Klei mrâo ala ]ar pô:

 

- Tlam mbruê, klei bi k[^n phung bi ala Quốc hội thơ\ng kơ brua\ ma\ klei blu\ kơ hdră mlih mkra hdră bhiăn Ru\ Mdơ\ng, lo\ mlih mrâo. K’ia\ng khua Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân g^t gai klei bi k[^n. Anei jing sa hdră bhiăn mâo ba mdah ti anôk bi k[^n tal 6, Quốc hội gưl 13. Du\m mta brua\ adôk mâo klei blu\ mdê mdê, mâo ma\ tu\ lu klei blu\ đru mguôp ]ia\ng lo\ dơ\ng bi mlih, thiăm mbo\ êlâo kơ ba mdah ti ana\p Quốc hội bi k[^n tal 7, gưl 13 ana\p anei, mse\ si kơ hnơ\ng mlih mkra, ]ua\l mka\ brua\ ru\ mdơ\ng, hdră brua\ duh bi liê kơ klei ru\ mdơ\ng, hra\ mơar klei dưi kơ brua\ ru\ mdơ\ng amâodah hro\ng ruah phung ngă brua\, lehana\n mjing klei găl kơ phung ngă brua\ mơ\ng ala ta] êngao.

 

- Hruê mbruê klei bi k[^n C|âu Á Bác Ngao (BOAO) thu\n 2014 ho\ng ana\n “ C|âu Á kơ mgi dih: mko\ mkra ai mtru\t mđ^ hnơ\ng đ^ kyar mrâo.” kla\ s^t mphu\n po\k leh ti wa\l krah Bác Ngao, c\ar Hải Nam, Trung Quốc. K’ia\ng klhua knu\k kna Vũ Đức Đam dja\ ako\ êpul Việt Nam nao kơ anôk bi k[^n leh ana\n mâo klei blu\ hra\m. Hla\m klei blu\ hra\m mơ\ng pô, K’ia\ng khua knu\k kna Vũ Đức Đam m`a\ snei: C|âu Á hla\k dôk ti ana\p klei ga\l leh ana\n brua\ ktưn đ^ ktang, du\m hdra\ brua\ duh mkra C|âu Á hla\k nao truh kơ klei đ^ kyar kluôm leh ana\n h’^t kja\p jing djo\ guôp ho\ng hdra\ êlan mb^t mơ\ng ênuk gưl ara\ anei. Hla\m klei anei, c\ia\ng mđ^ kyar klei bi hgu\m plah wah du\m hdra\ brua\ duh mkra leh ana\n plah wah du\m kr^ng wa\l hluê ho\ng jar bi hgu\m mse\ si Êpul êya ASEAN, klei bi kuôl ka\ Hgu\m duh mkra kluôm kr^ng wa\l (RCEP) leh ana\n du\m klei kuôl ka\ blei mnia êngiê mka\n. Boh nik, K’ia\ng khua knu\k kna Vũ Đức Đam lac\ snei: C|âu Á kơ êdei ana\p leh ana\n ai mtru\t mđ^ hnơ\ng đ^ kyar mơ\ng C|âu Á kno\ng mâo klei yuôm bha\n s^t kr^ng wa\l êđa\p ênang, h’^t kja\p, bi hgu\m. Du\m ala c\ar, kha\ điêt he\ amâo dah pro\ng, kha\ [un he\ amâo dah mdro\ng c\ia\ng s’a\i klei êđa\p ênang h’^t kja\p pioh mđ^ kyar. 

 

