- {ri bi hdơr hruê mnuih amâo mâo jăk asei mlei Việt Nam hruê 18/4/2014, aguah mbruê, ti alu\ wa\l ênao êa Bát Nguyệt, Phú Mỹ Hưng, [uôn pro\ng Hồ Chí Minh hgu\m ho\ng phu\n brua\ mnuih ma\ brua\ phung knap m`ai, knơ\ng brua\ sang ]ư\ êa [uôn pro\ng Hồ Chí Minh, sang mđung rup Việt Nam mko\ mjing leh hdră, êbat jơ\ng “hrăm mb^t ]huang hlăm klei khăp – brei klei ]ang hmăng” gưl tal sa. Khua knu\k kna Nguyễn Tấn Dũng mb^t ho\ng phung bi ala mơ\ng du\m phu\n dhar brua\ gưl dlông, [uôn pro\ng Hồ Chí Minh mb^t ho\ng du\m êbâo ]ô mnuih [uôn sang, du\m êtuh ]ô hđeh amâo mâo jăk asei mlei nao hlăm klei êbat jơ\ng, mđ^ h^n knhuah gru khăp kơ mnuih riêng gah mse\ si khăp kơ asei mlei pô mơ\ng djuê ana, hlăm du\m thu\n êgao, mâo Đảng, Knu\k kna mđing nanao duh leh lu ngăn prăk, lehana\n hluê ngă lu hdră êlan, klei đru rơ\ng kơ phung mâo klei amâo mâo jăk asei mlei dưi `u kma hlăm klei hd^p mda ala [uôn. Bi ala kơ knu\k kna, khua knu\k kna Nguyễn Tấn Dũng bi myuôm, ]ih pioh lehana\n mâo klei bi mni kơ du\m ai tiê thâo khăp, phung duh mkra lehana\n mnuih, wa\t mah jia\ng mơ\ng ala ta] êngao êjai dôk hlăm klei dleh dlan ăt mkiêt kah mbha, mâo klei bi đru, ]ia\ng mđ^ ai phung hđeh amâo mâo jăk asei mlei lehana\n hđeh êr^t êrin.

 

- Knơ\ng brua\ sang c\ư\ êa c\ar Quảng Bình leh ana\n Knơ\ng pra\k blei mnia cổ phần duh bi liê (BIDV) bi hgu\m mko\ mjing leh Klei bi k[^n hluê nga\ klei duh bi liê kơ c\ar Quảng Bình gưl tal 1. Khua hla\m Phu\n brua\ kđi c\ar, ’ia\ng khua knu\k kna Nguyễn Xuân Phúc nao leh ana\n g^t gai klei bi k[^n. Ti anôk bi k[^n hluê nga\ klei duh bi liê kơ c\ar Quảng Bình tal 1, k’ia\ng khua Knu\k kna Nguyễn Xuân Phúc brei khua g^t gai c\ar Quảng Bình dja\l bi c\ua\l mka\ hdra\ mđ^ kyar duh mkra yang [uôn, mâo hdra\ êlan kla\ klơ\ng c\ia\ng du\m hdra\ brua\ dja\l dưi po\k nga\ đru mguôp mđ^ kyar brua\ duh mkra yang [uôn alu\ wa\l, K’ia\ng khua knu\k kna lac\: Klei ga\l djo\, klei dưi mơ\ng c\ar Quảng Bình jing pro\ng lu anôk mka\n amâo mâo ôh. Drei c\ia\ng lo\ dơ\ng bi rue# leh klei c\ua\l mka\ brua\ duh mkra yang [uôn, hla\m ana\n c\ia\ng bi hgu\m kr^ng wa\l hla\m ala c\ar ho\ng c\ar Quảng Bình leh ana\n bi hgu\m ho\ng Lào, Thái Lan hla\m ktuê êlan duh mkra Ngo\ -Yu\. Tal 2 kâo c\ia\ng lac\ amâo djo\ kno\ng Trung ương đuic\ ôh [ia\ wa\t alu\ wa\l ana\n jing bi mâo hdra\ mtru\n ja\k êdi, ga\l djo\ êdi ba yua ti kwar Krah kơ Quảng Bình.

