Klei mrâo ala ]ar pô:

 

- Adu\ brua\ knu\k kna mrâo bi êdah klei blu\ klah ]u\n mơ\ng k’ia\ng khua knu\k kna Nguyễn Xuân Phúc ti anôk bi k[^n kơ brua\ hluê ngă hdră kreh knhâo, bi hmô mơ\ng gưl knu\k kna mđ^ kyar kjăp ti kr^ng Yu\ Dưr. Sang hra\ Đại học Quốc Gia Hà Nội jing pô hluê ngă hdra\ brua\ anei. K’ia\ng khua knu\k kna Nguyễn Xuân Phúc mta\ kơ sang hra\ Đại học Quốc Gia Hà Nội hgu\m ho\ng phu\n brua\ kreh knhâo, dhar brua\ g^t gai Kr^ng Yu\ Dưr hluê ngă brua\ anei hlăm wưng thu\n 2013 – 2018, lehana\n brua\ knua\ kla\ kơ grăp thu\n. Êjai hla\m klei ngă brua\, sang hra\ Đại Học Quốc Gia Hà Nội bi hluê ngă ho\ng jih ai tiê, ]o\ng mguôp ho\ng dhar brua\ g^t gai kr^ng Yu\ Dưr, du\m phu\n dhar brua\ djo\ tuôm, lehana\n du\m ]ar hlăm kr^ng, bi ksiêm hriăm brua\ leh thâo mơ\ng hdră brua\ mâo ngă leh ti lăn dap kngư, ]ia\ng dưi bi leh brua\ jao. Grăp thu\n mâo klei hâo mdah kơ k’ia\ng khua knu\k kna, kơ khua dhar brua\ g^t gai kr^ng Yu\ Dưr kơ boh tu\ dưn brua\ hluê ngă.

 

- Tu\ ư ho\ng asa\p jak iêô mơ\ng Êpul hgu\m mnuih [uôn sang Singapor, Êpul bi ala gưl dlông mơ\ng Mặt trận tổ quốc Việt Nam kyua mơ\ng Nguyễn Thiện Nhân, khua hla\m phu\n brua\ kđi c\ar, Khua knơ\ng brua\ Mặt trận tổ quốc Việt Nam truh leh kơ Singapor hruê mbruê, mphu\n gưl nao c\hưn leh ana\n nga\ brua\ ti Singapor. Hla\m gưl nao c\hưn anei, Khua dla\ng knơ\ng brua\ Mặt trận tổ quốc Việt Nam Nguyễn Thiện Nhân leh ana\n êpul sra\ng duah mđing kơ hdra\ mtru\n iêo jak phung thâo knhâo hla\m brua\ knu\k kna mơ\ng Singapor kơ klei kriê dla\ng mnuih nga\ brua\ leh ana\n hdra\ mtru\n kơ mnuih nga\ brua\ hriê mơ\ng ala c\ar mka\n ti Singapor, kơ klei kriê dla\ng brua\ mơ\ng câu lạc bộ êpul êya [uôn sang a\t mse\ mơh hdra\ nga\ brua\ ti anôk brua\ c\ia\ng bi mđ^ klei hluê nga\ mơ\ng êpul êya [uôn sang.

 

- Hlăm hdră nao ]hưn kơ Cuba, mmăt mbruê, khua knu\k kna Nguyễn Tấn Dũng mb^t ho\ng êpul phung khua êmua Việt Nam nao ksiêm dlăng leh anôk bi hmô brua\ ngă lo\, pla mdiê mơ\ng brua\ hgu\m Việt Nam – Cuba ti đang hma Cubancan hlăm ]ar Pinar Del Rio. Khua knu\k kna m`a\ klei yuôm bhăn jing lo\ mđ^ h^n klei bi mguôp ma\ brua\ ]ia\ng mđ^ boh mnga mdiê ba w^t, ana\n jing mđ^ kyar mjeh mrâo, lehana\n brua\ knơ\ng mbông êa. Knu\k kna bi tui duah hdră êlan pro\ng h^n bi năng kơ brua\ po\k mlar ênha\ pla mjing. Khua knu\k kna Nguyễn Tấn Dũng m`a\: Việt Nam lo\ dơ\ng hgu\m đru lu h^n kơ Cuba hlăm klei mđ^ kyar brua\ lo\ hma, amâo mâo djo\ kno\ng hlăm brua\ pla mdiê, [ia\dah lo\ dơ\ng mđ^ kyar gưl 2, jing pla ktơr, êtak, lehana\n brua\ rông hdang kan, lehana\n wa\t hlăm brua\ pla kphê ti Cuba.