           - Hruê mbruê, êpul ma\ brua\ mơ\ng gưl dlông mâo khua dhar brua\ duh mkra gưl dlông Vương Đình Huệ, k’ia\ng khua dhar brua\ g^t gai ksiêm w^t 5 thu\n hluê ngă hdră mtru\n gưl dlông 6, gưl 10, ma\ leh brua\ ho\ng ]ar Hậu Giang, lehana\n brua\ đảng [uôn pro\ng Cần Thơ kơ brua\ lo\ dơ\ng bi leh klei bhiăn duh mkra mnia mblei hluê hdră êlan yang [uôn ngă phu\n. Blu\ hrăm ti anôk ma\ brua\, khua dhar brua\ duh mkra gưl dlông Vương Đình Huệ m`a\: Klei duh mkra mnia mblei hluê hdră êlan yang [uôn ngă phu\n jing hluê djo\ klei bhiăn duh mkra mnia mblei, lehana\n rơ\ng dôk ti gu\ klei Đảng lehana\n knu\k kna kia\ kriê hlăm klei mđ^ kyar brua\ duh mkra ala [uôn, hlăm năn mđing êdi kơ hdră êlan rơ\ng klei hd^p mda ala [uôn, msir klei ư\ êpa bi hro\ klei [un knap, srăng lo\ dơ\ng hro\ng ma\, ksiêm dlăng djăp mta klei ]ia\ng bi leh du\m klei akâo mơ\ng alu\ wa\l hlăm brua\ bi leh ênu\m hra\ mơar ba mdah kơ klei bi k[^n pro\ng Đảng kluôm ala gưl tal 12.

 

- Êpul bi ala Quốc hội c\ar Cà Mau hluê dla\ng leh brua\ hluê nga\ hdra\ mtru\n, hdra\ bhia\n kơ bi mhro\ [un mơ\ng thu\n 2005-2012 ti kdriêk Bình Thới. Hla\m du\m thu\n êgao, brua\ bi hro\ [un a\t mâo c\ar bi mđing, kdriêk brei leh 17 êbâo gưl go\ êsei c\an pra\k ho\ng pra\k mnga hdjul ho\ng ênoh truh êbeh 119 êklai pra\k, mơ\ng ana\n đru leh kơ du\m go\ êsei [un mâo pra\k c\ia\ng mđ^ kyar nga\ brua\ knua\, ktưn đ^ tlaih mơ\ng [un. Êpul hluê dla\ng dla\ng myuôm klei tu\ mơ\ng kdriêk mâo ba w^t hla\m wưng êgao, mb^t ana\n brei kdriêk lo\ dơ\ng kriê krơ\ng leh ana\n g^r ktưn bi rue# leh du\m hnơ\ng c\ua\n kc\ah bi hro\ [un.

 

- }ia\ng mâo djăp pui kmla\ hlăm yăn không, êpul gru\p pui kmla\ Việt Nam mta\ leh kơ du\m knơ\ng brua\ pui kmla\, rơ\ng bi êran pui ho\ng klei êđăp ênang, djăp pui yua. Hlăm năn tui ksiêm nanao hnơ\ng pui bi êran thiăm hlăm alu\ wa\l pô kia\ kriê, dưn yua bi ênu\m jih du\m êpul motor bi êran pui ho\ng hdăng, ho\ng êwa mơ\ng ako\ yăn không mtam, rơ\ng kjăp kơ du\m êpul motor pui dưi bi êran, dưi mâo djăp hnơ\ng pui ]ia\ng ho\ng klei kjăp, mđing bi leh lehana\n lo\ bi kjăp kdrăp bi êran pui ho\ng hdăng ti kwar dưr./.

 

- Leh êbeh 6 mlan tui duah luc\ klei c\ang hmang, hla\m brô 3 mmông tlam hruê 9/4, asei atâo sa hla\m 2 c\ô hđeh hria\m hra\ ti [uôn Plei Weh, Sa\ Êa C|im, [uôn pro\ng Kon Tum, c\ar Kon Tum êa kpuh đung duah [uh he\. Anôk [uh asei mnuih djiê jing kr^ng ênao êa phu\n pui kmla\ Êa Ly hla\m wa\l sa\ Êa C|im, [uôn pro\ng Kon Tum, kbưi ho\ng anôk êa kpuh đung di gơ\ hla\m brô 4km. Dôk ti anôk [uh asei mnuih djiê ana\n, Aduôn Y’Wai, sa hla\m 2 c\ô am^ luc\ anak kral leh asei mnuih djiê ana\n jing Y’Tâm, anak mniê pô mơ\ng  2 blah ao anak h’ô kơ asei. Leh kơ ana\n, ga\p djuê ba gơ\ w^t c\ia\ng dơr. Dua adei Y’Tâm leh ana\n Y’Hoan jing hđeh hria\m hra\ sang hra\ gưl 1 Phùng Khắc Khoan, sa\ Êa C|im, [uôn pro\ng Kon Tum. Sui ho\ng anei 6 mlan, tlam mma\t hruê 25/9/2013, hla\k dua adei mb^t ho\ng [^ng ga\p ti ktuê êlan nao dui` kta\k ksu w^t kơ [uôn, sna\n bi jak kda\t sa mbông mnuôr êa pro\ng đoh nao truh kơ hnoh êa C|im. Kyua la\n êbhơr, 2 adei êbuh le\ hla\m mnuôr mbông êa leh ana\n êa hlo\ng kpuh đung luc\ amâo thâo lo\ [uh. Kha\ gơ\ knu\k kna alu\ wa\l sa\ Êa C|im iêo ba leh du\m êtuh c\ô mnuih mb^t ho\ng go\ sang tui duah drông hla\m du\m hruê [ia\ kyua êa pro\ng, anôk tui duah pro\ng đei ana\n amâo thâo [uh ôh asei djiê 2 adei.

