Klei mrâo ala ]ar pô:

 

-Mlam mmăt mbruê hluê mmông Việt Nam, khua knu\k kna Nguyễn Tấn Dũng dja\ ako\ êpul khua êmua gưl dlông Việt Nam truh leh kơ [uôn pro\ng phu\n Lahabana nao ]hưn kơ ala ]ar Cuba mơ\ng hruê 26 – 28/3, hluê klei jak iêu mơ\ng khua g^t gai lăn ]ar Cuba Raul Castro Ruz. Mta phu\n hlăm brua\ nao ]hưn kơ Cuba tal anei mơ\ng khua knu\k kna Nguyễn Tấn Dũng, k`ăm mtru\t mđ^ klei hgu\m brua\ duh mkra, mnia mblei lehana\n duh bi liê plah wah dua ala ]ar, bi năng ho\ng klei mje\ mgiăm mah jiăng mâo leh mơ\ng đưm plah wah Việt Nam – Cuba. Khua knu\k kna Nguyễn Tấn Dũng srăng hrăm mb^t ho\ng phung khua g^t gai Cuba bi trông ]hai kơ du\m brua\ ala ta] êngao lehana\n alu\ wa\l dua nah hlăk mđing.

 

- Tlam mbruê, ti Anôk brua\ Knu\k kna, K’ia\ng khua kn\k kna nguyễn Xuân Phúc drông leh Murray Mc Cully khua\ phu\n brua\ bi mje\ ho\ng ala tac\ êngao New Zealand hla\k dôk c\hưn leh ana\n nga\ brua\ ti ala c\ar drei. Ti mmông drông, Khua knu\k kna Nguyễn Xuân Phúc bi kla\ hdra\ mtru\n sa ana\n mơ\ng Việt Nam jing dla\ng myuôm leh ana\n amâo mdei mđ^ h^n klei bi mje\ hgu\m kluôm ho\ng New Zealand, c\ang hmang 2 ala c\ar mtru\t mđ^ klei bi mje\ hla\m du\m brua\ kla\ klơ\ng mơ\ng 2 ala c\ar mâo klei ga\l djo\ mse\ si: brua\ duh mkra, blei mnia, sang hra\ m’ar mtô hria\m, dhar kreh, hiu c\hưn dla\ng. K’ia\ng khua knu\k kna brei 2 nah lo\ dơ\ng bi hgu\m tliêr kja\p ti du\m anôk bi k[^n kr^ng wa\l leh ana\n quốc tế, c\ang hmang New Zealand sa ai ho\ng Việt Nam hla\m klei bi trông mu\t hla\m Êpul kuôl ka\ hgu\m hluh Thái Bình Dương (TPP) leh ana\n du\m klei bi k[^n quốc tế mka\n.

 

- Mmăt mbruê, k’ia\ng khua knu\k kna, hlo\ng klam brua\ khua phu\n brua\ ho\ng ta] êngao Phạm Bình Minh, mâo leh klei bi trông ]hai ho\ng khua phu\n brua\ ho\ng ta] êngao lehana\n hgu\m brua\ ala mtao Tây Ban Nha Hosse Manuel Gassia Magazo hlăk hriê ]hưn kơ Việt Nam. Tây Ban Nha ara\ anei jing ala ]ar hgu\m mnia mblei Châu Âu pro\ng tal 6 mơ\ng Việt Nam. Dua nah hlăk hgu\m lu hdră brua\, mâo klei yuôm bhăn, đru mguôp hlăm klei mđ^ kyar brua\ duh mkra ala [uôn ti Việt Nam. K’ia\ng khua knu\k kna Phạm Bình Minh hâo mdah, Việt Nam srăng mâo sa êpul nao hlăm klei kuôl ka\ duh bi liê, mâo khua phu\n brua\ ]ua\l mka\ lehana\n duh bi liê Bùi Quang Vinh dja\ ako\ truh kơ Tây Ban Nha hlăm ako\ mlan 4 ana\p anei. Anei jing sa brua\ ngă k`ăm mtru\t mđ^ klei duh mkra dua ala ]ar bi je\ êrô, hriăm êmuh hlăm brua\ duh mkra, lehana\n mnia mblei.