     Hla\m gưl anei, knơ\ng brua\ sang c\ư\ êa c\ar Quảng Bình jao brei leh hra\ dưi brei duh mkra kơ 13 hdra\ brua\ ho\ng ênoh pra\k duh bi liê truh 8.500 êklai pra\k leh ana\n bi si`ê leh hra\ m’ar kuôl ka\ bi hdơr ho\ng ênoh pra\k bi liê 10.800 êkla\k pra\k. Hluê si thâo,truh kơ ara\ anei mâo êbeh 270 hdra\ brua\ nga\ hra\ m’ar duh bi liê ti c\ar Quảng Bình ho\ng ênoh pra\k nga\ hla\m hra\ m’ar truh gia\m 100 êbâo êklai pra\k.

 

 

- Hruê mbruê, ti alu\ wa\l knhuah gru h[uê ênuk sang yang Hùng, êpul mko\ mjing knăm bi hdơr kơ mtao Hùng, knăm sang yang Hùng Giáp Ngọ 2014, mko\ mjing leh klei bi lông đu\ng lehana\n ria\ [ê` ]ư\ng, tlê [ê` giầy myơr kơ phung mtao Hùng. Nao hla\m klei bi lông mâo du\m êpul Hoà Bình, Phú Thọ 1, Phú Thọ 2, Hải Dương, lehana\n hà Nội. Mơ\ng du\m asa\r braih đio\ [âo mngưi mơ\ng lăn êa, ho\ng kiê kngan mbrua\ mơ\ng phung thâo mkra, mâo mjing leh du\m klo\ [ê` [âo mngưi pioh myơr kơ phung mtao Hùng. Bi rue# klei bi lông, êpul hà Nội mâo ma\ klei pah mni mrô sa klei tlê [ê` giầy, êpul Phú Thọ 2 mâo ma\ klei pah mni mrô 1 klei bi lông đu\ng, lehana\n ria\ [ê` ]ư\ng. Dua êpul anei srăng myơr [ê` ]ư\ng lehana\n [ê` giầy ana\n ]ia\ng bi êdah klei hdơr knga kơ phung mtao Hùng mâo leh ai tiê ru\ mjing lăn ]ar, klei anei jing leh klei bhiăn jăk mơ\ng djuê ana. Mơ\ng năn, lo\ bi kru\ ai tiê pưng myưng, lehana\n mpu\ mđ^ du\m mta mnơ\ng mâo mkra mjing mơ\ng braih, lehana\n bi hdơr kơ phu\n agha djuê ana Việt Nam.

 

- Êpul nga\ brua\ mơ\ng Knơ\ng sang pra\k knu\k kna Việt Nam kyua mơ\ng đồng chí Nguyễn Va\n Bình, khua hla\m Trung ương Đảng, Khua knơ\ng Sang pra\k Việt Nam nao c\hưn leh ana\n nga\ brua\ ti c\ar Dak Nông. Blu\ hra\m ti mmông nga\ brua\, Khua knơ\ng sang pra\k knu\k kna Việt Nam Nguyễn Va\n Bình tu\ yap du\m klei g^r ktưn mơ\ng brua\ Knơ\ng pra\k c\ar Dak Nông hla\m wưng êgao, bi êdah hluê ho\ng brua\ mđ^ hnơ\ng brei c\an pra\k, dưi ksiêm dla\ng nư dleh tla w^t…đru mguôp yuôm bha\n hla\m hdra\ mđ^ kyar duh mkra yang [uôn mơ\ng c\ar, mb^t ana\n lac\ ja\k kơ klei mđing dla\ng mơ\ng brua\ Đảng leh ana\n Knơ\ng brua\ sang c\ư\ êa c\ar Dak Nông ho\ng du\m êpul brua\ brei c\an pra\k hla\m alu\ wa\l c\ar.