 

- Hruê mbruê, ti c\ar Điện Biên, Knơ\ng hluê nga\ brua\ blei mnia bi hgu\m ho\ng Knơ\ng brua\ tuh tia blei mnia Điện Biên mko\ mjing klei bi k[^n hluê nga\ brua\ blei mnia du\m c\ar, [uôn pro\ng t^ng kơ Dưr. Anei jing sa brua\ nga\ hla\m Kna\m m’ak sang c\ơ quốc tế blei mnia kr^ng Yu\ Dưr - Điện Biên hla\k mko\ mjing ti c\ar Điện Biên. Ti anôk bi k[^n, phung bi ala mâo leh lu klei blu\ mguôp bi kah klei thâo, klei akâo c\ia\ng mtru\t mđ^ brua\ knua\ hluê nga\ brua\ blei mnia mâo klei tu\ êdi, boh nik hla\m klei brua\ duh mkra tuôm ho\ng lu klei dleh dlan, pra\k bi liê kơ brua\ adôk k[a\h. Hla\m ana\n bi mđing klei hgu\m kr^ng, ba yua du\m êpul hgu\m brua\, du\m êpul group, knơ\ng dla\ng knơ\ng brua\, anôk brua\ hla\m Phu\n brua\, a\t mse\ mơh du\m êpul brua\ hluê nga\ brua\ blei mnia mka\n hla\m leh ana\n êngao ala c\ar. {ri ho\ng gưl anei, Phu\n brua\ tuh tia mkra mjing pah brei leh hra\ pah mni kơ êpul lu mnuih, kơ mnuih mâo klei tu\ êdah kdlưn hla\m brua\ thu\n 2013.

 

- Mmăt mbruê, ti [uôn pro\ng Buôn Ama Thuôt, klei bi lông mjua\t ktang asei mlei ]ar Daklak gưl tal 7 thu\n 2014 po\k leh, mâo 18 êpul mơ\ng 15 kdriêk, [uôn pro\ng lehana\n 3 êpul êya: Knơ\ng brua\ sang hra\ mơar, kahan ksiêm ]ar, lehana\n knơ\ng brua\ l^ng kahan ]ar hriê bi lông. Klei bi lông mjua\t ktang asei mlei ]ar Daklak tal anei mâo giăm 1 êbâo 600 ]ô mnuih nao bi lông. Tui si êpul brua\ mko\ mjing, klei bi lông tal anei jing wưng iêu mthưr jih jang mnuih [uôn sang sa ai ho\ng klei mtru\t mjhar “Jih jang mnuih [uôn sang bi mjua\t ktang asei mlei tui knhuah hd^p Hồ Chí Minh”, mơ\ng năn hro\ng ruah mnuih bi lông tu\ kdlưn h^n, pioh nao bi lông mjua\t ktang asei mlei kluôm ala tal 7 srăng mko\ mjing ti Nam Đinh ana\p anei.

 

- Wưng êgao, c\ar Gia Lai mâo lu brua\ nga\ c\ia\ng kriê pioh c\ing c\har mơ\ng mnuih [uôn sang Banhar leh ana\n Jarai. Mơ\ng thu\n 2004, kluôm c\ar adôk kno\ng 5.126 r^ng c\ing ho\ng hla\m brô 79.000 boh, ara\ anei đ^ leh êbeh 5.600 r^ng c\ing, hla\m ana\n mâo lu r^ng c\ing hđa\p đưm ênoh yuôm. Thu\n 2006, c\ar duh bi liê 200 êkla\k pra\k lo\ dơ\ng blei c\ing mpra\p kơ du\m [uôn sang amâo mâo ôh c\ing c\har, po\k du\m adu\ bi hria\m tông c\ing.Gưl kdriêk leh ana\n gưl sa\ a\t bi mko\ mjing klei bi lông tông c\ing hluê gưl 2 thu\n sa bliư\, mâo leh lu êpul tông c\ing ho\ng lu gưl thu\n mdê mdê hluê nga\ … Du\m mlan ako\ thu\n 2014, hluê nga\ thu\n Hiu c\hưn dla\ng ala c\ar Dap Kngư, c\ar mko\ mjing leh du\m kna\m m’ak, tuôr hiu c\hưn dla\ng la\n ala êa juôr mguôp ho\ng brua\ mdah tông c\ing mơ\ng mnuih [uôn sang Banhar, Jarai.