 

- Hluê nga\ klei bi tu\ ư plah wah 2 Đảng, êpul bi ala Đảng Cộng sản Nhật Bản kyua mơ\ng đồng chí Ogata Iashưô, K’ia\ng khua dla\ng êpul khua dla\ng brua\ Trung ương, Khua anôk brua\ Quốc tế Đảng Cộng sản Nhật Bản dja\ ako\ hriê c\hưn leh ana\n nga\ brua\ ti Việt Nam mơ\ng hruê 25-28/3/2014. Tlam mbruê, ti anôk brua\ Trung ương Đảng, đồng chí Tô Huy Rứa, khua hla\m phu\n brua\ kđi c\ar, Khua dla\ng brua\ Đảng Trung ương Đảng, Khua anôk mko\ mjing Trung ương, Khua êpul Nghị sĩ hgu\m Việt Nam - Nhật Bản drông c\hưn leh su\k suôr êpul. Ti mmông drông, đồng chí Ogata  bi kla\: đảng Cộng sản Nhật Bản sra\ng lo\ dơ\ng nga\ jih ai pô c\ia\ng amâo mdei mđ^ bi kja\p klei bi mje\ plah wah 2 đảng, đru mguôp s^t êm^t hla\m brua\ mđ^ kyar kla\ bi mje\ hgu\m plah wah 2 ala c\ar hla\m wưng kơ ana\p.

 

- K]ưm mơ\ng hruê 25/3, 100 ]ô phung bi ala hlăk ai tu\ kdlưn mơ\ng Trung Quốc truh leh kơ Việt Nam nao hlăm hdră bi tuôm hgu\m mb^t hlăk ai Việt Nam – Trung Quốc thu\n 2014. Aguah mbruê, ti Hà Nội, khua g^t gai brua\ đoàn gưl dlông Lê Quốc Phong, mâo leh mmông drông êpul bi ala hlăk ai Trung Quốc. Blu\ hrăm ti anôk drông ana\n, Lê Quốc Phong bi êdah klei đ^ kyar jăk siam, klei mje\ mgiăm, hgu\m mb^t Việt Nam – Trung Quốc, du\m klei mje\ mjuk plah wah hlăk ai dua ala ]ar, ngă leh, lehana\n hlăk dôk ngă, lehana\n srăng lo\ mđ^ h^n klei bi je\ êrô hgu\m mb^t hlăk ai lehana\n mnuih [uôn sang dua ala ]ar Việt Nam – Trung Quốc.

 

- Hruê mbruê, ti [uôn pro\ng {uônmathuột, c\ar Dak Lak, Knơ\ng dla\ng knơ\ng brua\ pui kmla\ kwar Krah mko\ mjing klei bi k[^n w^t dla\ng brua\ duh mkra mnia blei thu\n 2013, po\k nga\ brua\ thu\n 2014. Klei bi k[^n w^t dla\ng klei tu\ brua\ duh mkra mnia blei mơ\ng Knơ\ng dla\ng knơ\ng brua\ pui kmla\ kwar Krah hla\m alu\ wa\l 9 c\ar, [uôn pro\ng mơ\ng Quảng Bình truh kơ Khánh Hòa leh ana\n 4 c\ar hla\m kr^ng wa\l Dap Kngư. Thu\n 2013, Knơ\ng dla\ng knơ\ng brua\ lo\ dơ\ng mkra mđ^ du\m êlan pui kmla\, hla\m ana\n mđing kơ êlan pui kmla\ êdu kr^ng wa\l [uôn sang leh ana\n kr^ng c\ư\ c\hia\ng, lo\ mđ^ thia\m gia\m 200êbâo mnuih  blei yua Hnơ\ng pui ba c\h^ kluôm kr^ng mâo gia\m 11 êklai KWh, ênoh c\h^ pui mâo 16 êbâo 300 êklai pra\k, đ^ gia\m 8% mka\ ho\ng thu\n êlâo. Hluê si klei [uh la\c mơ\ng Knơ\ng dla\ng knơ\ng brua\ pui kmla\ kwarr krah, kha\ gơ\ ênoh pra\k mâo ba w^t djo\ ho\ng hnơ\ng kca\h mtru\n, [ia\ anei jing thu\n mâo hnơ\ng đ^ kyar ti gu\ êdi hla\m wang 5 thu\n ho\ng anei.  