 

- K’kuh mơak 39 thu\n kwar dhu\ng mâo klei êngiê, hluh lir lăn ]ar (30/4/1975 – 2014), sang dăp pioh ngăn drăp ]ar Lâm Đồng hgu\m ho\ng du\m kdriêk Dam Rông mko\ mjing klei rang mdah rup, hra\ mơar la] kơ Hoàng Sa, Trường Sa ti anôk brua\ dhar kreh mjua\t ktang asei mlei kdriêk. Klei rang mdah anei mâo đru leh mnuih dlăng thâo [uh du\m klei bi knăl mơ\ng h[uê ênuk, dlăng ti klei bhiăn bi kla\ klei dưi êngiê plao ks^ Hoàng Sa, lehana\n Trường Sa jing lăn ala êa djuh Việt Nam, mơ\ng năn mâo ai tiê răng mgang wa\l êa ks^, plao ks^ lăn ]ar pô. Lu mnuih [uôn sang, lehana\n phung knua\ druh, phung nai, phung hđeh hriăm hra\ nao dlăng. Klei rang mdah anei mko\ mjing hlăm sa hruê kăm mơ\ng hruê 3/4  truh jih hruê 9/4/2014.

 

- Sang hra\ hđeh điêt Tân Mỹ dôk ti sa\ Tân Mỹ hla\m kdriêk knông la\n Va\n Lãng mơ\ng c\ar Lạng Sơn mâo 5 boh sang hra\ ho\ng 25 c\ô nai mtô leh ana\n 254 c\ô hđeh hria\m hra\. Du\m boh sang hra\ dôk hla\m du\m alu\ [uôn kbưi gia\m ho\ng knông la\n ana\n klei êrô êbat êlan klông dleh dlan êdimi. Ti anei, lu hđeh hria\m jing mnuih djuê ana Tày leh ana\n Nùng, lu jing go\ êsei [un ana\n sang hra\ po\k nga\ leh hdra\ iêô đru mguôp hla\m sang hra\, hnêc\ ho\ng klei đru mơ\ng du\m êpul êya brua\, mnuih hla\m leh ana\n êngao c\ar c\ia\ng đru brei hdruôm hra\ m’ar, aba\n mu\ng, ao mđao …. Mjing klei ga\l rông mtô brei hđeh bi ja\k. Hdra\ brua\ anei dưi mâo sang hra\ dôk kriê nga\ êbeh 2 thu\n, bi kno\ng thu\n 2013 mâo iêô mguôp leh 5 êkla\k pra\k, đru kơ 17 c\ô hđeh êr^t êrin, go\ êsei dleh dlan. Hdra\ brua\ đru mguôp đru hđeh hria\m hra\ [un hria\m hra\ m’ar mse\ si Sang hra\ hđeh điêt Tân Mỹ c\ia\ng bi mlar nga\ pioh iêo klei đru mguôp mơ\ng êpul êya [uôn sang kyua kơ klei hd^p mgi dih mơ\ng phung hđeh hria\m hra\ [un djuê [ia\ ti knông la\n.  

 

