Klei mrâo ala ]ar pô:

 

- Hluê asa\p jak iêu mơ\ng brua\ Đảng gưl dlông ala ]ar drei, êpul khua bi ala Đảng Cộng sản Trung Quốc mâo Hồ Xuân Hoa, khua hlăm phu\n brua\ kđi ]ar, khua brua\ đảng ]ar Quảng Đông, dja\ ako\ hriê ]hưn kơ Việt Nam mơ\ng hruê 13 – 17/4/2014. Tlam mbruê, ti anôk brua\ Đảng gưl dlông, khua g^t gai Đảng Nguyễn Phú Trọng drông leh Hồ Xuân Hoa leh ana\n êpul khua bi ala. Khua g^t gai Đảng bi myuôm brua\ ba ako\ mơ\ng ]ar Quảng Đông hlăm klei mđ^ mlih po\k [a\ng mơ\ng ala ]at Trung Quốc, lehana\n du\m boh tu\ dưn jăk siam hlăm klei hgu\m brua\ duh mkra mnia mblei plah wah ]ar Quảng Đông lehana\n Viêt Nam, ]ang hmăng mơ\ng gưl khua brua\ Đảng ]ar Quảng Đông Hồ Xuân Hoa hriê ]hưn anei, klei mje\ mgiăm hgu\m mb^t plah wah Quảng Đông lehana\n du\m alu\ wa\l ti Việt Nam srăng mâo du\m knhuang đ^ kyar jăk siam mrâo.

 

- Lo\ dơ\ng klei bi k[^n tal 27, tlam mbruê ho\ng klei g^t gai mơ\ng K’ia\ng khua Quốc hội Tòng Thị Phóng, Knơ\ng dla\ng brua\ Quốc hội brei klei blu\ mguôp kơ klei c\ih mlih mbo\ du\m mta klei mơ\ng hdra\ bhia\n mtô brua\. Phung bi ala lac\ leh kơ boh klei s^t êdi “êbeh nai mtô k[a\h mnuih nga\ brua\” ara\ anei amâo dah klei mtô brua\ [ia\ amâo hluê djo\ ho\ng klei c\ia\ng kơ mnuih nga\ brua\ mơ\ng du\m anôk brua\ leh ana\n klei thâo kơ brua\ ba truh klei thâo kơ brua\ mnuih nga\ brua\ leh bi hria\m amâo mâo đ^ ôh. Brua\ dưi brei mko\ mjing lu sang hra\ đại học leh ana\n ênoh ma\ hđeh hria\m a\t jing sa hla\m du\m klei nga\ bi êbeh mnuih ma\ brua\. Trương Thị Mai – Khua dla\ng du\m brua\ yang [uôn akâo c\ia\ng snei: Hra\ ba hưn mdah c\ia\ng lac\ bi kla\ du\m hdra\ mtru\n bi mlih mâo hdra\ nao truh kơ brua\ mnuih nga\ brua\ đru mguôp mjing klei đ^ kyar ktang ho\ng mnuih ma\ brua\ hla\m 10 thu\n kơ ana\p he\ amâo dah h’a\i, boh nik hla\m brua\ lo\ w^t mko\ da\p hdra\ brua\ duh mkra. Kâo c\ia\ng bi ba klei mđ^ hnơ\ng tu\ ja\k jing hdra\ k`a\m phu\n tal êlâo ho\ng klei bi mlih mbo\ tal anei, mđ^ hnơ\ng bi hria\m brua\ mguôp sia\ suôr ho\ng klei c\ia\ng mơ\ng du\m anôk brua\ leh ana\n lo\ w^t mko\ da\p hdra\ brua\ duh mkra.

 

- Lăn dap kngư hla\k hlê dôk hlăm krah yăn không k]ah êa, lu knơ\ng mbông êa khuôt ngă leh kơ du\m êbâo ha mnơ\ng pla mjing ana\p lu] hơăi mung mang. {ia\dah kyua mâo leh hdră mprăp jăk kơ klei mkriêm êa yua, hmao mkra w^t du\m anôk jhat rai hla\m mnuôr mbông êa, hwai mdoh mnuôr êa snăn kdriêk }ư\ Mgar, ]ar Daklak ăt adôk djăp êa krih mđoh kơ mnơ\ng pla mjing… Mb^t ho\ng ana\n, adu\ brua\ lo\ hma kdriêk }ư\ Mgar hlăk akâo kơ kdriêk đru prăk pom êa krih kơ mnơ\ng pla, boh nik ho\ng du\m alu\ wa\l hla\k k[ah êa.