 

- Tlam mbruê, klei bi lông gưl tal êlâo du\m hdră mđung asa\p kluôm ala alu\ wa\l nah dhu\ng po\k leh ti sang dhar kreh hđeh êlăk văn miếu Trấn Biên, [uôn pro\ng Biên Hoà, ]ar Đồng Nai. Nao hla\m knăm po\k klei bi lông ana\n, Nguyễn Đăng Tiến khua knơ\ng g^t gai sang mđung asa\p blu\ Việt Nam, khua g^t gai ]ar Đồng Nai, khua g^t gai dhar brua\ tuyên giáo gưl dlông alu\ wa\l nah dhu\ng lehana\n du\m boh sang mđung asa\p hlăm alu\ wa\l. Mơ\ng 75 mta klei ba bi lông, hlăm ana\n mâo 21 klei ]ih yăl dliê, 16 klei ]ih êmuh, 17 klei yăl dliê hlăp mgưt, lehana\n 21 hdră mđung asa\p kluôm, êpul ksiêm dlăng brei pua\ng srăng hro\ng ruah du\m hdră ]ih klei mđung tu\ kdlưn h^n, ba bi lông hlăm gưl knhal tu] hdră mđung asa\p kluôm ala gưl tal 11 srăng mko\ mjing ti mlan 4 ana\p anei ti [uôn pro\ng Đà Lạt, ]ar Lâm Đồng.

- Hla\k 5h tlam hruê mbruê, ti tac\ hria\m mnah khan Đức Xuyên, kdriêk Krông Knô, êpul khan công binh c\ar Dak Nông ma\ bi rai leh tu\ jing boh [om pro\ng êdi ti alu\ 6 sa\ Dak Ru, kdriêk Dak R’lâp. Kyua kr^ng wa\l Dak Ru mâo lar êngu\m mnuih [uôn sang dôk, boh [om le\ ai bi rai pro\ng ktang, ana\n êpul khan bi yua êdeh thơ\ng kơ brua\ mdia\ng ba đue# êbeh 160km kơ anôk bi mtuh ja\k êđa\p. Leh bi mtuh boh [om mjing blu\ng [a\ng êlam 5m, pro\ng 10met, nga\ mgei ktang hla\m wang 1km. Anei jing boh [om pro\ng êdi tal 3 mơ\ng khan Dak Nông msir mkra he\ mơ\ng leh tit Nguyên đán truh kơ ara\ anei. Dua boh [om êlâo ana\n [uh ti sa\ Dak Ngo kdriêk Tuy Đức leh ana\n ti sa\ Quảng Khê kdriêk Dak Gloong.

 

 

Klei mrâo ala ta] êngao:

- Hruê anei, ti [uôn phu\n Manila ala ]ar Philippin mko\ mjing klei si`ê kuôl kă êđăp ênang plah wah knu\k kna Philippin leh ana\n êpul kru\ kdơ\ng mâo ana\n Êpul mtlaih êngiê Islam Môrô ( MILF). Malayzia jing t^ng tal 3 hluê ngă du\m klei bi trông êđăp ênang plah wah knu\k kna Philippin leh ana\n Êpul mtlaih êngiê Islam Môrô leh ana\n dja\ ako\ êpul bruă ktuê hluê dlăng quốc tế đua kơ bruă Philippin. Anei jing hdră êlan yuôm bhăn ana\p truh mjưh mdei 40 thu\n bi mblah ngă ho\ng Êpul mtlaih êngiê Islam Môrô ( MILF), êpul Islam pro\ng h^n êdi ti kwar dhu\ng ala ]ar anei. Hluê ho\ng ana\n, phung mâo phao ktuang Môrô tu\ ư mjưh mdei klei mblah ngă mlih mă klei dưi ]o\ng kriê dlăng mă pô pro\ng h^n.

