Klei mrâo ala ]ar pô:

 

- Aguah mbruê, ti Anôk brua\ khua la\n c\ar, Khua knu\k kna Nguyễn Tấn Dũng g^t gai klei drông Khua knu\k kna Malaysia Najib Tun Razak leh ana\n mo# `u hriê c\hưn kơ ala c\ar drei. Anei jing gưl hriê c\hưn kla\ s^t Việt Nam tal êlâo mơ\ng khua knu\k kna Najib Tun Razak ho\ng brua\ jing khua knu\k kna Malaysia. Dua khua knu\k kna hluê nga\ leh klei bi trông tu\ ư sa ana\n du\m hdra\ pro\ng mb^t ho\ng hdra\ kla\ klơ\ng c\ia\ng bi kja\p leh ana\n bi mđ^ klei hgu\m Việt Nam – Malaysia hla\m du\m brua\ ,hra\m mb^t bi trông leh ana\n bi tu\ ư du\m hdra\ brua\ pro\ng, du\m hdra\ kla\ klơ\ng c\ia\ng bi kja\p leh ana\n bi mđ^ h^n du\m klei bi hgu\m plah wah 2 ala c\ar hla\m wưng kơ ana\p hla\m brua\ mse\ si : brua\ kđi c\ar duh mkra blei mnia, kriê mgang klei êđa\p ênang la\n c\ar ,klei nga\ brua\, brua\ lo\ hma, brua\ rông pla mnơ\ng hla\m êa …. Dua khua knu\k kna bi tu\ ư g^r ktưn ba pra\k ka\k bi blei mnia dua nah mâo 11 êklai USD êlâo kơ thu\n 2015 mguôp ho\ng mtrut mđ^ ktang brua\ bi hgu\m duh bi liê plah wah 2 ala c\ar . Knu\k kna Việt nam leh ana\n Malaysia mjing klei ga\l kơ du\m phung duh bi liê 2 ala c\ar po\k mlar bi hgu\m duh bi liê leh ana\n blei mnia ti gra\p ala c\ar.

 

- Hruê mbruê, ti să Huổi Một, kdriêk Sông Mã, ]ar Sơn La, knơ\ng bruă pui kmlă kwar dưr mko\ mjing klei ba yua anôk bruă mđ^ mtru\n pui kmlă 110 KV Sông Mã. Khua hlăm phu\n bruă kđi ]ar, k’ia\ng khua Quốc hội Tòng Thị Phóng nao kơ anôk ba yua. Anôk brua\ mđ^ mtru\n pui kmlă 110 KV Sông Mã đru hgu\m k`ăm rơ\ng mkăp djăp pui kmlă, mđ^ h^n hnơ\ng jăk pui kmlă, rơ\ng kjăp hnơ\ng đăo knang mkăp pui kmlă kơ alu\ wa\l kdriêk Sông Mã, Sốp Cộp, 1 kdrê] kdriêk Mai Sơn, Thuận Châu. Blu\ hrăm ti anôk ba yua, k’iăng khua Quốc hội Tòng Thị Phóng bi myuôm, bruă ba yua anôk bruă mđ^ mtru\n pui kmlă 110 KV Sông Mã mâo klei tu\ dưn kơ bruă duh mkra, kđi ]ar yuôm bhăn, đru hgu\m mđ^ kyar bruă duh mkra hlăm alu\ wa\l, rơ\ng kjăp klei hd^p mda kơ mnuih [uôn sang leh ana\n kriê dlăng klei êđăp ênang ala ]ar tuê knông lăn Việt Lào.

