Klei mrâo ala tac\ êngao:

  

- Tlam mbruê, Lê Hồng Anh, khua hlăm phu\n brua\ kđi ]ar, khua hlăm êpul g^t gai brua\ Đảng nao ]ua\ leh ]ar Phú Thọ. Ti anôk ma\ brua\ ana\n, Hoàng Dân Mạc khua g^t gai brua\ Đảng ]ar, khua Hội đồng nhân dân ]ar Phua Thọ mâo leh klei hâo mdah klah ]u\n du\m boh tu\ dưn djăp brua\ duh mkra ala [uôn, brua\ l^ng kahan, brua\ răng mgang klei êđăp ênang, lehana\n brua\ mko\ mjing Đảng hlăm ]ar. Du\m knhuah mrâo hlăm kna\m bi hdơr kơ phung mtao Hùng, knăm mơak sang yang Hùng Giáp Ngọ 2014, boh nik du\m brua\ prăp êmiêt, brua\ răng mgang klei êđăp ênang kơ knăm sang yang Hùng aguah hruê 10/3 hluê si mlan [le\, jing hruê 9/4. Lê Hồng Anh bi myuôm du\m brua\ phung khua kia\ kriê ]ar Phú Thọ ngă leh hrăm mb^t ho\ng yang [uôn djăp mta ra brua\ hlăm knăm bi hdơr kơ phung mtao Hùng, knăm sang yang Hùng, boh nik mđ^ h^n brua\ mơ\ng yang [uôn hlăm klei kriê pioh knhuah ngă yang kơ phung mtao Hùng, lehana\n mu` Xoan Phú Thọ.

 

- Hluê si hra\ hưn mtru\n mrô 143/TB-VPCP hriê 8/4 mơ\ng adu\ brua\ Knu\k kna kơ klei klah c\u\n mơ\ng K’ia\ng kua knu\k kna Vũ Va\n Ninh ti anôk bi k[^n Anôk g^t gai Trung ương kơ klei bi hro\ [un h’^t kja\p, kơ hdra\ ta\ mlih mkra klei bhia\n, hdra\ mtru\n,bi hro\ [un hla\m wưng kơ ana\p mko\ mjing hruê 26/3/2014, K’ia\ng khua knu\k kna Vũ Va\n Ninh tu\ ư ho\ng klei bhia\n leh ana\n klei c\ia\ng akâo kah mbha klei đua klam mơ\ng Phu\n brua\ mnuih nga\ brua\-khan êka êkeh leh ana\n yang [uôn hla\m brua\ duah dla\ng bi mlih klei bhia\n, hdra\ mtru\n bi hro\ [un . Lo\ dơ\ng hluê nga\ hdra\ mtru\n đru brei brua\ duh mkra, đru brei hdra\ bhia\n, hdra\ mtru\n bi hria\m brua\, mjing brua\ ma\, ba mnuih nao nga\ brua\ kơ ala tac\ êngao, đru brei la\n, pra\k mưn yua pui kmla\, hdra\ mtru\n mhro\ [un bi sia\ suôr ho\ng brua\ kriê mgang la\n c\ar… kơ du\m go\ êsei [un, gia\m [un leh ana\n mnuih [uôn sang djuê [ia\.

 

- Hlăm klei hriê ]hưn kơ Việt Nam, hruê mbruê, khua knu\k kna Bulgari, lehana\n mo# gơ\ mb^t ho\ng êpul phung duh mkra Bulgari nao ]ua\ leh ]ar Thừa Thiên Huế. Drông khua knu\k kna Bulgari Plamen Oreshaki hlăm yang hruê dơ\ng mbruê ti wa\l sang mtao Điện Thái Hoà - Đại Nội Huế, Nguyễn Văn Cao, khua knơ\ng brua\ sang ]ư\ êa ]ar Thừa Thiên Huế hưn mdah klah ]u\n boh tu\ dưn brua\ duh mkra ala [uôn, klei găl kơ brua\ mđ^ kyar hiu ]hưn ênguê, lehana\n ]ang hmăng mâo hyua\ h^n klei bi đru, lehana\n hgu\m brua\ ho\ng Bulgari hlăm du\m brua\ ta\ k]oh, brua\ pui kmla\, lehana\n mđ^ h^n klei mje\ mgiăm hgu\m mb^t plah wah brua\ sang ]ư\ êa du\m alu\ wa\l mơ\ng Bulgari ho\ng ]ar Thừa Thiên Huế.

