Klei mrâo ala ]ar pô:

- Hruê mbruê, ti anôk brua\ khua lăn ]ar, khua lăn ]ar Trương Tấn Sang drông leh khua kia\ kriê [uôn pro\ng Busan Hur Nam S^k hlăk dja\ ako\ êpul phung duh mkra, phung thâo lu mơ\ng ala ]ar Hàn Quốc hriê ]hưn lehana\n ma\ brua\ ti Việt Nam. Bi myuôm gưl hriê ]hưn anei mơ\ng khua kia\ kriê [uôn pro\ng, khua lăn ]ar la] klei mje\ mgiăm hgu\m mb^t plah wah dua ala ]ar Việt Nam lehana\n Hàn Quốc wưng leh êgao lo\ dơ\ng hyua\ kjăp h^n, mâo klei tu\ dưn hlăm djăp mta brua\, bi êdah mơ\ng du\m klei bi tuôm phung khua g^t gai gưl dlông, bi tuôm mơ\ng du\m phu\n dhar brua\ dua nah, lehana\n klei hgu\m phung duh mkra lehana\n mnuih [uôn sang dua ala ]ar. Khua lăn ]ar ]ang hmăng kơ knu\k kna Hàn Quốc, [uôn pro\ng Busan mjing klei găl kơ mnuih Việt Nam hd^p ti Hàn Quốc dưi `u\ kma hlăm klei hd^p mda lăn ]ar ana\n, lehana\n bi kla\ knu\k kna Việt Nam srăng đru phung duh mkra, lehana\n mnuih [uôn sang Hàn Quốc ma\ brua\ ti Việt Nam, mse\ si hd^p kơ lăn ]ar pô.

 

            - Tlam mbruê, nga\ brua\ ho\ng khua g^t gai c\ar Đồng Tháp kơ Hdra\ brua\ lo\ w^t mko\ da\p brua\ lo\ hma c\ar truh kơ thu\n 2020, hnơ\ng trah dla\ng truh kơ thu\n 2030, K’ia\ng khua knu\k kna Vũ Va\n Ninh brei c\ar Đồng Tháp dla\ng bi kla\ klei ga\l djo\ mơ\ng c\ar, mtru\n du\m hnơ\ng c\ua\n kla\ klơ\ng kơ mđ^ ênoh yuôm mơ\ng sa b^t anôk la\n duh mkra, pra\k ka\k mâo ba w^t t^ng mdu\m kơ sa c\ô mnuih mơ\ng mnuih [uôn sang nga\ lo\ hma hla\m c\ar. Kơ êpul hdra\ msir, c\ia\ng bi mguôp hdra\ c\ua\l mka\ mơ\ng c\ar ho\ng klei c\ua\l mka\ mơ\ng kr^ng, mơ\ng du\m phu\n dhar brua\ Trung ương. K’ia\ng khua knu\k kna brei c\ar Đồng Tháp c\ia\ng lo\ dơ\ng bi rue# ênu\m hdra\ brua\ pioh ba mdah kơ knu\k kna kla\ s^t brei hluê nga\, k`a\m dưi dja\p hnơ\ng k`a\m đ^ kyar brua\ lo\ hma 4,5% hla\m sa thu\n kơ wưng mơ\ng thu\n 2011-2015 leh ana\n 5% hla\m sa thu\n kơ wưng mơ\ng thu\n 2016-2020. Truh thu\n 2030, hnơ\ng đ^ kyar brua\ lo\ hma, rông pla mnơ\ng hla\m êa bi knar ho\ng wưng thu\n 2016-2020.

 

    -  Phu\n brua\ lo\ hma mta\ kơ khua knơ\ng brua\ sang ]ư\ êa du\m ]ar, [uôn pro\ng hlăm gưl dlông mâo guê gang êa, bi lo\ mkra mđ^ bi kjăp guê gang êa, lehana\n djăp mta brua\ djo\ tuôm go\ng guê gang êa. G^t gai, mko\ mjing klei hriăm răng mgang guê gang êa klưh, ksiêm dlăng lehana\n prăp êmiêt mnơ\ng mnua\, êpul êya, êdeh êdâo kdrăp ma\ brua\, lehana\n mprăp ai tiê mgang guê gang êa tơdah êa lip lê] ang^n êbu\ truh ho\ng hnơ\ng pro\ng, boh nik hdră gang mkhư\ klei êa mlai guê. Ti ana\p klei êa kreh lip điêt thu\n 2014, du\m alu\ wa\l mjê] brua\ nga\ bi leh brua\ lo\ bi kjăp guê gang êa, mjua\t bi hriăm êpul êya răng mgang guê gang êa, boh nik ho\ng kahan l^ng dôk hlăm alu\ wa\l, ngă bi leh êlâo kơ hruê 30/5 ana\p anei.

