Klei mrâo ala ]ar pô:

 

- Tlam mbruê, ti anôk brua\ phu\n brua\ ho\ng ta] êngao, k’ia\ng khua knu\k kna, klam ngă khua phu\n brua\ ho\ng ta] êngao Phạm Bình Minh drông leh khua bi ala knu\k kna Nhật Bản ti Việt Nam Hirosi Fưkada. Dua nah bi myuôm du\m boh tu\ dưn mơ\ng gưl knu\k kna, mâo khua lăn ]ar Trương Tấn Sang nao ]hưn kơ Nhật Bản leh êgao, lehana\n brei thâo srăng hrăm mb^t hgu\m kjăp hluê ngă du\m klei leh bi tu\ ư mơ\ng klei nao ]hưn ana\n. K’ia\ng khua knu\k kna Phạm Bình Minh m`a\; knu\k kna lehana\n mnuih [uôn sang Việt Nam bi myuôm klei đru mơ\ng knu\k kna lehana\n mnuih [uôn sang Nhật Bản ho\ng du\m brua\ ru\ mdơ\ng, lehana\n mđ^ kyar Việt Nam hlăm wưng leh êgao mơ\ng prăk đru mđ^ kyar ODA, lehana\n ]ih pioh brua\ khua knu\k kna Sinzo Abe mrâo anei bi kla\ brua\ lo\ dơ\ng yap Việt Nam jing ala ]ar hgu\m yuôm bhăn mơ\ng hdră brua\ ODA mơ\ng Nhật Bản, ]ia\ng đru mguôp kơ klei mđ^ kyar kjăp mơ\ng Việt Nam. Khua bi ala Fưcada hơ\k mơak, lehana\n bi mni du\m hdră mghaih msir pral lehana\n jăk mơ\ng knu\k kna lehana\n du\m phu\n brua\ Việt nam, pral bi kla\ boh klei, lehana\n ]ua\n rơ\ng srăng hgu\m kjăp h^n ho\ng du\m dhar brua\ djo\ tuôm ti Việt Nam mghaih msir boh klei.

 

- Aguah mbruê, Khua hla\m phu\n brua\ kđi c\ar, Khua knơ\ng brua\ Trung ương Mặt trận tổ quốc Việt Nam Nguyễn Thiện Nhân nao kơ anôk bi k[^n w^t dla\ng klei hluê nga\ du\m klei leh [ua\n rơ\ng bi ktưn lông thu\n 2013 leh ana\n si `ê klei [ua\n rơ\ng ktưn lông thu\n 2014 mơ\ng 5 [uôn pro\ng hla\m Trung ương mko\ mjing ti [uôn pro\ng Hải Phòng. Blu\ hra\m ti anôk bi k[^n, Khua dla\ng brua\ Mặt trận tổ quốc Việt Nam Nguyễn Thiện Nhân brei du\m [uôn pro\ng c\ia\ng bi mâo hdra\ bi mni nnao ho\ng du\m c\ô mnuih êdah kdlưn ti wa\l anôk dôk, mko\ mjing klei bi k[^n kơ bi êmuh hra\m kơ mnuih nga\ brua\ khoa học công nghệ …. Nguyễn Thiện Nhân brei 5 [uôn pro\ng bi kla\ hdra\ k`a\m đ^ mrô c\ia\ng dưi mu\t dôk hla\m êpul 10 mrô mơ\ng alu\ wa\l mâo ênoh mrô bi mmia\, jêc\ po\k nga\ hdra\ brua\ bi ktưn lông hria\m hluê du\m gru hmô đ^ kyar êdah kdlưn ti alu\ wa\l.

 

- Tlam mbruê, êpul ma\ brua\ mơ\ng sang mđung asa\p blu\ Việt Nam mâo Nguyễn Đăng Tiến, khua knơ\ng g^t gai sang mđung asa\p blu\ Việt Nam ngă khua êpul nao ]ua\ lehana\n ma\ leh brua\ ti sang mđung asa\p blu\ lehana\n mđung rup ]ar Long An. Ti anôk ma\ brua\, êpul hmư\ leh Nguyễn Văn Hồng, khua knơ\ng brua\ sang mđung asa\p, mđung rup Long An, hâo mdah brua\ knua\ mơ\ng anôk brua\ pô. Blu\ hrăm ti anôk ma\ brua\, Nguyễn Đăng Tiến ]ih pioh du\m klei g^r mơ\ng sang mđung asa\p, mđrung rup Long An hlăm brua\ mđung rup, lehana\n mđung asa\p Long An. }ang hmang hlăm wưng kơ ana\p, sang mđung asa\p, mđung rup Long An lo\ dơ\ng mđ^ h^n du\m boh tu\ dưn leh mâo, ngă brua\ pô [rư\ hruê jăk h^n kơ klei hâo hưn.