 

- Dhar brua\ kahan ksiêm ngă brua\ ksiêm dlăng mơ\ng knơ\ng brua\ kahan ksiêm wa\l krah Gia Nghĩa, ]ar Dak Nông mrâo mâo ma\ ti kngan Bạch Quang Thắng, kkiêng thu\n 1975, dôk ti alu\ wa\l mnuih [uôn sang dôk Khương Thượng, quận Cầu Giấy, [uôn pro\ng Hà Nội, kơ klei soh duah mplư plah mia\ ngăn do\. Tui si klei Bạch Quang Thắng hưn, mlan 7/2013, `u ma\ mơ\ng Nguyễn Viết Hiệp kkiêng thu\n 1990, dôk ti wa\l krah Gia Nghĩa, ]ar Dak Nông sa mta hra\ mơar lehana\n ênoh prăk 110 êklăk prăk ]ia\ng nao akâo brei brua\ knua\ kơ Hiệp mu\t ma\ brua\ hlăm dhar brua\ ksiêm dlăng dliê kyâo ]ar Daklak. Bạch Quang Thắng [ua\n dua mlan êdei Hiệp srăng dưi mu\t ma\ brua\. {ia\dah, leh kơ ana\n `u amâo mâo dưi akâo ôh brua\ ma\ kơ Hiệp, lehana\n kăn lo\ ba w^t rei prăk. Truh mlan 12/2013, Bạch Quang Thắng lo\ dơ\ng nao akâo brua\ kơ Hiệp hlăm sa anôk brua\ knu\k kna ti ]ar Dak Nông, ho\ng ênoh lo\ akâo brei thiăm kơ `u 40 êklăk prăk. Hlăm brô 9h aguah hruê 9/4, leh Bạch Quang Thắng dôk tu\ ma\ prăk mơ\ng Hiệp ti anôk mnăm kphê Sỏi Đá, wa\l krah Gia Nghĩa, snăn kahan ksiêm ma\ kơ\ng `u mb^t ho\ng 5 êklăk prăk.

Klei mrâo ala tac\ êngao:

- Hlăm 1 bruă ngă, dưi yap jing klei ru\ ênua kơ bruă Nga bi mu\t Crimea hlăm ala ]ar Nga, knơ\ng bruă k[^n ala êpul hgu\m châu Âu hruê mbruê mple\ hră sua ma\ klei dưi mple\ hră leh ana\n brei mdei ngă khua g^t gai brua\ k[^n ala mơ\ng phung ngă brua\ k[^n ala Nga hlăm dhar bruă anei. Hluê ho\ng ana\n, 18 ]ô ngă brua\ k[^n ala Nga mâo ana\n hlăm knơ\ng bruă k[^n ala êpul hgu\m châu Âu, knơ\ng bruă đua klam ktuê dlăng klei dưi êngiê anak mnuih châu Âu amâo lo\ brei ôh klei dưi mple\ hră ti êpul hgu\m châu Âu hlo\ng truh knhal jih thu\n 2014. Phung khua bi ala kơ Nga ti êpul hgu\m anei ăt kăn dưi ngă khua g^t gai lei ti du\m knơ\ng bruă hlăm êpul hgu\m. Wa\t hlăm klei dưi jing pô ngă bruă ksiêm dlăng mơ\ng Nga ăt amra mdei êjai.