 

            - Tlam mbruê, êpul bi ala Quốc hội [uôn pro\ng Hà Nội mko\ mjing klei bi k[^n ma\ klei blu\ mguôp hla\m klei c\ih mlih hdra\ bhia\n ru\ mdơ\ng. Lu phung bi ala lac\ snei: c\ia\ng mâo klei bi tu\ ư sa ana\n plah wah ana\n pia mơ\ng hdra\ bhia\n ho\ng hnơ\ng mka mlih, klei kc\ah mtru\n kơ brua\ duh bi liê ru\ mdơ\ng c\ia\ng mâo klei bi tu\ ư leh ana\n bi kah mkla\ kla\ klơ\ng, đa\m bi mđ^ mđal ho\ng Hdra\ bhia\n duh bi liê leh ana\n Hdra\ bhia\n duh bi liê knu\k kna ara\ anei hla\k c\ih mkra bi mlih. Kơ klei c\ua\l mka\ ru\ mdơ\ng, du\m phung bi ala brei: đa\m ba ôh mta klei anei hla\m klei c\ih mlih Hdra\ bhia\n ru\ mdơ\ng,[ia\ c\ia\ng bi ksiêm hria\m mguôp mb^t hla\m Hdra\ bhia\n c\ua\l mka\ [uôn pro\ng amâo dah mtru\n du\m hra\ m’ar êngao hdra\ bhia\n c\ia\ng hluê nga\.

 

- Mđia\ hlơr sui, ngă kơ hnơ\ng hjan hlăm lu kr^ng du\m ]ar mâo: Bình Thuận, Ninh Thuận lehana\n alu\ wa\l lăn dap kngư hro\ 90%, mka\ ho\ng wưng anei thu\n dih. Êjai ana\n, hnơ\ng êa mgơ\ng hlăm du\m ênao êa kno\ng adôk ma\ 60% - 70% ênoh ]ua\n. Klei tro# ms^n dơ\ng mâo, ngă hmăi amâo mâo jăk kơ mnuih [uôn sang hd^p hlăm hnoh krông Vu Gia Thu Bồn ]ar Quảng Nam, kr^ng ktuê hang ks^ dap mnai krông Cửu Long, klei không k[ah êa kjham h^n êdi ti ]ar Hậu Giang. Mnơ\ng pla yăn puih mnmga k[ah êa hlăm brô 27 êbâo ha. Hlăm na\n du\m alu\ wa\l hmăi lu êdi jing Bình Phước 14 êbâo ha, Ninh Thuận giăm 5.500ha, Daklak giăm 5.500ha. Ara\ anei phu\n brua\ lo\ hma tio\ nao leh 3 êpul nao ksiêm dlăng, leh ana\n g^t gai brua\ mghaih msir klei k[ah êa hlăm kwar krah, ngo\ kwar dhu\ng, lehana\n alu\ wa\l lăn dap kngư.

 

            - Aguah mbruê, ti sa\ kr^ng 3 Vụ Bổn, kdriêk Krông Pac, Knơ\ng brua\ mdrao mgu\n c\ar Dak Lak mko\ mjing leh klei bi k[^n tru\n nga\ hdra\ mtô mblang hâo hưn mguôp ho\ng brua\ mka\p klei kriê dla\ng suaih pral [a\ kkiêng anak –Hdra\ [a\ kkiêng anak [ia\ thu\n 2014. Hdra\ brua\ thu\n anei dưi po\k nga\ ti 43 sa\ kr^ng taih kbưi kr^ng dleh dlan mơ\ng c\ar Dak Lak hla\m wưng mơ\ng ara\ anei truh kơ jih mlan 7, k[^n kơ brua\ mtô mblang hâo hưn, kce\ ktrâo kơ ênoh mnuih – hdra\ [a\ kkiêng anak [ia\, mka\p du\m hdra\ tlaih lo\ [a\ anak mrâo mrang leh ana\n brua\ mgang kdơ\ng ho\ng klei rua\ djo\ mơ\ng êlan [a\ kkiêng anak. Amai Nguyễn Thị Phượng, đru brua\ ênoh mnuih alu\ Thanh Thủy, sa\ Vụ Bổn, kdriêk Krông Pac\ c\ar Dak Lak brei thâo:  Hdra\ brua\ mtô mblang hâo hưn kriê dla\ng klei suaih pral phung am^ sna\n kâo [uh mâo klei tu\ êdi, amai adei bi nao ksiêm mka\ djo\ hla\m gra\p gưl, tal 2 jing yua du\m hdra\ tlaih lo\ [a\ anak mâo klei tu\ êdi. Êlâo kơ hruê mko\ mjing hdra\ brua\ sna\n kâo nao hưn ho\ng amai adei, tơ gơ\ amâo djo\ hruê kơ brua\ ôh sna\n bi mko\ mjing klei k[^n mtô mblang hâo hưn kơ amai adei, tơ gơ\ amâo dưi mâo bi k[^n ôh sna\n kâo nao hưn kơ dja\p boh sang amai adei.  

