bi liê jih ênoh prăk anei, mbĭt anăn srăng mđing iêô jak yang ƀuôn čiăng hrăm mbĭt hŏng ênoh prăk mơ̆ng Gưl dlông mkŏ mjing ngă jăk hĭn Hdră kñăm ala čar".

Hluê si hdră tă mơ̆ng Knŭk kna, wưng thŭn 2026-2035, pă hdră kñăm ala čar dưi bi mŭt jing Hdră kñăm ala čar mđĭ kyar dhar kreh - ala ƀuôn, krĭng ƀuôn sang, djuê ana leh anăn krĭng čư̆ čhiăng. Lâm Đồng dôk ksiêm dlăng mta kñăm, bruă klam, hdră bruă leh anăn phŭn mkăp prăk mơ̆ng dŭm hdră bruă dôk ngă čiăng bi mklă mta phŭn lŏ dơ̆ng hluê ngă, mkra mlih amâodah mjưh ruê̆; mbĭt anăn bi khuăt anôk bruă gĭt gai, bi mklă bruă klam djŏ guôp hŏng klei găl boh sĭt leh anăn klei dưi bi kna ngăn prăk.

Ti anôk mă bruă hŏng čar Lâm Đồng kơ boh sĭt hluê ngă Kdrêč bruă 2 mơ̆ng hdră, Khua phŭn bruă Djuê ana leh anăn klei đăo Nguyễn Đình Khang mñă ktang klei čiăng bi liê mguôp hŏng klei tŭ dưn, ñĕ kơ bruă duh bi liê lu đei lehanăn mđing kriê dlăng, ba yua hdră bruă leh duh bi liê:

"Mđing brei bi liê ƀiădah brei mđrĭng hŏng klei tŭ dưn. Ya mta bruă amâo lŏ mâo mnuih jhŏng bi leh mlih kơ dŭm bruă klam mkăn hluê djŏ hŏng dŭm klei bhiăn leh anăn hdră mtrŭn. Yuôm bhăn jing êjai pô hluê ngă dŭm hdră bruă anei snăn pô mâo leh klei duh bi liê ai dưi kơ dŭm bruă nah gŭ čiăng ksiêm dlăng, lŏ wĭt ksiêm leh duh bi liê čiăng mkăp ai dưi ăt msĕ mơh hdră êlan čiăng ba yua."

Mơ̆ng bruă pơ̆k mñam ti să Đam Pao truh kơ dŭm hdră bruă nah gŭ krĭng taih kbưi, dŭm hdră ala čar kñăm dôk đru mguôp mkra mđĭ klei hdĭp mnuih ƀuôn sang Lâm Đồng. Wưng mrâo čiăng kơ čar amâo djŏ knŏng mtrŭt mđĭ hdră brei čan ƀiădah lŏ ba yua ai dưi djŏ mnuih, mguôp bruă mkŏ mkra hŏng mđĭ kyar hdră duh ƀơ̆ng, mđĭ hnư hrui wĭt leh anăn kriê pioh knhuah dhar kreh. Anei jing klei găl čiăng kơ dŭm hdră mđĭ lar boh tŭ dưn sui, mjing boh kdrŭt đĭ kyar hơĭt kjăp kơ krĭng dleh dlan.