 

- Mlhai mb^t ho\ng ai êwa mơ\ng mnuih [uôn sang kluôm ala mđing kơ Aê aduôn atâo atiêt leh ana\n phu\n agha ana hrue# djuê ana, aguah mbruê ti c\ar Dak lak mko\ mjing leh klei nga\ yang hdơr hruê djiê kơ mtao Hùng ti wa\l knhuah gru Đình Lạc Giao, [uôn pro\ng {uônmathuột, mâo khua g^t gai c\ar leh ana\n lu mnuih [uôn sang du\m djuê ana hla\m alu\ wa\l nao bi k[^n. Hla\m ai êwa yuôm kdrưh anei mơ\ng hruê ala c\ar nga\ yang bi hdơr hruê djiê mtao Hùng, phung bi ala kơ khua g^t gai c\ar Dak Lak, du\m knơ\ng dhar brua\ ba myơr leh kơ knưng nga\ yang Mtao Hùng du\m mta mnơ\ng mâo 18 klo\ [ê` chưng, 18 klo\ [ê` dày mb^t ho\ng mnga, brui mngưi, êha\ng boh mnang, kpiê, êa leh ana\n hlao 6 mta boh kroh, c\uh mnâo mngưi bi hdơr kơ ai tiê klai ja\k yâo mơ\ng Aê aduôn atâo atiêt. Ti ana\p rup mnguh mnga\t Aê aduôn Mtao Hùng, khua g^t gai c\ar Dak Lak bi êdah klei hur har ga\n hgao dja\p klei dleh dlan, kluôm Đảng bộ, knu\k kna c\ar leh ana\n jih jang mnuih [uôn sang du\m djuê ana ti alu\ wa\l sra\ng mđ^ nao ai tiê hgu\m mguôp, g^r ktưn mâo ba w^t du\m klei tu\ yuôm bha\n. Hla\m êpul mnuih nao kơ anôk bi k[^n leh ana\n c\uh mnâo mngưi bi hdơr kơ ai tiê mơ\ng du\m Mtao Hùng, Y’Noa Niê djuê ana Êđê dôk ti phường Êa Tam, [uôn pro\ng {uônmaThuột lac\: S^t truh hruê 9/4, jing hruê 10/3 Yua\n hriê yơh kơ kna\m nga\ yang bi hdơr hruê djiê mtao Hùng. Mnuih [uôn sang du\m djuê ana ti Dap Kngư bi hdơr kơ mtao Hùng, bi êdah ai tiê hgu\m mguôp sia\ suôr mơ\ng 54 djuê ana ayo\ng adei ti la\n c\ar Việt Nam drei leh ana\n jing c\ia\ng bi hdơr kơ ai tiê klei yâo ja\k mơ\ng awa Hồ. Drei mblah dưi leh roh plah ala. Ara\ anei drei c\ia\ng bi hgu\m mguôp . Mnuih [uôn sang du\m djuê ana ti Dap Kngư hgu\m mguôp duh [ơ\ng đ^ kyar c\ia\ng kriê mgang la\n c\ar.