 

- Ấn Độ leh ana\n Campuchia mrâo anei bi trông ]hai leh hdră mđ^ ktang leh ana\n po\k mlar klei mje\ mgiăm đru hgu\m plah wah 2 ala ]ar hlăm gưl ]hưn dlăng 4 hruê kơ ala ]ar Campuchia mơ\ng khua dla\ng brua\ hra\ m’ar phu\n bruă ho\ng ala ta] êngao Ấn Độ Ani Wadhwa. Ti anôk bi trông ]hai, k’iăng khua knu\k kna Campuchia hlo\ng ngă khua phu\n bruă ho\ng ala ta] êngao Hor Nam Hong iêo mthưr Ấn Độ dlăng duh bi liê kơ bruă lo\ hma, hiu ]hưn dhing mơ\ng ala ]ar anei, boh nik gơ\ mđing kơ bruă po\k êlan phiơr kpă plah wah 2 ala ]ar. Mb^t ana\n, 2 nah ăt [ua\n rơ\ng mđ^ h^n klei đru hgu\m hla\m brua\ kgu\ kdơ\ng mkhư\ gang klei ngă măk [ai quốc tế, klei ngă soh hluh ala ]ar leh ana\n klei tle\ ]h^ mnia ma túy.

 

- Hruê mbruê, phung khua êmua Italia iêo mthưr leh kơ êpul hgu\m châu Âu EU hrăm mb^t đru msir mghaih mnuih mu\t dôk soh ho\ng hdră bhiăn hlăm ala ]ar anei leh 2 hruê êgao êpul kahan êa leh ana\n kriê dlăng hang ks^ Italia hmao [uh leh ana\n đru do\ng hlăm brô 4 êbâo ]ô mnuih đue# kdê dôk soh ho\ng hdră bhiăn hlăk duah hdră mu\t dôk hlăm ala ]ar anei. Anei amâo djo\ gưl tal êlâo ôh Italia ba hưn mdah asa\p akâo kơ êpul hgu\m châu Âu đru bi mghaih msir lu h^n. Blu\ hrăm ti ana\p Thượng viện Italia, khua phu\n bruă ksiêm dlăng ala ]ar Al-giê-li- nô Al-pha-nô brei thâo; grăp mlan, knu\k kna ala ]ar anei bi liê truh 9 êklăk ơ-rô, bi knar ho\ng 12 êklăk 400 êbâo đôlar kơ bruă đru do\ng kơ mnuih mu\t dôk.

 

- Khua phu\n bruă ho\ng ala ta] êngao Mi John Kery mrâo anei brei thâo: Palestin leh ana\n Israel prăp êmiêt lo\ dơ\ng nao truh kơ du\m klei bi trông ]hai êđăp ênang. Hlăm klei bi mtuôm ho\ng John Kery, khua phu\n bruă ho\ng ala ta] êngao Israel Avigdor Lieberman mklă mklơ\ng: Israel ]ang hmang mâo 1 hdră msir mghaih kluôm ênu\m ]ia\ng mâo klei bi tu\ ư êđăp ênang ho\ng Palestin. Asa\p hưn mthâo mơ\ng John Kery ba hưn mdah leh klei g^r ktưn ai lo\ w^t  mko\ du\m klei bi trông ]hai hlăk ru\ng ra\ng kyua du\m du\m bruă lo\ w^t bi ngă hjăn păn mơ\ng Israel leh ana\n Palestin.

 

- Knơ\ng bruă lo\ hma mnơ\ng [ơ\ng huă Liên hợp quốc ( FAO) bi ana\n kơ hdră bruă msir ư\ êpa ti alu\ wa\l Mỹ Latinh hluê si ana\n ayang khua mil ]hil Venezuela Hugo Chavez, mơ\ng khua kriê dlăng alu\ wa\l Mỹ Latinh leh ana\n Caribe mơ\ng FAO Raul Benitez brei thâo: ayang khua mil ]hil Chavez nao êlâo mkă ho\ng phung khua g^t gai mkăn dlông ro\ng lăn 10 thu\n leh ana\n mjing hdră bruă msir ư\ êpa ti Venezuela mâo leh boh tu\ dưn s^t.