 

             - Truh ara\ anei, êpul brua\ hgu\m mnuih ma\ brua\ [uôn pro\ng Đà Nẵng đru leh 5 êbâo ]ô mnuih ma\ brua\ hlăk dôk jưh hlăm sang mưn, dưi blei pui kmla\ ho\ng ênoh êlưih, 993 pra\k/kwh. Mnuih ma\ brua\ dôk sang mưn, hlăm 4 ]ô dưi t^ng sa go\ êsei, ba yua ]h^ pui hliê yua aguah tlam. Êpul brua\ hgu\m mnuih ma\ brua\ [uôn pro\ng hgu\m ho\ng knơ\ng brua\ pui kmla\ Đà Nẵng, lehana\n pô sang mưn ngă klei kuôl ka\ [ua\n rơ\ng amâo mâo mđ^ ôh ênoh ]h^ pui kơ mnuih ma\ brua\ mưn sang dôk, ]ia\ng rơ\ng kơ klei tu\ dưn mnuih ma\ brua\.

 

            - Hruê mbruê, ti [uôn pro\ng Cần Thơ, Anôk kriê dla\ng Hdra\ brua\ ra\ng mgang klei suaih pral ko\ dlô klei m^n êpul êya leh ana\n hđeh êla\k Phu\n brua\ mdrao mgu\n mko\ mjing klei bi k[^n po\k nga\ hdra\ thu\n 2014. Ti anôk bi k[^n, lu phung bi ala trông leh kơ hdra\ msir klei dleh dlan hla\m brua\ hluê nga\ hdra\ kc\ah thu\n 2014 mơ\ng Hdra\ brua\ ra\ng mgang klei suaih pral ko\ dlô klei m^n êpul êya leh ana\n hđeh. Hdra\ k`a\m truh kơ thu\n 2020 leh ana\n hnơ\ng trah dla\ng truh kơ thu\n 2030 jing mđ^ kei bi kja\p leh ana\n mđ^ kyar brua\ kriê dla\ng lei suaih pral ko\ dlô klei m^n mơ\ng gưl dlông hlo\ng kơ gu\ ti 100% c\ar, [uôn pro\ng, mđ^ du\m hdra\ bi hria\m, mbo\ hdra\ mtru\n djo\ guôp, boh nik jing hnơ\ng thâo kơ brua\ mơ\ng mnuih nga\ brua\ mdrao mgu\n. Kơ hdra\ hla\m wưng kơ ana\p Aê mdrao La Đức Cương –Khua Sang êa drao Trung ương 1, Phu\n brua\ mdrao mgu\n m`a\ snei: Brua\ phu\n jing mđ^ kyar brua\ mơ\ng gưl dlông hlo\ng kơ gưl nah gu\. Boh nik sang êa drao gưl c\ar. Kyua anei jing phu\n gơ\ng, g^t gai mơ\ng gra\p c\ar jing knơ\ng wa\t kơ dôk mdrao hla\m sang êa drao leh ana\n w^t mdrao ti sang.Tal 2 jing mđ^ kyar mnuih nga\ brua\ aê mdrao. Boh nik aê mdrao thơ\ng kơ brua\ anei êdi, hria\m êdi ti du\m sang hra\ đại học Y.

 

 

 

Klei mrâo ala tac\ êngao :

- Knơ\ng bruă ruah khua êngiê Apganistan hruê mbruê brei thâo: Apganistan prăp êmiêt leh hruê ruah khua mil ]hil Apganistan m^n t^ng mko\ mjing hlăm hruê mgi. Hluê si knơ\ng bruă ruah khua êngiê Apganistan, knơ\ng bruă ruah khua amra bi leh du\m mta bruă ba nao huôm mple\ hră truh kơ du\m anôk mple\ hră mb^t ho\ng du\m mta hră mơar djo\ tuôm hluê êlan êdeh phiơr, leh ana\n êlan jơ\ng êlâo kơ hruê mlam mko\ mjing klei ruah khua. Klei ruah khua mil ]hil anei kruăk knăl đue# nao kơ klei dưi ngă phu\n mil pô tal êlâo ti ala ]ar anei. Hluê si klei t^ng yap mâo hlăm brô 28.500 anôk mple\ hră hlăm kluôm ala ]ar Apganistan. Du\m anôk mple\ hră amra po\k [a\ng hlăk 7 m’mông aguah leh ana\n kđăl [a\ng hlăm 4 m’mông tlam (m’mông alu\ wa\l). Hlăm brô 200 êbâo ]ô mnuih ngă bruă ksiêm dlăng Apganistan amra nao ksiêm dlăng klei ruah khua anei.