 

- Ăt aguah mbruê, ti ]ar Kon Tum, knăm bi hdơr kơ phung mtao Hùng mâo mko\ mjing pro\ng ti sang yang Tháp Kỳ Quang, kdriêk Đăk Hà, mâo truh kơ du\m êbâo ]ô mnuih [uôn sang nao bi hdơr. Pưng myưh kơ phu\n agha, lăn ]ar êbâo thu\n tu\ jing, hlăm knăm bi hdơr kơ mtao Hùng, brua\ sang ]ư\ êa lehana\n mnuih [uôn sang kdriêk đăk Hà, ]ar Kon Tum lo\ bi hdơr kơ ai tiê klei m^n mơ\ng phung mtao  Hùng, lehana\n asa\p khua g^t gai Hồ Chí Minh mta\ “Phung mtao Hùng mâo leh ai tiê ru\ mdơ\ng lăn ]ar, awa amuôn drei bi hrăm mb^t răng mgang lăn ]ar”. Ho\ng jih jang ai tiê mpu\, hdơr kơ phung aê aduôn atâo atiêt, mnuih [uôn sang hlăm kdriêk ngă leh klei ]uh brui mngưi bi hdơr kơ phung mtao Hùng. Grăp ]ô mnuih [uôn sang Đăk Hà, grăp blư\ nao hlăm knăm bi hdơr kơ mtao Hùng, jing grăp blư\ di`u lo\ bi mhlơr knhuah gru khăp ]ia\ng kơ lăn ]ar, lehana\n du\m boh tu\ dưn jăk siam mơ\ng djuê ana. A Ruih, djuê ana Sedang, ti [uôn Kon Klok, sa\ Đăk Mar brei thâo: Hruê anei kâo bo\ ho\ng klei mơak nao hla\m knăm bi hdơr kơ mtao Hùng, ]ia\ng bi hdơr kơ phu\n agha ana hrue# pô. Kâo leh ana\n jih jang mnuih mâo klei myun. Êngao kơ bi hdơr kơ phung aê duôn atâo atiêt, ăt hlăk g^r kt^r lehana\n bi lar, kriê pioh du\m knhuah gru dhar kreh jăk siam mơ\ng aduôn aê pô, ]ia\ng kơ drei ru\ mdơ\ng lăn ]ar ktang kjăp h^n.

 

- Hruê mbruê, Sang hra\ Đại học Đồng Tháp bi mko\ mjing leh klei k[^n nga\ yang hdơr hruê djiê Mtao Hùng tal 5 thu\n 2014. Hla\m ai êwa kdrưh k’a\m, anôk mko\ mjing hluê nga\ leh klei mgrông kiệu mtao Hùng, du\m klei bhia\n nga\ yang myơr mnâo mngưi, kpiê, [ê` leh ana\n dla\ng klei c\ih bi hdơr. Ti mmông nga\ yang, khua g^t gai sang hra\ bi êdah ai tiê kkuh mpu\ hdơr knga pro\ng êlam kơ du\m mtao Hùng, mb^t ana\n iêô mthưr jih jang phung knua\ druh, nai mtô mơ\ng sang hra\ bi mgu\m mguôp,sa ai ho\ng ai tiê đua klam pro\ng mđ^ lar knhuah sia\m yuôm mơ\ng djuê ana, ai tiê leh ana\n klei m^n mơ\ng aê ama bi hgu\m kngan mko\ mkra leh ana\n mđ^ kyar sang hra\ Đại học Đồng Tháp jing sa anôk bi mtô hria\m mnuih nga\ brua\ kơ kr^ng wa\l la\n Dap mnai êa krông Cửu Long.

 

