Klei mrâo ala ]ar pô:

 

- Tlam mbruê, ti anôk brua\ Đảng gưl dlông, khua g^t gai Đảng Nguyễn Phú Trọng drông leh êpul khua bi ala gưl dlông Đảng đ^ kyar, lehana\n yang [uôn ngă phu\n Marok (PPS) mâo Mohamet Nabin Benapdala, khua g^t gai Đảng anei, klam ngă khua phu\n brua\ sang dôk lehana\n hdră êlan mđ^ kyar [uôn pro\ng ala ]ar Marok dja\ ako\ hriê ]hưn kơ Việt Nam. Khua g^t gai Đảng Nguyễn Phú Trọng hơ\k mơak drông êpul khua êmua gưl dlông Đảng PPS hriê ]hưn, la] jăk kơ klei sa ai, klei bi hgu\m mguôp yuôm bhăn mơ\ng Đảng anei, phung thâo lu, lehana\n mnuih [uôn sang Marok mâo kah leh kơ Việt Nam hlăm ênuk bi blah sua ma\ klei êngiê kơ djuê ana, mluh lir lăn ]ar êlâo dih, lehana\n hlăm klei răng mgang leh ana\n ru\ mdơ\ng lăn ]ar ara\ anei. Êlâo ana\n, phung khua bi ala gưl dlông Đảng đ^ kyar, lehana\n yang [uôn ngă phu\n Marok bi trông ]hai leh ho\ng êpul khua bi ala Đảng drei mâo Hoàng Bình Quân, khua dhar brua\ mje\ mgiăm ho\ng ta] êngao gưl dlông ngă khua êpul. Hlăm wưng dôk ]hưn kơ Việt Nam, êpul mâo nao ]ua\ leh msat khua g^t gai Hồ Chí Minh, ]ua\ alu\ wa\l knhuah gru anôk brua\ khua lăn ]ar, mâo klei bi blu\ hrăm ho\ng dhar brua\ mje\ mgiăm ho\ng ta] êngao, phu\n brua\ ru\ mdơ\ng, sang hra\ brua\ kđi ]ar Hồ Chí Minh lehana\n nao ]ua\ du\m anôk duh mkra dhar kreh ti ]ar Quảng Ninh.

 

- Tlam mbruê, ti Phu\n brua\ bi mje\ ho\ng ala tac\ êngao, K’ia\ng khua knu\k kna, Khua dla\ng Phu\n brua\ bi mje\ ho\ng ala tac\ êngao Phạm Bình Minh drông c\hưn leh ho\ng êpul bi ala Quốc hội Cộng hòa Liên bang Đức kyua mơ\ng aduôn Edelgard Bulmahn,K’ia\ng khua dla\ng brua\ Quốc hội Đức dja\ ako\ êpul hriê c\hưn kơ Việt Nam. Ti mmông drông c\hưn, K’ia\ng khua knu\k kna, Khua Phu\n brua\ bi mje\ ho\ng ala tac\ êngao Phạm Bình Minh bi êdah klei hơ\k m’ak [uh klei bi mje\ hgu\m plah wah Việt Nam ho\ng Đức hla\k đ^ kyar êlam pro\ng mâo klei tu\ hla\m dja\p mta brua\. Dua ala c\ar kriê kja\p klei bi nao c\hưn dla\ng êpul leh ana\n bi tuôm ti du\m gưl, boh nik gưl dlông, mjing klei mtru\t mđ^ mje\ hgu\m 2 nah. K’ia\ng khua knu\k kna, Khua Phu\n brua\ bi mje\ ho\ng ala tac\ êngao Phạm Bình Minh dla\ng myuôm kơ brua\ Đức lo\ dơ\ng jing ala c\ar hgu\m blei mnia mơ\ng Êpul hgu\m C|âu Âu pro\ng ti Việt Nam leh ana\n c\ia\ng kơ Quốc hội lo\ dơ\ng sa ai đru mtru\t mđ^ c\ia\ng du\m phung duh mkra mnia blei Đức mđ^ klei duh bi liê kơ Việt Nam. Dua nah bi tu\ ư lo\ dơ\ng bi hgu\m tliêr kja\p c\ia\ng po\k nga\ du\m hdra\ brua\ hgu\m phu\n plah wah 2 ala c\ar mse\ si : hdra\ brua\ Êdeh treng êran ho\ng pui kmla\ gu\ la\n ktuê êlan mrô 2 ti [uôn pro\ng Hồ Chí Minh, Sang hra\ Đại học Việt Đức, Sang Đức, mko\ mjing du\m brua\ nga\ s^t êdi hla\m thu\n 2015, c\ia\ng krua\k knal klei bi hdơr 40 thu\n hruê mko\ mjing klei bi mje\ plah qwah Việt Nam ho\ng Đức.