 

- Bi hdơr 83 thu\n hruê mko\ mjing Đoàn êdam êra cộng sản Hồ Chí Minh, mma\t mbruê, brua\ Đoàn [uôn pro\ng Đà Nẵng mko\ mjing klei nga\ m^t t^ng bi hdơr lo\ w^t hdơr knhuah 83 thu\n hruê mko\ mjing Đoàn leh ana\n bi tuôm [o# phung knua\ druh Đoan mơ\ng du\m gưl. A|t hla\m mma\t mbruê, brua\ Đoàn [uôn pro\ng Đà Nẵng mko\ mjing klei bi lông đo\k mmui` ja\k siam hđeh hriăm hră, sinh viên thu\n 2014. 9 ]ô  bi lông êdah kdlưn mu\t hlăm mlam bi lông knhal tu] hriê mơ\ng du\m sang hra\m gưl 3, Cao Đẳng Đại học hla\m wa\l [uôn pro\ng Đà Nẵng, hluê ho\ng 3 mta nhạc: Thính phòng, Cổ điển, dân gian leh ana\n nhạc nhẹ. Klei bi lông đo\k mmui` ja\k siam hđeh hria\m hra\, sinh viên jing gưl c\ia\ng [^ng hla\k ai bi êdah klei kha\p hơ\\k kơ mmui` mơ\ng pô.

 

- Hruê mbruê, knơ\ng brua\ sang ]ư\ êa ]ar Sóc Trăng hgu\m ho\ng brua\ êdam êra mko\ mjing klei bi tuôm, bi blu\ hrăm plah wah phung khua kia\ kriê ho\ng phung hlăk ai thu\n 2014, kơ brua\ “dlăng kriê lehana\n mđ^ kyar brua\ hlăk ai hlăm ênuk gưl mrâo”. Ti anôk bi tuôm, phung hlăk ai mâo leh lu klei êmuh kơ du\m brua\ mse\ si: Klei mjua\t brua\ knua\ ma\, mghaih msir brua\ knua\ ma\ kơ phung hlăk ai, du\m hdră êlan tui duah mnuih thâo, mtru\t phung hlăk ai ]o\ng nao ngă brua\ hlăm kr^ng tiah kbưi…phung khua g^t gai ]ar mđing hmư\ du\m klei blu\, klei m^n mơ\ng phung hla\k ai, bi trông ]hai, mghaih msir bi hmao du\m klei dleh dlan, gun kpăk mơ\ng phung hlăk ai. Mơ\ng năn g^t gai du\m dhar brua\, alu\ wa\l mjing djăp klei găl đru phung hlăk ai ma\ brua\, duh myơr [rư\ hruê [rư\ lu kơ brua\ mđ^ kyar klei duh mkra ala [uôn hlăm ]ar Sóc Trăng.

 

- Hla\m 2 hruê, hruê 24-25/3, Knơ\ng brua\ cổ phần ra\ng mgang mnơ\ng pla mjing An Giang bi hgu\m ho\ng Knơ\ng brua\ TNHH Syngenta Việt Nam mko\ mjing leh “ Hruê m’ak tru\n kơ lo\ hma” ti wa\l krah Êa Pôc\, kdriêk C|ư\ Mgar, c\ar Dak Lak. Hla\m brô 1.000 c\ô mnuih [uôn sang nga\ lo\ hma hla\m wa\l kdriêk Êa Sup, C|ư\ Mgar, leh ana\n kdriêk C|ư\ Jut c\ar Dak Nông hluê nga\ kna\m m’ak ho\ng hdra\ k`a\m duah mđing kơ hdra\ mnêc\ pla ktơr mrâo mrang mâo klei tu\ pro\ng êdi. Ti anei, mnuih [uôn sang nga\ lo\ hma nao duah dla\ng du\m gru hmô pla mjeh ktơr mrâo kyua mơ\ng go\ sang Y’Nuê Niê mnuih djuê ana Êđê ba pla hluê hdra\ mơ\ng Knơ\ng brua\ rang mgang mnơ\ng pla mjing An Giang ktrâo lac\ brei, hnơ\ng mâo boh mnga truh êbeh 10 tôn/ 1ha. 