- Dhar brua\ djuê ana ]ar Trà Vinh mrâo mko\ mjing 6 boh adu\ mjua\t bi hriăm kơ brua\ bi lar hdră êlan, hdră bhiăn kơ klei đăo ho\ng 1.100 ]ô phung yơ\ng, phung khua kia\ kriê yơng mơ\ng 141 boh sang yang Khmer hlăm kluôm ]ar. Ho\ng du\m boh phu\n mâo: Brua\ klam, brua\ ]ua\n, klei dưi mơ\ng phung yơ\ng, lehana\n êpul brua\ kia\ kriê du\m boh sang yang; hdră êlan djuê ana, klei đăo mơ\ng Đảng, lehana\n Knu\k kna, hdră bhiăn mtru\n kơ klei đăo; kơ boh tu\ dưn brua\ mđ^ kyar klei duh mkra, ala [uôn hlăm ]ar Trà Vinh, brua\ kia\ kriê adu\ brua\, lehana\n klei bhia\n mơ\ng du\m boh sang yang Khmer. Êngao kơ brua\ mko\ mjing du\m boh adu\ bi lar hdră êlan, hdră bhia\n kơ klei đăo, du\m thu\n êgao, dhar brua\ djuê ana lo\ hgu\m ho\ng knơ\ng brua\ hdră bhiăn ]ar mko\ mjing hip dlăng hra\ hdră bhiăn ti 141 boh sang yang hla\m kluôm ]ar. Grăp boh hip mâo mprăp mơ\ng 40 – 50 mta hdruôm hra\ la] kơ hdră bhia\n, klei đăo, kơ brua\ kreh knhâo… ]ia\ng mjing klei găl kơ phung yơng, mnuih [uôn sang djuê ana Khmer ksiêm hriăm, tui duah klei thâo săng kơ hdră bhia\n knu\k kna, ba yua klei kreh knhâo hlăm klei hd^p mda, duh mkra kơ go\ sang pô.

 

 

Klei mrâo ala tac\ êngao :

         - Hàn Quốc, Mi leh ana\n Nhật Bản hlăk ksiêm dlăng bi êdu du\m mta ]ua\n ]ia\ng kru\ w^t klei bi trông ]hai 6 t^ng kơ hdră bruă hạt nhân hlăm kjhôc\ ks^ Triều Tiên. 1 ]ô khua êmua gưl dlông Hàn Quốc hruê mbruê brei thâo: 3 ala ]ar Hàn Quốc, Mi leh ana\n Nhật Bản hlăk bi trông ]hai kơ lu hdră bruă, k`ăm lo\ kru\ w^t klei bi trông ]hai amâo mâo hạt nhân ho\ng Cộng hòa dân chủ Nhân dân Triều Tiên. Hluê si khua êmua anei, du\m mta ]ua\n tal êlâo kơ lo\ kru\ w^t klei bi trông ]hai 6 t^ng ana\p bi êdu [ia\, leh ana\n hdră bruă yuôm bhăn ara\ anei jing Triều Tiên c\ia\ng bi êdah klei c\ia\ng s^t êdi hla\m brua\ bi trông ]hai kơ klei amâo mâo hạt nhân.

 

- Tlam mbruê, ti sang k[^n pro\ng mnuih [uôn sang Bắc Kinh, khua lăn ]ar Trung Quốc Tập Cận Bình bi ]hưn leh ho\ng khua phu\n bruă l^ng kahan ala ]ar Mi Chuck Hagel hlăk dôk ]hưn ti ala ]ar Trung Quốc. Hluê si Tập Cận Bình, ti ana\p boh klei  ru\ng răng dlông ro\ng lăn mse\ si ara\ anei, bruă đru hgu\m plah wah 2 ala ]ar amra pro\ng h^n, hlăm ana\n, đru hgu\m bruă l^ng kahan amra yuôm bhăn, klei mje\ mgiăm đru hgu\m anei amra đ^ kyar tui hluê si klei bi tu\ ư mâo ba w^t hlăm klei bi k[^n gưl dlông Trung Quốc – Mi ti Sunnylands hlăk mlan 6/2013. 2 nah amra đru hgu\m tui hluê si mta bhiăn amâo mâo klei ru\ng răng, mâo mâo klei bi kdơ\ng, mpu\ hdăng găp, đru hgu\m 2 nah hrăm mb^t mâo klei tu\ dưn, msir mghaih du\m klei amâo mâo thâo bi djo\ leh ana\n du\m ru\ng răng dleh kpăk ho\ng klei tu\ dưn.