 

- Tlam mbruê, ti Hà Nội, Sang mđung asa\p blu\ Việt Nam leh ana\n Anôk g^t gai Khan ksiêm êa ks^ Việt Nam bi si`ê leh hdra\ bi hgu\m c\ia\ng mđ^ klei bi hâo hưn mtô mblang kơ êa ks^, plao ks^, đru mguôp bi hria\m lar [ar, hmao truh ho\ng du\m gưl ,du\m brua\, du\m tal mnuih [uôn sang, knua\ druh, l^ng khan kơ brua\ L^ng khan –Kriê mgang la\n c\ar mơ\ng đảng leh ana\n knu\k kna a\t mse\ mơh du\m brua\ mơ\ng knua\ mơ\ng êpul Khan ksiêm hla\m êa ks^. Hluê si hdra\ bi hgu\m,  nah sra\ng hra\m mb^t bi mbha klei hâo hưn mtô mblang kơ brua\ mơ\ng êa ks^,plao ks^,du\m hra\ m’ar hdra\ bhia\n djo\ tuôm kơ êa ks^,plao ks^,mtô mblang kơ anôk anơ\ng, brua\ nga\, klei dưi mơ\ng êpul Khan ksiêm êa ks^ Việt Nam, klei tu\ hluê nga\ brua\ mơ\ng êpul khan ksiêm êa ks^, plao ks^ hla\m klei ra\ng mgang klei dưi kriê dla\ng mơ\ng pô kơ êa ks^,plao ks^, mtô mblang kơ klei dôk ra\ng kriê dla\ng klei êđa\p ênang,rơ\ng hluê nga\ hdra\ bhia\n mơ\ng Việt Nam leh ana\n du\m mta klei kuôl ka\ quốc tế mâo djo\ tuôm ho\ng Việt Nam jing ala c\ar hla\m êpul,hla\m ana\n mâo brua\ tui duah do\ng đru, do\ng mtlaih.  

 

- Aguah mbruê, khua knơ\ng sang prăk knu\k kna Nguyễn Văn Bình ngă bruă ho\ng khua g^t gai phu\n leh ana\n du\m knơ\ng dhar bruă hlăm ]ar Gia Lai klei hluê ngă du\m hdră bruă nga\n prăk, đru mdul mđ^ kyar bruă duh mkra- klei hd^p mda hlăm alu\ wa\l. Blu\ hrăm ti anôk ngă bruă, khua knơ\ng sang prăk knu\k kna Nguyễn Văn Bình g^t gai du\m knơ\ng prăk mnia mblei msir mghaih du\m klei dleh dlan hlăm hdră mđ^ kyar bruă duh mkra – klei hd^p mda ti alu\ wa\l. Hlăm ana\n, khua knơ\ng sang prăk mtru\n asa\p bi mko\ mjing n’nao đrông du\m mta bruă mguôp mb^t plah wah knơ\ng prăk leh ana\n êpul bruă mnia mblei hlăm alu\ wa\l ]ia\ng msir mghaih klei dleh dlan, mjing klei găl kơ du\m êpul bruă mnia mblei đ^ kyar. Ăt ti anôk ngă bruă, khua knơ\ng sang prăk knu\k kna Nguyễn Văn Bình mâo leh klei [ua\n rơ\ng, du\m knơ\ng prăk amra đru kơ ]ar Gia Lai êbeh 31 êklai prăk ]ia\ng mko\ mjing du\m hdră bruă mse\ si rup knưl mblah dưi Đắc Pơ ti kdriêk Đak Pơ, sang hră kơ să Kroong ( alu\ ngă phu\n kơ klei kru\ kdơ\ng êlâo dih hlăm ]ar), ru\ mdơ\ng, mkra mđ^ sang dôk kơ phung cách mạng khua thu\n dleh dlan, knap m`ai.

 