- Hruê 5/4, dhar brua\ răng mgang klei rua\ tưp, hlăm phu\n brua\ êa drao gu\n mta\: }ia\ng dưi răng mgang klei rua\ tưp sruê hlăm phung hđeh, phung am^ ama bi dja\ ba anak pô djăp mơ\ng 9 – 24 mlan ka tuôm tlo\ ôh vaccin răng mgang klei rua\ sruê, nao bi tlo\ vaccin hluê si hdră tlo\ mgang klei rua\ sruê, lehana\n hdră tlo\ bi ênu\m vaccin sruê. Ho\ng phung hđeh dôk hlăm thu\n tlo\ mgang, bi ba truh kơ anôk tlo\ mgang, ]ia\ng mâo klei tlo\ mgang djăp ênu\m, djo\ hruê mơ\ng du\m mta vaccin răng mgang klei rua\, hlăm năn mâo vaccin klei rua\ sruê. Tơdah [uh, mâo klei bi knăl êngoh hlơr, mtu\k, kbia\ êa adu\ng, bi m[le\ snăn bi ba hđeh kơ sang êa drao mtam ]ia\ng pral mka\ dlăng lehana\n mdrao mgu\n, k`ăm ]ia\ng dưi mkhư\ klei rua\ sruê. Tui si knơ\ng brua\ êa drao gu\n dlông ro\ng lăn, klei rua\ sruê jing pô phu\n ba klei djiê truh kơ phung hđeh điêt. Hjăn hlăm thu\n 2012, mâo leh 122 êbâo ]ô hđeh djiê mơ\ng klei rua\ anei. T^ng hla\m gra\p hruê mâo hla\m brô 330 ]ô lehana\n grăp mmông mâo 14 ]ô mnuih djiê mơ\ng klei rua\ anei hlăm tar ro\ng lăn.

 

 

  Klei mrâo ala tac\ êngao:

 

- Khua knu\k kna Phần Lan Jyrki Katainen mrâo hưn mthâo: amra mdei brua\ ngă khua g^t gai đảng êpul hgu\m ala c\ar leh ana\n brua\ djă ako\ knu\k kna Phần Lan hlăm mlan 6 ana\p anei. Hluê si knơ\ng klei mrâo Phần Lan Yle, klei mkla\  mtru\n anei mâo Katainen ba hưn mdah ti sa anôk bi k[^n mơ\ng đảng êpul hgu\m ala c\ar Phần Lan hruê 5/4. Mta phu\n Katainen ba hưn mdah klei anei jing ]ia\ng bi mtio\ brua\ jing khua g^t gai knơ\ng brua\ êpul hgu\m châu Âu m^n t^ng mko\ mjing hlăm mlan 5 ana\p truh. Katainen hlăk ngă khua g^t gai êpul hgu\m ala ]ar Phần Lan mơ\ng 10 thu\n ho\ng anei. ~u jing khua knu\k kna Phần Lan hlăm mlan 6/2011.

 

- Êpul hgu\m kriê dlăng klei êđăp ênang Liên hợp quốc bi êdah leh klei mni m’uăn kơ bruă mko\ mjing du\m klei ruah khua mil ]hil leh ana\n klei ruah khua êpul hgu\m kia\ kriê alu\ wa\l djăp gưl hlăm ala ]ar Apganistan. Hlăm klei hưn mthâo kluôm, êpul hgu\m kriê dlăng klei êđăp ênang m`a\ klă klei yuôm bhăn mơ\ng bruă mko\ mjing du\m klei ruah khua ti Apganistan, ăt mse\ mơh klei jho\ng mơ\ng mnuih [uôn sang Apganistan hlăm bruă mko\ mjing leh ana\n nao hlăm klei mple\ hră, amâo uê` kơ du\m klei êpul Taliban arưp aram bi rai. Êpul hgu\m kriê dlăng klei êđăo ênang ăt [uah ăl du\m phung mâo mnê] m^n ]ia\ng bi rai klei ruah khua ho\ng du\m klei ksu\ng ngă k`ăm kơ mnuih [uôn sang lehana\n kơ du\m bruă nah gu\ kơ klei ruah khua ti Apganistan. Bruă ksiêm yap hră mple\, amra mko\ mjing mơ\ng hruê 6 truh kơ hruê 20/4. Boh tu\ dưn tal êlâo amra hưn mthâo hlăm hruê 24/4 leh ana\n boh tu\ dưn knhal tui] amra hưn mthâo hlăm hruê 14/5. Tơdah amâo mâo ôh pô mgơ\ng asei mâo mă êbeh 50% ênoh hră mple\, Apganistan amra lo\ mko\ mjing klei ruah khua mil ]hil gưl tal 2 plah wah 2 ]ô mgơ\ng asei mâo ênoh hră mple\ lu h^n. Klei ruah khua tuôr tal 2 tơdah dưi amra mko\ mjing hlăm hruê 28/5 ana\p truh.

