Mơ̆ng aguah ưm, ai êwa ti Wăl msat kahan djiê êngiă Đức Cơ mjêč ngă bruă. Dŭm êpul mă bruă lĭng kahan, mdrao mgŭn leh anăn bruă sang čư̆ êa alŭ wăl bi hgŭm jăk mơ̆ng bruă kuai mă, mă mta, čih hră, yua ênoh mrô klei hâo hưn truh kơ bi leh msat. Grăp bruă ngă dưi ngă hŏng klei răng snăk čiăng rơ̆ng hnơ̆ng čuăn duh kơ bruă bi mklă ADN. Hŏng êbeh 1500 boh msat ka dưi bi mklă anăn đjiê, Wăl msat kahan djiê êngiă Đức Cơ jing anôk mâo hnơ̆ng bruă lu snăk čar Gia Lai. Aê mdrao Nguyễn Thị Thu Hà, Anôk bruă mdrao mgŭn să Đức Cơ brei thâo, hŏng lu phung knuă druh mdrao mgŭn, anei jing gưl êlâo ngă bruă yuôm bhăn anei.
Gưl tal êlâo mă mta ksiêm dlăng ăt bi yơ̆ng mơh ƀiădah leh anăn ăt kâo mưng mơh. Tinei mă bruă hlăm wưng adiê hjan, adiê mđiă, ayŏng adei gĭr ngă bi leh. Anôk bruă gĭt gai kahan să ăt mjing klei găl mâo sang tum kơ ayŏng mă bruă.”
Amâo djŏ knŏng êpul mdrao mgŭn ôh, lu phung lĭng kahan, mnuih ƀuôn sang alŭ wăl gưl tal êlâo ngă bruă yuôm bhăn anei. Mơ̆ng Wăl msat kahan djiê êngiă Đức Cơ nah Yŭ truh kơ wăl msat kahan djiê êngiă nah Ngŏ čar Gia Lai, phung lĭng kahan mda asei mâo sa klei gĭr: ngă jih ai tiê pô čiăng đru ba phung êngiă asei wĭt hŏng anăn djuê leh anăn gŏ sang leh dŭm pluh thŭn. Ayŏng Đặng Hoàng Bửu, Khua êpul kahan ƀuôn ti să Bình Hiệp mgei ai tiê yăl dliê:
"Bruă anei kâo ka tuôm ngă ôh, wăt tơdah yan adiê mđiă hlơr ƀiădah ayŏng adei ăt gĭr čiăng kơ phung awa hnưm wĭt hŏng gŏ sang. Tơdah mâo kua mă leh klang, thŭn mlan găn êgao dŭmm kdrêč klang amâo lŏ hrông ôh, grăp čô mgei ai tiê snăk. Kyua anăn grăp čô gĭr gĭn čiăng duah knư̆ lu mnơ̆ng dhơ̆ng duh kơ bruă bi mklă ADN."
Hŏng ayŏng Ngô Đại Phát, kahan ƀuôn să Bình Hiệp, bruă klam anei lŏ jing gưl kơ kơ phung kkiêng hlăm ênuk êđăp ênang bi êdah ai tiê hdơr knga hŏng bruă ngă klă klơ̆ng. Dŭm hruê mă bruă ti krah mđiă hlơr sui hruê, jih êpul bi mđĭ ai hdơ̆ng pô kriê dlăng klei suaih pral, rơ̆ng ai ktang čiăng bi leh bruă klam.
"Hmei jing hđeh gưl mrâo, dưi kkiêng hlăm klei êđăp ênang, ƀuh ktưn hưn leh anăn gĭr snăk êjai mă bruă knuă čiăng đru kơ phung awa duah găp djuê hŏng klei jăk hĭn, hmei mprăp jih ai tiê čiăng ngă bruă bi jăk mơh".
Leh wưng mjuăt bi hriăm ƀiă hruê mlan, lu phung nai êa drao mưng leh hŏng bruă mkă dlăng, mdrao klei ruă hlăm grăp hruê ară anei jing leh sa čô hlăm dŭm êpul mă mta ADN ti msat lĭng kahan djiê êngiă. Ayŏng Nguyễn Trái Đắng, Anôk bruă mdrao mgŭn ƀuôn hgŭm Quy Nhơn, nao hgŭm hlăm êpul mă mta ksiêm mkă ti wăl msat lĭng kahan djiê êngiă Mỹ Thắng, să Phù Mỹ Đông, brei thâo, leh dŭm pluh thŭn êgao, lu klang kleh mâo bi rai ktang snăk, mâo đa đa asei mlei djiê êngiă hlai mbĭt hŏng lăn. Kyua anăn, bruă ruah mă mta ksiêm dlăng brei hlue ngă kjăp hdră thơ̆ng čiăng mđĭ klei dưi bi mă mta ADN tŭ jing.