 

- Aguah mbruê, êpul ma\ brua\ mơ\ng dhar brua\ ksiêm dlăng ngăn prăk ala ]ar mâo leh mmông ma\ brua\ ho\ng ]ar Đồng Nai, kơ klei hluê ngă hdră mđ^ kyar brua\ duh mkra ala [uôn, lehana\n klei t^ng kma\ ênoh ngăn prăk kơ thu\n 2014. Thu\n 2014, Đồng Nai ktưn bi mâo hnơ\ng hrui w^t GDP đ^ 11,5%, hrui w^t kah knar grăp ]ô mnuih mâo 2.680 dolar, du\m mta k`ăm mđ^ kyar brua\ duh mkra mkăn ăt mâo hnơ\ng đ^ kyar jăk. Blu\ hrăm ti anôk ma\ brua\, Vũ Viết Ngoạn, khua dhar brua\ ksiêm dlăng brua\ ngăn prăk ala ]ar mta\: Wưng kơ ana\p Đồng Nai bi hro\ng duah hdră duh bi liê, lui mdei du\m hdră brua\ bi liê lu êa pui, lehana\n ba klei ]ho\ djhan kơ wa\l hd^p mda, mđing tui duah klei duh bi liê ho\ng kdrăp duh mkra ênuk mrâo mrang, djo\ guôp ho\ng klei bi mdoh wa\l hd^p mda.

 

- Hruê mbruê, Anôk dla\ng brua\ djuê ana Hội Đồng Nhân Dân c\ar Dak Nông mâo leh mmông nga\ brua\ ho\ng Knơ\ng brua\ sang c\ư\ êa c\ia\ng duah mđing kơ klei tu\ po\k hluê nga\ du\m hdra\ mtru\n kơ hđeh hria\m hra\ mnuih djuê [ia\. Hluê si klei hưn mdah mơ\ng Knơ\ng brua\ sang hra\ m’ar mtô hria\m sna\n brua\ hluê nga\ du\m klei bhia\n, hdra\ mtru\n kơ hđeh hria\m hra\ djuê [ia\ hla\m wưng êgao đru mguôp leh ja\k hla\m brua\ bi mđ^ hnơ\ng ja\k hla\m brua\ sang hra\ m’ar, boh nik ti kr^ng taih kbưi, kr^ng mnuih [uôn sang djuê [ia\. Kha\ sna\n, hluê si Anôk dla\ng brua\ djuê ana Hội Đồng Nhân Dân c\ar Dak Nông mơ\ng klei nao duah dla\ng brei [uh: brua\ po\k nga\ du\m hdra\ mtru\n, klei bhia\n a\t adôk êmưt leh ana\n ka bi knar mđra\m mb^t ôh, brua\ mka\p đru kơ phung nai mtô brei kơ phung hđeh hria\m êdu awa\t ti lu anôk ka hmao ôh, lu anôk hluê nga\ brua\ tla pra\k [ơ\ng  đru djo\ ho\ng klei bhia\n kơ phung nai mtô leh ana\n hđeh hria\m hra\ amâo hluê djo\ ho\ng gra\p mlan si klei kc\ah mtru\n [ia\ tla hluê gưl, gra\p gưl hria\m, Sang hra\ knu\k kna c\iêm rông hđeh djuê [ia\ C|ư\ Jut mâo lu klei bi liê ka djo\ ho\ng hra\ m’ar, ka mâo klei kla\ mngac\ jih mnuih thâo ôh.

 

- Hruê mbruê, knơ\ng brua\ ksiêm duah brua\ yang [uôn, klei duh mkra mnia mblei, lehana\n răng mgang wa\l hd^p mda ISEE hgu\m ho\ng sang dăp pioh ngăn drăp ]ar Daklak po\k leh klei yuôl mdah rup ho\ng ana\n: “Dhar kreh pô: Klei mưng lehana\n klei bi mlih”. Klei yuôl mda anei ]ia\ng bi êdah du\m mta klei mrâo ho\ng dhar kreh djuê ana Êđê. Klei rang mdah mâo 176 po\k rup mơ\ng mnuih Êđê du\m boh [uôn ]o\ng ma\ rup, lehana\n du\m klei yăl dliê mnuih [uôn sang pô bi yăl dliê ma\ kơ klei hd^p dhar kreh, klei hd^p mda djuê ana pô. Mơ\ng du\m klei bhiăn đưm mse\ si du\m knăm đưm, phung mniê, amâo dah klei kơ êa jua, kơ klei duah [ơ\ng…Phung ma\ rup bi ala brei kơ yang [uôn pô ba mtruh klei blu\ mơ\ng mnuih [uôn sang, bi êdah kla\ kơ klei hd^p mnuih [uôn sang pô.