- Êpul group pui kmla\ Việt Nam brei thâo: hla\m mlan 4 klei mđoh ba pui kmla\ mơ\ng brua\ pui kmla\ mâo truh 400 êkla\kKWh pui/sa hruê, hnơ\ng mđoh ba pui pro\ng êdi hla\m brô mơ\ng 20êbâo900MW, đ^ h^n hnơ\ng t^ng mdu\m mơ\ng mlan 3 hla\m brô 6êkla\k600 êbâo KWh pui /sa hruê. C|ia\ng rơ\ng mâo dja\p pui kmla\ yua kơ yan bhang, êpul group pui kmla\ sra\ng mđ^ mnuih nga\ brua\ msir mkra du\m klei truh mâo, bi êran pui ga\l djo\, bi hro\ klei luc\ pui kmla\ leh ana\n hnơ\ng anôk luc\ pui. Mb^t ana\n, lo\ dơ\ng ba yua tuc\ hnơ\ng du\m phu\n pui bi êran ho\ng hdăng, leh ana\n tua [in êwa a\t mse\ mơh ho\ng blei ba pui kmla\ mơ\ng Trung Quốc c\ia\ng rơ\ng mâo dja\p pui kmla\ yua kơ mđ^ kyar brua\ duh mkra yang [uôn leh ana\n klei yua aguah tlam kơ mnuih [uôn sang .Ara\ anei, du\m anôk brua\ pui kmla\ c\ih mkra leh hra\ m’ar c\ia\ng gai dla\ng leh ana\n bi kah mbha pui kmla\ hla\m klei brua\ pui kmla\ a\t nga\ brua\ si aguah tlam. Mta mka\n ,lo\ dơ\ng iêo lac\ mtrut mjhar mtô mblang mđ^ klei thâo sa\ng ba yua pui kmla\ ja\k êđa\p, mkiêt mkriêm, mâo klei tu\.

 

- Mrâo anei, du\m klei ngă soh ti adu\ bruă dlăng mnuih ngă bruă, k’han êka êkeh leh ana\n mnuih knap m`ai kdriêk Tu Mơ Rông, ]ar Kon Tum djo\ tuôm kơ bruă tu\ mă prăk đru mdul, mse\ si mnuih khua mduôn, k’han êka êkeh, k’han êka êkeh ruă duam, mnuih amâo mâo jăk asei mlei, go\ êsei rông ba hđeh êr^t am^ ama… ti lu sa\ hlăm kdriêk amâo mâo tu\ mă prăk đru mdul hlăm wưng sui, knơ\ng bruă sang ]ư\ êa kdriêk Tu Mơ Rông ktưn ai msir mghaih ksă êma klei ngă soh. Vũ Hữu Tuấn, khua knơ\ng bruă sang ]ư\ êa kdriêk Tu Mơ Rông brei thâo; ênoh prăk adu\ bruă dlăng mnuih ngă bruă, k’han êka êkeh leh ana\n mnuih knap m`ai kdriêk amâo mâo tla kơ phung djo\ [ơ\ng hdră bruă ti du\m să: Đak Sao, Đak Na, Tu Mơ Rông, Tê Xăng… truh giăm 650 êklăk prăk, lu êdi mơ\ng thu\n 2012 truh kơ thu\n 2013. Msir mghaih klei ngă soh anei, knơ\ng bruă sang ]ư\ sang kdriêk Tu Mơ Rông, ]ar Kon Tum mkăp prăk knu\ kna tal kơ phung ngă bruă tu\ dưn. Mtru\n asa\p kơ pô ngă soh ba jao prăk knơ\ng prăk knu\k kna truh jih hruê ¾ mâo êbeh 220 êklăk prăk. Mko\ mjing ksiêm dlăng bruă tla prăk kơ phung djo\ [ơ\ng hdră bruă hlăm kluôm alu\ wa\l kdriêk.

 

- Hruê mbruê, Knơ\ng brua\ mnuih nga\ brua\ ,khan êka êkeh leh ana\n đru mnuih knap m`ai c\ar Đồng Nai mko\ mjing klei bi k[^n po\k nga\ hdra\ kc\ah đru brei kơ mnuih amâo ja\k asei mlei c\ar Đồng Nai mơ\ng thu\n 2013-2020. Mơ\ng ara\ anei truh kơ thu\n 2020, hla\m brua\ đru brei kơ mnuih amâo ja\k asei mlei, c\ar Đồng Nai po\k nga\ leh 17 brua\ phu\n c\ia\ng mâo hdra\ k`a\m đru jih ja\ng mnuih amâo ja\k asei mlei kjham hla\m c\ar dưi [ơ\ng klei dru brei yang [uôn drông, 80% go\ sang mnuih amâo ja\k asei mlei dôk hla\m go\ êsei [un, dôk hla\m sang mjip mjap sra\ng đru nga\ brei sang dôk,70% mnuih amâo ja\k asei mlei mâo klei c\ia\ng hria\m brua\ sra\ng dưi bi hria\m brua\ leh ana\n hưn mthâo brei brua\ ma\. Ênoh pra\k bi liê kơ hluê nga\ 17 brua\ mơ\ng hdra\ brua\ anei truh 275 êklai pra\k, lu ma\ mơ\ng pra\k knu\k kna alu\ wa\l.