"Tơdah mâo ƀŭk snăn hnơ̆ng djŏ klă jing 100%, tơdah amâo mâo snăn truh kơ dŭm kdrêc̆ klang msĕ si klang gĭng jơ̆ng, klang kơiêng; êgei snăn mâo asei êgei leh anăn jơ̆ng êgei djăp ênŭm. Tơdah dŭm mta klang anăn amâo mâo ôh snăn hlŏng mă dŭm klang mkăn. Mă mta klang dưi tŭ jing leh anăn mâo boh tŭ dưn snăn srăng mơak snăk čiăng thâo hdơr knga kơ phung jhŏng ktang êngiă asei čiăng kơ lăn čar drei mâo hruê êđăp ênang msĕ hruê anei".
Hdră bruă 500 hruê mlam mă mta ADN bi mklă anăn klang kleh lĭng kahan djiê êngiă dôk dưi pŏk ngă mđrăm mbĭt ti dŭm wăl msat lĭng kahana hlăm čar Gia Lai. Ti gŭ adiê mđiă ktang amâo dah dŭm gưl hjan sui hruê, dŭm êtuh čô knuă druh, lĭng khan, phung mă bruă mdrao mgŭn leh anăn êpul alŭ wăl ăt gĭr mă bruă ti djiêô msat.
Đại tá Phạm Văn Đạt, K’iăng khua bruă kđi čar Anôk gĭt gai lĭng kahan čar Gia Lai brei thâo, mtă kơ bruă klam amâo djŏ knŏng bi leh hdră kčah ƀiădah lŏ rơ̆ng hnơ̆ng djŏ klă hĭn, mta kñăm jing lŏ tui duah anăn knăl kơ phung jhŏng ktang, djiê êngiă.
"Wăt tơdah anei jing bruă klam ka tuôm mâo ôh klei bhiăn, bruă klam mrâo êdi, mdê hjăn, dleh dlan êdi ƀiădah knuă druh, lĭng kahan, mnuih mă bruă mơ̆ng dŭm êpul êya hluê ngă bruă klam klă anăp mă mta klang phung djiê êngiă ti dŭm bĭt msat mđĭ lar ai tiê đua klam, ngă hŏng klei đua klam prŏng leh anăn djŏ hŏng hdră kčah. Anôk bruă ăt mâo nanao klei nao čuă êmuh, mđĭ ai dŭm êpul êya ngă bruă ti dŭm boh msat čiăng hmao mđĭ ai ayŏng adei hlăm klei hlue ngă bruă anei.”
"Hdră bruă 500 hruê mlam" bi mklă klei gĭr mơ̆ng Đảng, Knŭk kna, Lĭng kahan leh anăn jih anôk bruă kđi čar hlăm bruă klam yuôm bhăn hŏng phung duh myơr ênuk hlăk ai leh anăn klei hdĭp kơ čar kwar. Grăp mta ADN dưi mă hruê anei jing thiăm sa klei čang hmăng čiăng kơ sa gŏ sang amâo lŏ rŭng răng klei dôk guôn sui dŭm pluh thŭn; grăp anăn dưi bi mklă jing lŏ thiăm sa čô anak mơ̆ng ala čar dưi wĭt hŏng gŏ sang, ƀuôn sang.
Hŏng Gia Lai, krĭng lăn tuôm jing leh kdrăn mblah ktang phĭt, anôk dôk dŭm êbâo boh msat kahan djiê êngiă ka dưi bi mklă ôh anăn, dŭm gưl, dhar bruă, êpul lĭng kahan leh anăn bruă sang čư̆ êa alŭ wăl dôk gĭr ktưn grăp hruê, grăp mmông čiăng bi leh bruă klam yuôm bhăn anei. Anăn amâo djŏ knŏng jing klei čiăng mơ̆ng "Hdră bruă 500 hruê mlam" ôh, ƀiădah lŏ jing klei lŏ čuê knhuah gru "Mnăm êa hdơr kơ hnoh", jing klei hdơr knga hŏng bruă ngă mơ̆ng ênuk ară anei hŏng phung săn leh asei leh kyua klei êngiê, hluh lir lăn čar./.
Viết bình luận