 

- Hruê mbruê, phung ngă bruă bi trông ]hai Israel leh ana\n Palestin amra truh kơ Jêrusalem hluê si klei mko\ dăp mơ\ng Mi, k`ăm kru\ w^t klei bi trông ]hai êđăp ênang hlăk gun kpăk. Ti ana\p du\m klei ru\ng răng mrâo lo\ dơ\ng arưp aram kơ hdra\ êđăp ênang Trung Đông, Liên hợp quốc leh ana\n phung ngă bruă msir mghaih quốc tế ăt iêo mthưr wa\t Israel leh ana\n Palestin g^r bi ư\ ăn ai tiê. Hruê 4/4, Israel ba nao leh êdeh phiơr ksu\ng ngă hlăm du\m anôk k`ăm ti Gaza, k`ăm lo\ w^t nga\ ho\ng du\m gưl ksu\ng ngă [ra\m pui leh ana\n kliêng mnah hlăm kr^ng lăn Israel.

 

- Knu\k kna Prăng mrâo hưn amra amâo mâo nao ôh kơ anôk bi hdơr 20 thu\n hruê mâo klei truh mdjiê mtui] djuê ana ti Rwandan, m^n t^ng mko\ mjing hlăm hruê anei. Hdră mtru\n mơ\ng Prăng ba hưn mdah leh khua mil ]hil Rwandan Paul Kagame ]hal kơ Prăng đru hgu\m hlăm klei mdjiê mnuih ti Rwandan hlăk thu\n 1994. Hla\m klei hưn mthâo, phu\n bruă ho\ng ala ta] êngao Prăng m`ă klă: asa\p mơ\ng Kagame bi êdah ana\n mklăk ho\ng du\m klei ktưn ai msir mghaih klei amâo mâo thâo bi djo\ plah wah 2 ala ]ar. Kyua ana\n, khua phu\n bruă hdră bhiăn Prăng Christiane Taubira mâo leh hdră lăm lui brua\ m^ndah nao hlăm klei bi hdơr anei ti [uôn pro\ng phu\n Kigali ala ]ar Rwandan.

 

- Hlăm gưl nao ]hưn kơ Nhật Bản 2 hruê dôk hlăm gưl ]hưn dlăng kơ châu Á, khua phu\n bruă kriê mgang ala ]ar Mi Chuck Hagel brei thâo: Mi mâo hdră lo\ mơ^t nao kơ Nhật Bản 2 boh ho# pui răng mgang [ra\m pui, leh du\m gưl sơ\ng mnah [ra\m pui mơ\ng Triều Tiên. Hruê mbruê, blu\ hrăm ti anôk bi k[^n phung ]ih klei mrâo ti Tokyo leh mjưh rue# klei bi trông ]hai ho\ng khua phu\n bruă kriê mgang ala ]ar Nhật Bản Itsunorri Onodera, Hagel hưn mthâo: Mi hlăk mâo hdră k]ah ba nao thiăm kơ Nhật Bản 2 boh ho# pui răng mgang [ra\m pui mâo ako\ boh phao Aegis êlâo kơ thu\n 2017. Pô djă ako\ phu\n bruă kriê mgang ala ]ar Mi m`ă klă du\m ênhuang êbat anei amra mđ^ ktang ai dưi klei thâo răng mgang wa\t kơ Nhật Bản leh ana\n Mi tlaih kơ du\m klei arưp aram mơ\ng du\m gưl sơ\ng mnah [ra\m pui mơ\ng Triều Tiên.