 

- Hruê mbruê, ]ar Hà Giang mphu\n po\k klei bi lông ktang mjuăt asei mlei kluôm ]ar gưl tal 7. Klei bi lông ktang mjuăt asei mlei kluôm ]ar gưl tal 7 jing hruê knăm mơak mni m’uăn kơ ai ktang hlăm hdră bruă bi lông ktang mjuăt asei mlei mnuih [uôn sang, l^ng k’han, knuă druh, mnuih ngă bruă knu\k kna ]ar Hà Giang. Mơ\ng klei bi lông ktang mjuăt asei mlei anei ]ia\ng hro\ng ruah phung vận động viên dloh [ro\ng mơng nah gu\ mbo\ kơ êpul bi lông ktang mjuăt asei mlei mâo ba w^t boh tu\ dưn dloh [ro\ng hlăm ]ar. Klei bi lông ktang mjuăt asei mlei kluôm ]ar Hà Giang gưl tal 7 thu\n 2014 hrui m[^n giăm 500 ]ô vận động viên nao ai bi lông du\m mta klei bi lông ktang mjuăt asei mlei ênuk ara\ anei leh ana\n djuê ana mâo: pah boh, pah ping pong, pah mlâo mnu\, bi lông êran, mnah hna, ktu\ng klei, tru\t giê leh ana\n đ^ kwưng. Anei amâo djo\ kno\ng jing wưng mtru\t mjhar du\m hdră bruă bi lông ktang mjuăt asei mlei mnuih [uôn sang hlăm kluôm ]ar đ^ kyar đui] ôh, [ia\dah lo\ jing wưng mje\ mgiăm, tui hriăm klei thâo, mđ^ h^n klei hgu\m mguôp hlăm mnuih [uôn sang s^t klă anei jing hruê knăm mơak hlăm mnuih khăp ]ia\ng kơ klei bi lông ktang mjuăt asei mlei ti Hà Giang. Klei bi lông amra mko\ mjing mơ\ng hruê anei truh jih hruê mgi.

 

  Klei mrâo ala tac\ êngao :

- Mơ\ng hruê 2-4/4 thu\n 2014, êpul nga\ brua\ mơ\ng c\ar Nghệ An kyua mơ\ng Thái Va\n Hằng, K’ia\ng khua knơ\ng brua\ sang c\ư\ êa c\ar dja\ ako\ nao c\hưn, h’êc\ hmưi thu\n bhang mrâo Buonpimai, tit djuê ana Lào ti c\ar Khammuan, Bulikhamxay leh ana\n [uôn pro\ng Vientia. Anei jing du\m alu\ wa\l mâo klei bi mje\ sia\ suôr ho\ng c\ar Nghệ An, đru brei kơ c\ar anei tui duah kuai ma\ bi m[^n klang du\m pluh êbâo khan djiê êngia\ ba w^t kơ [uôn sang hla\m lu thu\n êgao. Anei a\t jing du\m c\ar mâo du\m êtuh c\ô mnuih duh mkra mnia blei mơ\ng Nghệ An hla\k bi hgu\m duh bi liê hla\m lu mta brua\. Tit thu\n mrâo Bounpimai djuê ana Lào sra\ng mko\ mjing mơ\ng hruê14-16/4 /2014 ana\p anei.