 

- Tlam mbruê, ti Hà Nội, êpul hgu\m brua\ klei mrâo Việt Nam mko\ mjing klei bi tuôm brua\ klei mrâo ]ia\ng hâo hưn kơ hdră” Yăn mnga mpu\ mni kơ dhar kreh djuê ana 2014”. Anei jing gưl tal êlâo êpul hgu\m phung ngă brua\ klei mrâo Việt Nam hgu\m ho\ng du\m êpul brua\ yang [uôn mko\ mjing du\m brua\ yăn mnga mpu\ mni dhar kreh djuê ana 2014. Hdră anei mko\ mjing mơ\ng hruê 5 – 9/4, ti Thiên Đường Bảo Sơn, k`ăm sa ai ho\ng hruê dhar kreh du\m dhuê ana Việt Nam, (19/4) k`ăm bi êdah, mpu\ mni klei tu\ dưn dhar kreh amâo mâo êdah kla\ mơ\ng djuê ana, lehana\n ana\p truh kơ bi hdơr hruê ngă yang kơ mtao Hùng hruê 10/3 hluê mlan [le\. Anei jing wưng ]ia\ng bi êdah ai tiê mnăm êa hdơr kơ phu\n, mđ^ h^n knhuah gru dhar kreh, lehana\n ai tiê thâo bi đru hdơ\ng găp, jăk siam mơ\ng djuê ana Việt Nam.

 

- C|ia\ng mđ^ ktang brua\ pla mjing mmao hla\m alu\ wa\l, kdriêk Vĩnh Bảo [uôn pro\ng Hải Phòng mrâo mtru\n klei bhia\n đru brei du\m mta mnơ\ng pla, mnơ\ng rông ka mâo Trung ương, [uôn pro\ng đru. Hluê ana\n, kdriêk đru 30% pra\k blei djuê mjeh mmao sò, mmao adra\ng, mmao pra\i pla mjing hla\m thu\n 2014. Êngao kơ ana\n, kdriêk lo\ dơ\ng đru 3 êkla\k pra\k/ sa boh ma\i kha\t adra\ng yua kơ  brua\ pla mmao, đru kơ gra\p sa\, wa\l krah sa boh ma\i leh ana\n du\m kdra\p hu\l, bi mthu mmao, mkra mjing mmao…. Ara\ anei, kdriêk Vĩnh Bảo adôk kriê yua 145 anôk pla mmao ho\ng boh pro\ng êbeh 2.400 met carê. Hluê si thâo djo\ ho\ng hdra\, kdriêk g^t gai leh du\m sa\, wa\l krah mko\ mjing mrâo 15 anôk pla mmao, gra\p anôk pro\ng mơ\ng 2.000-2.500 met carê, g^t ktưn mâo 25 êbâo met carê anôk pla mmao, 1.500 tôn mmao pioh ba mkra mjing leh ana\n hnơ\ng mmao mtah mâo 550 tôn.

Kdrêc\ klei mrâo ala tac\ êngao :

 

- Hruê kăm ana\p anei, khua phu\n bruă ho\ng ala ta] êngao Mi John Kery amra mko\ mjing gưl ]hưn dlăng kyua kpăk gun mơ\ng sui ho\ng ala ]ar Algeria leh ana\n Marok. Ti Algeria, khua phu\n bruă ho\ng ala ta] êngao John Kery amra hrăm mb^t g^t gai klei bi blu\ hrăm Mi-Algeria. Klei bi blu\ hrăm anei k`ăm mđ^ h^n bruă duh mkra plah wah 2 ala ]ar, ăt mse\ mơh hâo hưn kơ du\m hdră bruă 2 nah leh ana\n alu\ wa\l. Ti Marok, khua phu\n bruă ho\ng ala ta] êngao John Kery amra mâo klei bi trông ]hai ho\ng khua phu\n bruă ho\ng ala ta] êngao Marok Sa-la-he-đin-Me-rua. Mi yap Marok jing ala ]ar hgu\m yuôm bhăn hlăm bruă bi kdơ\ng ho\ng klei m^n Islam ai ngăm.