 

- Leh klei sang mđung asa\p blu\ Việt Nam hưn kơ brua\ mghaih msir boh bom pro\ng ti sa\ Dak Ru, kdriêk Dak Rlâp, knơ\ng brua\ kahan ]ar Dak Nông g^t gai leh bi ruh mgaih mtam boh bom ana\n hlăm hruê anei, rơ\ng klei êđăp ênang kơ klei hd^p mnuih [uôn sang hlăm kr^ng. Đại tá Nguyễn Văn An, k’ia\ng khua k]e\ brua\ l^ng kahan ]ar Dak Nông, brei thâo, leh ksiêm dlăng tal êlâo, ara\ng [uh boh bom anei ti thôn 6, sa\ Dak Ru, kdriêk Dak Rlâp, ktro\ hlăm brô êbeh 300kg. Rơ\ng kơ brua\ ruh mgaih ho\ng klei êđăp ênang, êpul brua\ kahan tio\ nao leh 16 ]ô l^ng kahan thơ\ng kơ brua\ anei, mb^t ho\ng kdrăp ma\ brua\, mâo ba leh boh bom ana\n truh kơ anôk hriăm kahan Đức Xuyên.

 

- Aguah hruê 25/3, Knơ\ng brua\ sang c\ư\ êa [uôn pro\ng Đà Nẵng, Knơ\ng pra\k dlông ro\ng la\n (WB) bi hgu\m mko\ mjing klei k[^n trông bi ba mtruh klei hâo hưn mtru\t mđ^ hnơ\ng đ^ kyar mtah doh kơ [uôn pro\ng Đà Nẵng. Ti anôk bi k[^n trông, du\m phung thơ\ng kơ brua\ mơ\ng Knơ\ng pra\k dlông ro\ng la\n hưn mdah leh hnơ\ng đ^ kyar mơ\ng gưl 1 leh ana\n 2 mơ\ng hdra\ brua\ ti [uôn pro\ng Đà Nẵng. Mơ\ng ana\n, phung bi ala k[^n lo\ w^t dla\ng bi kla\, ruah ma\ du\m hdra\ brua\ mkiêt mkriêm pui kmla\ sra\ng dưi ma\ c\an pra\k mơ\ng Knơ\ng pra\k dlông ro\ng la\n. T^ng kơ Knơ\ng pra\k dlông ro\ng la\n a\t mtru\n mơh hdra\ kc\ah, hdra\ k`a\m kơ du\m gưl lo\ dơ\ng mơ\ng hdra\ brua\, c\ia\ng mkra mđ^ klei bhia\n yua leh ana\n klei kriê dla\ng pui kmla\ c\ia\ng iêo jak phung duh bi liê du\m brua\ nah gu\ mtah doh ti Đà Nẵng.

 

Kdrêc\ klei mrâo ala tac\ êngao :

 

- Knu\k kna Nhật Bản hruê mbruê mklă mklơ\ng bruă ala ]ar anei amra đru 1 êklai 500 êklăk đôlar kơ Ucraina ho\ng prăk mnga hdjul. Khua g^t gai adu\ bruă knu\k kna Nhật Bản Yôsihiđê Suga la] sơnei: “ Klei yuôm bhăn h^n ana\n jing êpul êya quốc tế đru Ucraina hlăm wưng dleh dlan kơ ngăn prăk- brua\ kđi ]ar ara\ anei c\ia\ng ala c\ar anei dưi lo\ kru\ w^t bruă duh mkra hơ^t kjăp”. Khă sơnăn, Nhật Bản ba hưn mdah klei mgrơ\ng mb^t ana\n: jing Ucraina bi mâo klei kuôl kă tu\ ư ho\ng keh prăk quốc tế kơ du\m hdră mkra mđ^ bruă duh mkra yuôm bhăn pioh dưi tu\ mă hnư đru si la] ti dlông.