 

- Tlam mbruê, ti Cần Thơ, Sang hra\ brua\ kđi c\ar hành chính ala c\ar Hồ Chí Minh mko\ mjing klei k[^n trông khoa học “ Kriê pioh leh ana\n mđ^ lar boh yuôm bha\n dhar kreh djuê ana KhMer leh ana\n đa\o Yơng Nam tông  Khmer kr^ng Ngo\ kwar Dhu\ng truh kơ thu\n 2012, hnơ\ng trah dla\ng truh kơ thu\n 2030.” Ti anôk bi trông du\m klei blu\ mguôp mơ\ng phung bi ala lac\ snei: klei `u\ kma leh ana\n bi mlih dhar kreh plah wah du\m kr^ng leh ana\n du\m klei đa\o ara\ anei dlông ro\ng la\n hla\m mâo ktang êdi, Kyua ana\n, du\m boh yuôm bha\n dhar kreh mâo leh mơ\ng đưm mơ\ng mnuih Khmer dôk ti ana\p klei lông dla\ng pro\ng c\ia\ng bi mâo du\m hdra\ msir pioh dưi dôk kriê leh ana\n mđ^ lar du\m boh yuôm bha\n mâo leh mơ\ng đưm đa\. Thượng tọa Lý Hùng, khua hla\m Anôk kriê dla\ng Trung ương êpul đa\o Yơng Việt Nam brei thâo : dhar kreh đa\o Yơng Nam Tông Khmer a\t jing dhar kreh mơ\ng mnuih [uôn sang Khmer ara\ anei hla\k dôk ti ana\p klei lông dla\ng pro\ng hla\m ênuk gưl ara\ anei. Hla\m ana\n brua\ bi mđ^ hnơ\ng thâo hra\ m’ar mơ\ng du\m phung kia\ kriê klei đa\o hla\m sang yang hluê ho\ng klei bi hria\m jing yuôm bha\n êdi.

 

- Bi hdơr 39 thu\n hruê Ninh Thuận mâo klei êngiê 16/4, 60 thu\n hruê blah dưi Điện Biên Phủ hruê (7/5/1954 – 7/5/2014), aguah mbruê, sang dăp pioh ngăn drăp Ninh Thuận mâo leh klei rang mdah ho\ng ana\n: “Ninh Thuận 30 thu\n bi blah – mâo klei êngiê (1945 – 1975)”. Êbeh 200 mta mnơ\ng leh ana\n rup wa\t hra\ mơar, mâo rang mdah ti 3 alu\ wa\l, mâo kruak knăl leh ai êwa bi blah jho\ng ktang mơ\ng l^ng kahan lehana\n mnuih [uôn sang Ninh Thuận hlăm dua klei bi blah kdơ\ng ho\ng Prăng lehana\n Mi. Klei rang mdah anei đru mjua\t bi hriăm, phung gưl mrâo kơ knhuah gru khăp ]ia\ng kơ lăn ]ar, ai tiê pưng myưn kơ djuê ana, lehana\n ]ih pioh du\m klei săn asei mlei jho\ng ktang mơ\ng du\m gưl phung nao êlâo kơ lăn ]ar mâo klei êngiê mse\ si ara\ anei. Klei rang mdah po\k [a\ng mơ\ng hruê anei truh jih hruê 30/6/2014.

 

 Klei mrâo ala tac\ êngao :

 

- Phung khua êmua Nga lo\ dơ\ng hưn êlâo Ucraina đăm ba yua ôh ai ktang k`ăm kơ phung ngă griâo ti alu\ wa\l t^ng nah ngo\ Ucraina. Hlăm asa\p hưn mthâo ti ana\p phung ]ih klei mrâo, khua bi ala kơ knơ\ng bruă kriê dlăng klei êđăp ênang leh ana\n đru hgu\m châu Âu ( OSCE) Andrei Kelin m`ă klă: ba yua ai ktang k`ăm kơ phung ngă griâo amra ba Ucraina truh kơ klei mblah ngă hlăm ala ]ar. Nga hu^ hyưt êdi kơ boh klei Ucraina ara\ anei leh du\m klei bi ngă plah wah du\m êpul kriê dlăng klei êđăp ênang Ucraina leh ana\n phung ngă griâo hlăk plah mhiă ma\ du\m boh sang bruă knu\k kna ti du\m [uôn pro\ng mse\ si Donetsk, Lugansk leh ana\n Kharkov hlăm ala ]ar Ucraina. Hluê si hdră mđung rup alu\ wa\l Ucraina, [ia\ êdi 4 ]ô mnuih djiê leh ana\n 10 ]ô mnuih mkăn êka hlăm du\m klei bi ngă ti alu\ wa\l t^ng nah ngo\ Ucraina.