 

- Iran leh ana\n êpul P5+1, mâo: Mi, Trung Quốc, Prăng, Anh leh ana\n Đức hlăk mko\ mjing 1 tuôr bi trông ]hai hạt nhân gưl chuyên viên mrâo ti [uôn pro\ng phu\n Viên ala ]ar Áo, ]ia\ng bi trông ]hai kơ 1 klei bi kuôl kă tu\ ư kluôm ênu\m k`ăm msir mghaih hdră bruă hạt nhân ngă klei bi tăng mgăl hlăm Iran. Tuôr mrâo hlăm du\m klei bi trông ]hai mphu\n k]ưm hlăm hruê ¾ leh ana\n amra sui truh kơ hruê mgi. Du\m klei bi trông ]hai plah wah Iran leh ana\n êpul P5+1 jing 1 kdrê] hlăm klei g^r ktưn ana\p truh klei bi tu\ ư kluôn ênu\m leh ana\n knhal tui] hdră bruă hạt nhân ngă klei bi tăng mgăl hlăm Têhêran. Klei bi mtuôm tal anei jing knhuang prăp êmiêt kơ klei bi trông ]hai gưl dlông h^n, m^n t^ng mko\ mjing hlăm hruê kăm ana\p truh ( mơ\ng hruê 7- 9/4) ana\p anei ti Viên ala ]ar Áo.

 

- Knơ\ng bruă hâo hưn Israel hưn mthâo: knu\k kna ala ]ar anei hlăk ksiêm dlăng bruă k]ah mtru\n du\m hdră bi kmhal k`ăm kơ mnuih Palestin. Bruă ngă anei amra ngă kơ klei êđăp ênang plah wah Israel leh ana\n Palestin êdu awa\t h^n, khă gơ\ 2 nah mâo leh klei [ua\n rơ\ng lo\ dơ\ng du\m klei bi mtuôm [o# gu\ klei dôk krah wah mơ\ng Mi. Hluê si hra\ klei mrâo Haaretz, mơ\ng krah hruê kăm, khua knu\k kna Israel Benjamin Netanyahu leh ana\n khua phu\n bruă kriê mgang ala ]ar Moshé yaalon mtru\n asa\p kơ pô djă ako\ êpul l^ng k’han ti du\m kr^ng wa\l plah miă Palestin, k]ah mtru\n du\m hdră bi kmhal k`ăm kơ Palestin. Hluê si t^ng, ako\ hruê kăm ana\p truh, Quốc hội Israel amra bi k[^n kluôm ]ia\ng bi trông ]hai kơ klei êđăp ênang ho\ng Palestin hlăk tuôm ho\ng klei ru\ng răng mse\ si ara\ anei.

 

- Pô blu\ bi ala mơ\ng Phu\n brua\ bi mje\ ho\ng ala tac\ êngao My brei thâo: phu\n brua\ anei amâo brei Knơ\ng brua\ êng^t adiê My (NASA) mdei nga\ brua\ hgu\m ho\ng Nga ôh. Pô blu\ bi ala kơ Phu\n brua\ bi mje\ ho\ng ala tac\ êngao My Marie Harf lac\ snei: mâo du\m klei hâo hưn lac\ soh kơ brua\ Phu\n brua\ bi mje\ ho\ng ala tac\ êngao My mâo leh asa\p mtru\n kơ NASA mdei brua\ bi hgu\m ho\ng Nga .Phung nga\ brua\ NASA brei thâo: digơ\ amâo ư ai ôh ho\ng hdra\ êlan mdei brua\ hgu\m ho\ng Nga leh ana\n lac\ snei: klei bi hgu\m khoa học c\ia\ng dôk ti êngao brua\ kđi c\ar. Dla\ng kơ klei mkla\ mtru\n mrâo lac\ kơ dlông mơ\ng NASA, knơ\ng ksiêm hria\m dla\ng hdra\ mtru\n brua\ êng^t adiê Nga lac\ snei: brua\ anei amâo nga\ hma\i djo\ pro\ng ôh kơ brua\ êng^t adiê mơ\ng Nga,kyua Nga amâo jưh knang hla\m brua\ êng^t adiê My ôh.