 

- Bruă du\m ala ]ar, hlăm êpul 7 ala ]ar mâo bruă tuh tia đ^ kyar (G7) hngah klei hgu\m ho\ng Nga amra amâo mâo klei tu\ dưn ôh. Khă sơnăn, Nga amâo srăng lui ôh bruă lo\ dơ\ng klei mje\ êrô ho\ng du\m êpul hgu\m ti djăp gưl. Anei jing asa\p hưn mthâo mơ\ng pô blu\ bi ala kơ khua mli ]hil Nga Đmitry Peskov hưn mdah hruê mbruê. Êlâo kơnăn, phung khua g^t gai êpul anei mâo leh klei bi tu\ ư amra amâo mâo nao ôh kơ klei bi k[^n gưl dlông G8 (G7 leh ana\n Nga), m^n t^ng mko\ mjing hlăm mlan 6 ana\p anei ti Sochi ala ]ar Nga, leh ana\n mklă mklơ\ng mbe\ anôk mko\ mjing klei bi k[^n G7 ([ia\dah amâo mâo ôh Nga) nao kơ Bruc-xel ala ]ar Bỉ ăt hlăm hruê mlan si la] ti dlông anei.

 

- Hruê mbruê, nah êngao klei bi k[^n gưl dlông kriê mgang klei êđăp ênang hạt nhân hlăk mko\ mjing ti La Hay ala ]ar Hà Lan, khua phu\n bruă ho\ng ala ta] êngao Nga Xécgây Lavrốp leh ana\n khua lăn ala Trung Quốc Tập Cận Bình bi mtuôm leh 2 nah. Ti anôk bi mtuôm,khua lăn ala Trung Quốc nao ai ho\ng klei dưi ngă phu\n kriê dla\ng mơ\ng Ucraina, [ia\dah amâo mâo [uah ăl ôh kơ Nga . Hlăm klei bi mtuôm êlâo kơnăn ho\ng khua mil ]hil Mi Bara\c Ôbama djo\ tuôm kơ boh klei Ucraina,khua lăn ala Trung Quốc bi êdah klă klei m^n dôk krah wah mơ\ng pô, mb^t ana\n iêo mthưr 1 hdră msir mghaih bruă kđi ]ar, mkhư\ gang klei ru\ng răng đ^ lar, ăt mse\ mơh amâo ]ia\ng [uh ôh klei bi kdơ\ng mrâo Ngo\-yu\. Trung Quốc leh ana\n du\m ala ]ar hgu\m adôk hlăm êpul BRICS, mâo Ấn Độ, Nam Phi, Brazil bi kdơ\ng ho\ng bruă ba yua du\m hdră bi kmhal mse\ si 1 mta mnơ\ng yua ]ia\ng msir mghaih klei ru\ng răng ti Ucraina.

 

- Phung ngă bruă hâo hưn Brazil hưn mthâo; hlăm brô 20 êbâo ]ô mnuih [uôn sang ala ]ar anei hlăk tu\ klei hma\i amâo mâo jăk mơ\ng gưl êa lip kjham leh hnơ\ng êa krông Madeira ti alu\ wa\l t^ng nah dưr đ^ pro\ng ngă klưh lăn leh ana\n klưh guê gang êa. Hnơ\ng êa krông Madeira đ^ h^n ti hnơ\ng 19,65m kyua du\m gưl adiê hjan pro\ng đrông amâo mâo mdei, ngă êa lip, ba klei truh tơl kơ du\m alu\ wa\l mnuih [uôn sang dôk hd^p tuê hnoh krông anei, hlăm ana\n mâo du\m alu\ wa\l mnuih [uôn sang dôk ti Porto Velho [uôn pro\ng bang Rondonia.

 

- Ôstrâylia brei thâo: hruê anei lo\ dơ\ng nga\ bruă tui duah êdeh phiơr Malaysia Airlines lui] tơ yan adiê jăk. Hluê si knơ\ng bruă kriê mgang klei êđăp ênang êlan êa Ôstrâylia, brua\ tui duah amra mko\ mjing ho\ng ală pô, lu êdi amra mâo 12 boh êdeh phiơr mơ\ng Ôstrâylia ho\ng 7 boh êdeh phiơr l^ng k’han leh ana\n 5 boh êdeh phiơr sơ wil đru hgu\m hlăm bruă tui duah anei. Ara\ anei jih jang mâo 6 ala ]ar đru hgu\m bruă tui duah êdeh phiơr lui] ti alu\ wa\l dhu\ng Ấn Độ Dương mâo: Trung Quốc, Ôstrâylia, Mi, Niudilân, Nhật Bản leh ana\n Hàn Quốc.