- Nijeria amra mko\ mjing 1 hdră bruă răng êđăp ênang hnơ\ng pro\ng ]ia\ng kriê mgang kơ klei bi k[^n bruă duh mkra dlông ro\ng lăn kơ châu Phi mâo leh hdră k]ah mko\ mjing ti [uôn pro\ng phu\n Abuja hlăm mlan ana\p truh. Hlăm asa\p hưn mthâo mrâo bi mdah, khua phu\n bruă ngăn prăk Nijeria Ngozi Okonjo-Iweala m`ă klă, hdră k]ah kriê kjăp klei êđăp ênang mơ\ng Nijeria kơ klei bi k[^n bruă duh mkra dlông ro\ng lăn kơ châu Phi (hluê si t^ng mko\ mjing mơ\ng hruê 7- 9/5 ana\p truh) hlăk hluê ngă leh ana\n anei jing hdră bruă kriê mgang klei êđăp ênang pro\ng h^n êdi mơ\ng êlâo dih truh kơ ara\ anei mâo mko\ mjing ti ala ]ar anei ]ia\ng prăp êmiêt kơ klei bi k[^n gưl dlông tar ro\ng lăn. Asa\p hưn mthâo mơ\ng phung khua êmua Nijeria ba hưn mdah leh gưl mtuh [om djiê lu mnuih mrâo anei ti nah êngao [uôn pro\ng phu\n ala ]ar anei.

 

- Êpul mâo phao ktuang Hamas ksiêm dlăng Gaza kr^ng lăn Palestin iêo mthưr knu\k kna Palestin lăm lui du\m klei bi trông ]hai ho\ng Israel. Hluê si Hamas, bi mâo 1 hdră bruă mrâo hlăm klei g^r mko\ mjing 1 knu\k kna Palestin amâo mâo guôn bi trông ho\ng Israel ôh, [ia\ tui hluê ho\ng klei hgu\m mguôp djuê ana. Hamas ăt c\hal lac\  Mi amâo mâo klei mtăp mđơr ôh hlăm klei bi trông ]hai.Hdra\ êđăp ênang plah wah Israel leh ana\n Palestin lo\ kru\ w^t mơ\ng mlan 7 thu\n dih ho\ng hdră k`ăm amra mâo jar bi tu\ ư sui êdi hlăm hruê 29/4 ana\p anei.

 

-Knơ\ng prăk gưl dlông Nhật Bản amra lo\ dơ\ng kriê kjăp hdră êlan bi êdu klei kơ prăk tơdah mâo klei ]ia\ng k`ăm krơ\ng klei prăk lui] ênoh ti hnơ\ng 2%. Asa\p mklă mklơ\ng anei mâo khua knơ\ng sang prăk gưl dlông Nhật Bản Haruhiko Kuroda ba hưn mdah hruê 15/4 leh klei bi tuôm ho\ng khua knu\k kna Nhật Bản Shinzo Abe kơ bruă ngăn prăk leh ana\n bruă duh mkra kluôm, mb^t ana\n mklă mklơ\ng knơ\ng pra\k gưl dlông Nhật Bản hlăk ktuê êlan truh kơ hdră krơ\ng hnơ\ng prăk lui] ênoh. Knơ\ng prăk gưl dlông Nhật Bản mphu\n ba hưn mdah hdră bruă brei ]an prăk ho\ng mnga hdjul hlăm mlan 4 thu\n dih leh ana\n k]ah mtru\n krơ\ng prăk lui] ênoh ti hnơ\ng 2% ]ia\ng đru kru\ w^t bruă duh mkra ala ]ar anei.

 

- Pô blu\ bi ala kơ phu\n dlăng bruă ho\ng ala ta] êngao Libi brei thâo: aguah ưm hruê anei, khua bi ala kơ Jordan ti Libi Fawaz al-Itan ara\ng tle\ mă leh 1 êpul mâo phao ktuang ksu\ng ngă hlăm êdeh mdiăng gơ\ leh ana\n mnah pô mgăt êdeh anei. Pô mgăt êdeh [ri mơh amâo mâo djiê ôh leh ana\n hlăk dôk mdrao ti sang êa drao. Knu\k kna Jordan brei thâo:  mâo mă leh klei hâo hưn kơ klei tle\ mă mnuih anei leh ana\n klei anei hlăk dôk ksiêm dlăng. Anei jing gưl ksu\ng ngă mrâo h^n êdi ti Libi k`ăm kơ phung khua g^t gai hlăm ala ]ar ăt mse\ mơh phung dlăng bruă ho\ng ala ta] êngao, hlăk êjai klei amâo mâo h’^t bruă kđi ]ar yang [uôn ti ala ]ar Bắc Phi anei [rư\ hruê [rư\ đ^ h^n.