 

- Hla\m 2 hruê, hruê 13-14/4, ti [uôn Tri A, sa\ Krông Ana, kdriêk [uôn Đon, c\ar Dak Lak êpul hgu\m Việt Nam – Lào mơ\ng c\ar Dak Lak bi hgu\m ho\ng du\m gưl brua\ đảng, knu\k kna kdriêk {uôn Đon leh ana\n Anôk brua\ hiu c\hưn dla\ng {uôn Đon mko\ mjing Kna\m m’ak drông tit djuê ana Lào Bunpimay- Bunhot Nậm drông m’ak thu\n bhang mrâo 2014 kơ êpul êya mnuih djuê ana Việt phu\n agha Lào hla\k dôk hd^p mda ti alu\ wa\l. Kna\m ma’k dưi bi mko\ mjinbg pro\ng hluê djo\ si klei bhia\n mâo leh mơ\ng đưm mse\ si: ra\k dla\ng klei kwưh, phưi mnga hla\m êa , bi mnei kơ Yang Yơng, nga\ yang ka\ mrai ti kkuê kngan…. Mâo leh gia\m 200 c\ô mnuih Lao dôk hd^p mda ti kdriêk {uôn Đon leh ana\n êbeh 50 c\ô sinh viên Lao hla\k dôk hria\m ti Sang hra\ Đại học Tây Nguyên. Mâo lu mnuih [uôn sang du\m djuê ana Thái, Êđê, M’Nông ….hla\k dôk hd^p hla\m alu\ wa\l nao hgu\m m’ak mb^t.

 

- Knăm Chol Chna\m Thmei mơ\ng mnuih djuê ana Khmer, brua\ dhar kreh mjua\t ktang asei mlei ]ar Cà Mau mko\ mjing leh lu brua\ dhar kreh mse\ si bi lông mtio\ ]ho\ng mran, bi lông tu\k kna mnơ\ng [ơ\ng, bi lông mkra [ê` tek, bi lông mu` ênhiang djuê ana ho\ng klei Khmer ti du\m alu\ wa\l mâo mnuih [uôn sang Khmer…Êngao ana\n, ti du\m boh sang yang pro\ng mse\ si Cao Vân, Rạch Giồng (kdriêk Thới Bình), Rạch Cui, (kdriêk Trần Văn Thời), Monivongsa ([uôn pro\ng Cà Mau)… lo\ mko\ mjing lu klei bi lông pe\ tông knhuah djuê ana, ba leh klei mơak m`ai hlăm mnuih [uôn sang, đru kriê pioh knhuah gru dhar kreh lehana\n mđ^ h^n knhuah gru djuê ana pô.

 

- Hruê mbruê, Anôk brua\ đru brei leh ana\n mđ^ kyar Sinh viên Việt Nam bi hgu\m ho\ng brua\ Đoàn [uôn pro\ng Hà Nội, brua\ Đoàn c\ar Quảng Ngãi leh ana\n kdriêk Lý Sơn mko\ mjing klei hrui dla\ng leh ana\n ba yua hdra\ brua\ pui kmla\ mtrang mngac\ ho\ng pil yang hruê ti Gơ\ng hla c\hia\m gru La\n c\ar ti kdriêk plao ks^ Lý Sơn. Hdra\ brua\ pui mtrang mngac\ ho\ng pil yang hruê ti Gơ\ng hla c\hia\m gru La\n c\ar mâo 6 gơ\ng pui da\p dưm jum dar knưng Gơ\ng dưi bi mko\ ho\ng 6 po\k pil mna\ mơ\ng yang hruê. Hla\m mlam, kdra\p pui sra\ng kguh mngac\, mjing klei ga\l kơ tuê ênguê hriê c\hưn dla\ng, đru kơ mnuih [uôn sang trah wah ma\ akan hdang plao ks^ Lý Sơn s^t nao ma\ brua\ hla\m êa ks^ amâo dah s^t mjưh mdei mran ti plao ks^ dưi thâo [uh hla c\hia\m gru La\n c\ar phiêr ti c\o\ng c\ư\ Thới Lới. Anei jing kdra\p pui kmla\ ba yua ho\ng pil yang hruê mâo pra\k duh bi liê jih 200 êkla\k pra\k kyua mơ\ng brua\ Đoàn [uôn pro\ng Hà Nội đru brei.

 

- }ia\ng mđ^ pral klei ru\ mdơ\ng kr^ng [uôn sang mrâo, truh kơ ara\ anei, ]ar Thái Bình mâo đru leh 300 êbâo tôn simăng kơ 258 boh sa\ ru\ mdơ\ng kr^ng [uôn sang mrâo, lehana\n mtru\t mjhar klei đru mguôp mơ\ng mnuih [uôn sang hlăm alu\ wa\l lehana\n mơ\ng êngao alu\ wa\l, ]ar Thái Bình mâo ru\ mkra leh hlăm brô 219km êlan hlăm lo\, lehana\n êbeh 1 êbâo km êlan hla\m [uôn, hlăm sa\.