- Bi kdơ\ng ti ana\p klei hing Triều Tiên aguah mbruê mnah 2 boh [ra\m pui dưi ktiêt ako\ boh phao hnơ\ng man dưn hlăm kr^ng êa ks^ t^ng nah ngo\ ala ]ar anei, phu\n bruă ho\ng ala ta] êngao Trung Quốc ăt hruê ana\n mơh, iêu mthưr du\m t^ng kriê kjăp klei êđăp ênang hlăm kjhô] ks^ Triều Tiên. Hlăm wang 1 mlan êgao, Triều Tiên mko\ mjing du\m pluh blư\ klei sơ\ng mnah [ra\m pui hnơ\ng giăm. Du\m gưl sơ\ng mnah [ra\m pui anei dưi yap jing Bình Nhưỡng bi kdơ\ng ho\ng klei Hàn Quốc lehana\n Mi hlăk mko\ mjing klei hriăm blah ngă mb^t. Khă sơnăn, Triều Tiên hưn mthâo anei kno\ng jing bruă hriăm aguah tlam hlăm l^ng kahan Triều Tiên đu].

 

- Khua phu\n bruă ho\ng ala ta] êngao My John Kerry hruê 25/3 hrut [ia\ hruê  nao ]hưn dlăng kơ châu Âu ho\ng khua mil ]hil Ôbama, lo\ w^t nao ]hưn kơ Trung Đông, k`ăm mtru\t mjhar du\m klei bi trông ]hai Israel leh ana\n Palestin hla\k hu\i  kruh rai. Klei hu^ hyưt kruh rai djo\ tuôm kơ hdră k]ah phưi êngiê mnă mơ\ng Israel. Palestin hưn êlâo na\ng ai lo\ dơ\ng du\m klei g^r ktưn bi trông ]hai kơ bruă tu\ yap 1 knu\k kna  hjăn êngiê ti Liên hợp quốc, tơdah Israel amâo mâo phưi ôh  mnă hluê si hdră k]ah. Hluê si khua mil ]hil Palestin Apbát, tơdah Israel amâo mâo phưi ôh mnă, klei anei amra ngă soh ho\ng klei kuôl kă leh ana\n nga\ kơ ala ]ar anei ba mtru\n du\m bruă ngă djo\ guôp ho\ng hdră ]ua\n ho\ng du\m klei bi tu\ ư quốc tế.

 

- Hruê mbruê, 3 boh ho# mran l^ng kahan Trung Quốc truh leh kơ kr^ng êa ks^ dhu\ng Ấn Độ Dương,kbưi ho\ng [uôn pro\ng Perth ala ]ar Australia 2.500km, đru tui duah êdeh phiơr Malaylia lui]. Du\m boh ho# mran kahan êa Trung Quốc amra ksiêm dlăng hlăm kr^ng êa ks^ pro\ng hlăm brô 29 êbâo km2, ho\ng du\m kdrăp tui duah dlăng ho\ng ala\ mta, kdrăp quang học leh ana\n rađa. Du\m boh êdeh phiơr mơ\ng du\m boh ho# pui kahan Trung Quốc ăt amra mko\ mjing bruă tui duah hlăm dlông adiê. Tơdah bruă tui duah mjưh rue# [ia\dah amâo mâo boh tu\ dưn ôh, êpul ho# pui Trung Quốc amra lo\ dơ\ng ksiêm duah ti alu\ wa\l anei mơ\ng 4-5 bliư\ dơ\ng, amâo mâo lui he\ mang ôh ya mta klei đing.

 

- Leh asa\p hưn mthâo mơ\ng knu\k kna Malaysia, bi klă êdeh phiơr le\ leh hlăm dhu\ng Ấn Độ Dương, du\m ala ]ar mơ^t leh asa\p bi kah klei ênguôt hn^ng ho\ng ala ]ar Malaysia leh ana\n Trung Quốc. Hruê mbruê, Quốc hội Australia pioh 1 mn^t k’u\ kya\m hdơr kơ 239 ]ô tuê leh ana\n phung mgăt êdeh phiơr djiê hlăm gưl phiơr MH370. Blu\ hrăm ti ana\p Quốc hội, khua knu\k kna Australia Tony Abbott mơ^t asa\p bi kah klei ênguôt hn^ng truh kơ go\ êsei mnuih djiê. Boh nik, Khua knu\k kna Tony Abbott kah klei ênguôt hn^ng ho\ng go\ êsei 6 ]ô mnuih [uôn sang Australia đ^ hlăm êdeh phiơr anei.