 

         - Phu\n bruă ho\ng ala ta] êngao Nga hruê mbruê lăm lui du\m klei ]hal la] sơnei: Nga hlăk mđ^ ba l^ng k’han giăm alu\ wa\l knông lăn ho\ng Ucraina. Hlăm sa klei hưn mtru\n phu\n bruă mje\ ho\ng ala ta] êngao Nga m`ă klă: Nga amâo mâo hluê ngă ya mta bruă l^ng k’han, amâo dah amâo mâo ya hdră k]ah giăm knông lăn ho\ng Ucraina. Nga ăt mđing dlăng mơh kơ asa\p hưn mtru\n mơ\ng Mi leh ana\n êpul k’han hgu\m dưr Đại Tây Dương ( NATO) djo\ tuôm kơ bruă ba nao l^ng k’han ti alu\ wa\l ngo\ châu Âu, alu\ wa\l Bal-tích leh ana\n êa ks^ ju\.

 

- Khua lăn ]ar Trung Quốc Tập Cận Bình hruê mbruê iêu mthưr leh kơ Israel ba hưn mdah du\m hdră mtru\n, `u pia “jho\ng ktang” hlăm tuôr bi trông ]hai mrâo anei h^n plah wah Israel leh ana\n Palestin, k`ăm tui duah klei êđăp ênang ti Trung Đông. Asa\p hưn mthâo mơ\ng Trung Quốc ba hưn mdah kno\ng 3 hruê, leh klei bi trông ]hai hruê 6/4 plah wah phung bi ala kơ Palestin leh ana\n Israel, k`ăm lo\ kru\ w^t klei êđăp ênang mâo Mi dôk krah wah, mjưh rue# leh [ia\dah amâo mâo boh tu\ tu\ dưn ôh.

 

- Du\m pluh ]ô mnuih djiê leh ana\n êka hlăm klei mtuh [om hla\k yang hruê dơ\ng hruê mbruê ti 1 alu\ wa\l sang ]ơ mnia lu mnuih ti [uôn pro\ng phu\n Islamabad,ala ]ar Pakistan. Klei hâo hưn mơ\ng k’han ksiêm leh ana\n sang êa drao Pakistan brei thâo: mâo [ia\ êdi 17 ]ô mnuih djiê leh ana\n 50 ]ô mnuih êka hlăm klei ksu\ng ngă anei. K’han ksiêm leh ana\n êpul đru do\ng hmao truh kơ anôk mtuh [om, kwang dar he\ leh ana\n ba nao mnuih mâo klei truh kơ du\m sang êa drao.

 

- Knơ\ng bruă êa drao dlông ro\ng lăn (WHO) brei thâo: êngoh bi m[le\ êrah Ebola bluh mâo ti alu\ wa\l Tây Phi hlăk tla\ ana\p lu klei lông dlăng dleh dlan h^n. Hluê si t^ng klei ruă srăng lo\ dơ\ng bluh đ^ ti alu\ wa\l anei hlăm du\m mlan kơ ana\p. Du\m knơ\ng bruă Liên hợp quốc ara\ anei hlăk lo\ dơ\ng ngă bruă ba nao thiăm phung knuă druh mdrao mgu\n ]ia\ng đru mnuih [uôn sang alu\ wa\l ksiêm dlăng klei ruă. Truh kơ m’mông anei, mâo 157 ]ô mnuih djo\ êngoh ti Ghine, hlăm ana\n mâo 108 ]ô mnuih djiê leh. Ti Liberia mâo 21 ]ô mnuih êngoh, 10 ]ô mnuih djiê. Khă sơnăn, knơ\ng bruă êa drao dlông ro\ng lăn brei thâo; êngoh bi m[le\ êrah anei giăm anei amâo mâo tưp lar ôh kơ du\m ala ]ar riêng gah mse\ si Siera Leon, Mali amâo dah Gana.