- Pô djă ako\ knơ\ng bruă  dlăng brua\ klei êđăp ênang Taliban ti Pakistan brei thâo: du\m klei bi trông ]hai ho\ng knu\k kna Pakistan tal êlâo mâo klei đ^ kyar leh. Klei hâo hưn anei ba hưn mdah leh hruê tal êlâo mko\ mjing klei bi trông ]hai êđăp ênang plah wah knu\k kna Pakistan leh ana\n êpul Taliban ti kr^ng wa\l djuê ana [ia\ dưr Waziristan. Hluê si klei hâo hưn, 2 nah mâo leh klei bi tu\ ư mtru\t mjhar klei bi trông ]hai hlo\ng truh kơ klei êđăp ênang dưi lo\ w^t mko\ . Pô djă ako\ knơ\ng dla\ng bruă klei êđăp ênang Taliban ăt brei thâo: du\m t^ng c\ia\ng bi mâo klei g^r tơ ]ia\ng msir mghaih ya mta bruă hlăm jhưng bi trông ]hai.

 

- Knơ\ng bruă klei dưi êngiê anak mnuih Liên hợp quốc hruê mbruê iêu mthưr knu\k kna mơ\ng khua mil ]hil Mi Bara\c Ôbama ksiêm dlăng w^t bruă ba yua êdeh phiơr amâo mâo pô mgăt ]ia\ng tui duah leh ana\n mdjiê phung Al-Qaeda leh ana\n Taliban ti ala ta] êngao. Hră hâo hưn mơ\ng Liên hợp quốc ăt mklă mklơ\ng: Mi bi hrui m[^n he\ lu klei bi kla\ êlâo kơ mklă mklơ\ng hlei be\ pô “ana\p djo\ tuôm” leh ana\n jing mta k`ăm hlăm hlăm du\m hdră bruă kih mdoh ti Pakistan, Apganistan, Yemen, Somali leh ana\n du\m ala ]ar mkăn. Mi ăt bi ksiêm dlăng djăp klei “ksu\ng ngă ]huai” leh ana\n tăm ênua ba kđi he\ kơ go\ êsei phung mâo klei truh tơl.

 

- Ênoh nao ai ho\ng khua mil ]hil Nga truh 80%. Anei jing boh tu\ dưn mơ\ng bruă duah mđing êmuh klei m^n mnuih [uôn sang mrâo anei kyua mơ\ng knơ\ng bruă Levada mko\ mjing. Mkă ho\ng êlâo dih, ênoh nao ai ho\ng khua mil ]hil Vlađimir Putin đ^ 8% yap mơ\ng leh `u mâo klei blu\ hrăm ti ana\p Nghị viện klei kơ Crimea. Ênoh nao ai đ^ h^n êdi ho\ng Putin hlăm bruă duah mđing êmuh klei m^n mnuih [uôn sang mơ\ng Levada truh 85% hlăk yan mnga thu\n 2008, hla\k Dmitry Medvedev đ^ ngă khua mil ]hil. Hlăm klei mđing êmuh  mkăn, 63% ênoh mnuih djo\ êmuh la] sơnei: Nga lo\ w^t jing 1 ala ]ar pro\ng ktang mâo klei hma^ djo\ ho\ng dlông ro\ng lăn, ênoh nao ai đ^ h^n êdi hlăm [uee ênuk hluê nga\ bruă mko\ mjing mđing êmuh klei m^n mnuih [uôn sang mơ\ng Levada. Mâo  kno\ng 18% ênoh mnuih djo\ êmuh amâo mâo nao ai ho\ng bruă ngă mơ\ng Putin.

 

- Khua knu\k kna Ucraina Arseniy Yatsenyuk hruê mbruê mgang kơ 1 klei bi tu\ ư ho\ng keh prăk dlông ro\ng lăn leh klei mklă mklơ\ng la] sơnei: Ucraina ana\p kruh nư, tơdah amâo mâo ôh hdră mkiêt mkriêm, hluê si klei akâo mơ\ng mta bhiăn ngăn prăk anei. Hruê anei, keh prăk dlông ro\ng lăn [ua\n rơ\ng amra brei kơ Ucraina ]an 18 êklai đôlar Mi, ]ia\ng đru ala ]ar anei bi hơ^t kjăp bruă duh mkra leh 1 wưng amâo mâo êđăp ênang. Khă sơnăn, keh prăk dlông ro\ng lăn mklă mklơ\ng: Ucraina ăt bi mâo du\m hdră mkra mđ^ ]ia\ng đru kru\ w^t bruă duh mkra leh ana\n mkhư\ gang klei kruh nư.