 

            - Hruê mbruê, khua knu\k kna Australia Tony Abbot iêo mthưr du\m go\ êsei mâo mnuih đ^ hlăm êdeh phiơr  MH370 mơ\ng knơ\ng bruă êdeh phiơr Malaysia lui] êbeh 3 hruê kăm ho\ng anei bi hơ^t ai tiê.Tony Abbot ăt brei thâo: Australia leh ana\n du\m ala ]ar lo\ mtio\ nao thiăm ho# mran tui duah êdeh phiơr anei ti Dhu\ng Ấn Độ Dương.Ara\ anei 7 ala ]ar hlăk đru hgu\m bruă tui duah êdeh phiơr luc\ mâo:Australia, Mi,Trung Quốc, New Ziland, Nhật Bản, Hàn Quốc leh ana\n Malaysia. Hruê mbruê, 8 boh êdeh phiơr leh ana\n ho# mran mơ\ng du\m ala ]ar ]ua\l leh kr^ng tui duah ti alu\ wa\l pro\ng 223 êbâo km2 ti Dhu\ng Ấn Độ Dương, kbưi ho\ng [uôn pro\ng Perth ala ]ar Australia êbeh 1 êbâo km t^ng kơ Yu\ Dưr.

 

          - Hruê mbruê, Thanawan khua g^t gai knơ\ng bruă t^ng knăl bruă duh mkra leh ana\n mnia mblei hlăm sang hră Đại học mnia mblei Thái Lan hưn mthâo boh tu\ dưn ksiêm dlăng du\m ênoh bruă duh mkra ti ala ]ar anei hlăm mlan 3 mrâo êgao; mb^t ana\n t^ng knăl kơ bruă duh mkra Thái Lan hruê mlan kơ ana\p. Hluê si klei t^ng knăl mơ\ng knơ\ng bruă t^ng knăl bruă duh mkra leh ana\n mnia mblei hlăm sang hră Đại học mnia mblei Thái Lan, tơdah bruă kđi ]ar lo\ dơ\ng ru\ng răng leh ana\n amâo mâo mko\ mjing knu\k kna mrâo hlăm thu\n anei, sơnăn bruă duh mkra Thái Lan  kno\ng amra đ^ gu\ 2%, ênoh lui] bruă mă hlăm Thái Lan mơ\ng 0,7% truh 1% hnơ\ng mnuih lui] bruă mă hlăm brô 600 êbâo ]ô mnuih.

 

            - Knơ\ng bruă kriê dlăng mnuih đue# kdê Liên hợp quốc hruê mbruê brei thâo: ênoh mnuih  Syri ngă hră m’ar akâo dôk ti Libăng ara\ anei êgao leh 1 êklăk ]ô mnuih,ba lu klei dleh dlan kơ Libăng.Hla\m ana\n, êbeh 2 êklăk 500 êbâo ]ô mnuih Syri lui lăn êa pô đue# nao dôk kơ anôk mka\n, lu êdi ti du\m ala ]ar mse\ si Libăng,Thổ Nhĩ Kỳ, Gioócđani, Ira\c, Ai Cập leh ana\n du\m ala ]ar mkăn. Libăng jing ala ]ar mâo lu h^n mnuih Syri đue# nao dôk . Du\m knơ\ng bruă đru do\ng quốc tế hlăk ktưn ai bi kdơ\ng ho\ng phung đue# kdê Syri. Truh kơ ara\ anei,Liên hợp quốc kno\ng mrâo tu\ mă hlăm brô 14% ênoh prăk ]ia\ng đru mnuih đue# kdê Syri.

 

- Nga mrâo [uah ăl kơ hdră mtru\n mơ\ng êpul hgu\m kahan dưr Đai Tây Dương (NATO) mdei klei đru hgu\m ho\ng Nga hlăm bruă hriăm mjuăt êpul kriê dlăng klei êđăp ênang mkhư\ gang klei tle\ ]h^ mnia ma túy ti Apganistan. Hdră mtru\n anei mâo phung khua phu\n bruă ho\ng ala ta] êngao hlăm êpul hgu\m kahan dưr Đại Tây Dương ba hưn mdah hlăm klei bi k[^n ti Brucsel ala ]ar Bỉ hlăk hruê 1/4 mrâo anei.