 

- Hla\k 7h30’ mma\t mbruê, Wa\l sang mkra mjing mnơ\ng mrô 1 mơ\ng Sang ma\i msir mkra djah djâo kha\ng Gò Cát hla\m Knơ\ng brua\ la\n êa wa\l hd^p mda [uôn pro\ng Hồ Chí Minh dôk ti ktuê êlan dơ\ng mrô 1A, phường Bình Hưng Hòa, alu\ Bình Tân kdrrêc\ dôk gia\m ho\ng anôk hrui pra\k ta\k An Sương- An Lạc pui [ơ\ng he\ sna\k s’ưn. Klei pui [ơ\ng mâo wa\t ênai mtuh pro\ng nga\ kơ du\m go\ êsei dôk riêng gah hu\i k[la bi huai ma\ nga\n dra\p êran đue# nga\ gun kpa\k êlan klông hla\m lu mmông. Lu mnuih [uôn sang riêng gah brei thâo: hla\m wưng lac\ kơ dlông ti wa\l sang ma\i hmư\ mâo du\m ênai mtuh pro\ng leh kơ ana\n pui hlo\ng hlo# [ơ\ng jih sang ma\i. Phung nga\ brua\ ra\ng mgang ur hưn leh ana\n yua đ^ng truih mdjiê pui [ia\ amâo dưi ôh, Mâo ma\ klei hâo hưn pui [ơ\ng, gia\m 100 c\ô khan truih mdjiê pui [ơ\ng leh ana\n 14 boh êdeh truih mdjiê pui mơ\ng adu\ brua\ khan ksiêm mgang kdơ\ng truih mdjiê pui [ơ\ng alu\ 12, Bình Tân, Tân Phú, Bình Chánh…. pral truh kơ anôk pui [ơ\ng. Êbeh 6 mmông dôk truih mdjiê pui truh kơ 1 mmông aguah hruê 15/4 kơh dưi truih mdjiê jih klei pui [ơ\ng, kha\ sna\n sang ma\i pro\ng gia\m 1.000m2 pui [ơ\ng jih.

 

- 3 hruê êgao, mơ\ng hruê 10 – 12/4, êpul ksiêm dlăng dliê kyâo kdriêk Phù Cát, ]ar Bình Định hgu\m ho\ng kahan ksiêm lehana\n kahan răng mgang knông lăn mko\ mjing klei kih mdoh, ma\ kơ\ng mâo 3 klei mdăp pioh lehana\n du\ mdiăng soh ho\ng hdră bhiăn 5,7 tôn kyâo, lu jing ana hnê`. Nguyễn Văn Tuấn, khua dhar brua\ dliê kyâo kdriêk Phù Cát, ]ar Bình Định brei thâo, kyua hlăm wưng giăm anei ênoh kyâo dliê đ^, mâo anôk kăp blei pro\ng. Phung ghan mnia tle\ duah kyâo truh hlăm sang mnuih [uôn sang hrui blei, ngă kơ mnuih [uôn sang bi kluh đ^ hlăm ]ư\ duah tle\ druôm ana kyâo yuôm anei ba ]h^ kơ phung ghan mnia.

 

 

Klei mrâo ala tac\ êngao :

 

- Hruê mbruê, tuôr tal 6 klei bi blu\ hrăm Trung Quốc - Ấn Độ mko\ mjing leh ti Bắc Kinh ala ]ar Trung Quốc. 2 nah k[^n  trông kơ du\m hdră mđ^ h^n ai tiê bi đăo knang, kriê dlăng mâo boh tu\ dưn du\m klei amâo thâo bi djo\ leh ana\n mtru\t mjhar klei mje\ mgiăm đru hgu\m plah wah 2 ala ]ar. Blu\ hrăm ti anôk bi trông, k’iăng khua phu\n bruă ho\ng ala ta] êngao Trung Quốc Lưu Chấn Dân mklă mklơ\ng: thu\n 2014 jing thu\n mje\ hgu\m plah wah Trung Quốc leh ana\n Ấn Độ, 2 nah bi kriê kjăp du\m gưl bi ]hưn dlăng gưl dlông, po\k klei đru hgu\m klă s^t, msir mghaih djo\ kla\ du\m klei amâo thâo bi djo\, mtru\t mjhar klei mje\ mgiăm đru hgu\m plah wah 2 ala ]ar ti hnơ\ng đ^ kyar mrâo. Kơ klei c\ang đ^ hla\m klei mje\ mgiăm 2 nah, Lưu Chấn Dân bi êdah ai tiê đăo knang klei mje\ mgiăm plah wah Trung Quốc leh ana\n Ấn Độ lo\ dơ\ng đ^ kyar jăk siam khă gơ\ hlei đảng mâo mă klei tu\ dưi hlăm klei ruah khua Quốc hội ti Ấn Độ mrâo êgao.

- Hruê mbruê, khua mil ]hil Nga Vlađimir Putin leh ana\n khua mil ]hil Mi Barak Obama bi trông ]hai hluê đ^ng blu\ kơ klei ru\ng răng ti Ucraina, boh nik gơ\ du\m boh klei hu^ hyưt ara\ anei ti kwar ngo\ - dhu\ng ala ]ar anei. Khua mil ]hil Putin la] sơnei: du\m klei bi kdơ\ng ti Donnetsk, Lugansk, Kharkov, Slaviansk leh ana\n lu [uôn pro\ng mkăn ti ngo\ - dhu\ng Ucraina jing klei kbia\ hriê mơ\ng bruă knu\k kna Kiev amâo mâo mđing uê` klei tu\ dưn kơ mnuih [uôn sang blu\ klei Nga. Khua mil ]hil Putin iêu mthưr khua mil ]hil Obama ba yua tui] hnơ\ng klei thâo Mi hlăk mâo, ]ia\ng mkhư\ gang bruă ba yua ai ktang leh ana\n klei tuh êrah. T^ng kơ Mi ăt đăo knang sơnei; ya mta klei hlăk mâo “amâo dưi k[ah klei nao ai mơ\ng Nga”, khă digơ\ ka mâo ôh klei bi klă phao ktuang phung ngă greo ba yua ti Ucraina jing mơ\ng  Nga ba hriê.

 

- Nhật Bản leh ana\n Hàn Quốc mâo leh klei bi tu\ ư mko\ mjing klei k]e\ êmuh gưl khua dla\ng bruă ho\ng ala ta] êngao hlăm hruê mgi ti Seoul, k`ăm duah hdră mkra mđ^ klei mje\ mgiăm gơ\ hla\k êa\t sra\ plah wah 2 ala ]ar. 1 hlăm du\m bruă phu\n hlăm klei êmuh k]e\ anei jing klei phung mniê Hàn Quốc tuôm ho\ng klei ara\ng kp^ ngă knhông kơ phung l^ng k’han Nhật Bản hlăm klei mblah ngă dlông ro\ng lăn gưl tal 2. Bruă ba hưn mdah klei anei jing brua\  phu\n hlăm klei êmuh k]e\ dưi dla\ng jing klei jang pro\ng h^n êdi mơ\ng Nhật Bản, kyua ala ]ar anei a\t dlăng anei jing hdră bruă dưi bi msir mghaih leh.

 

- Blu\ hrăm hlăm klei bi k[^n phung ]ih klei mrâo hruê mbruê ti [uôn pro\ng phu\n Đa-mas ala ]ar Siri, khua knu\k kna Siri Wael-al-Halqi brei thâo; bruă duh mkra ala ]ar Siri mphu\n dơ\ng êdah mâo klei kru\ w^t, leh klei bi mblah hlăm ala ]ar anei sui 3 thu\n êgao, ngă êbeh 150 êbâo ]ô mnuih djiê, du\m êklăk ]ô mnuih bi mbe\ đue#. Phung khua êmua Siri brei thâo: klei lo\ w^t ngă bruă mơ\ng du\m sang duh mkra jing gru knăl jăk hlăm klei kru\ w^t bruă duh mkra.

 

- Hruê mbruê, Australia ba nao 1 boh ho# mran gu\ êa amâo mâo pô mgăt ( êdeh ]o\ng mga\t ma\ hla\m gu\\ êa) ]ia\ng tui duah du\m agha m]ah mơ\ng êdeh phiơr MH370 lui] ti Ấn Độ Dương, kruăk knăl wưng tui duah mrâo êdeh phiơr Malaysia lui]. Hlăm klei bi k[^n phung ]ih klei mrâo hruê mbruê, khua g^t gai k’han êdeh phiơr hđăp Australia, tướng Angus Houston brei thâo: klei mkla\ mtru\n ba nao ho# mran gu\ êa amâo mâo mnuih mgăt ba hưn mdah leh 3 hruê  êpul tui duah amâo lo\ mâo ma\ ya klei hâo hưn dơ\ng ôh. Sơnăn, năng ai `u huôm ju\ êdeh phiơr anei jih pil leh.