Klei mrâo ala ]ar pô:

- Mmăt mbruê, ti [uôn pro\ng Tuy Hoà, knơ\ng brua\ sang ]ư\ êa ]ar Phú Yên hgu\m ho\ng phu\n brua\ lo\ hma po\k leh Festival brua\ rông hdang kan Việt Nam thu\n 2014, lehana\n bi hdơr 55 thu\n hruê knhuah gru brua\ rông hdang kan Việt Nam (1/4/1959 – 1/4/2014). K’ia\ng khua knu\k kna Vũ Đức Đam nao lehana\n blu\ po\k knăm anei, `u la]: “Việt Nam jing ala ]ar ktuê hang ks^, klei duh mkra brua\ hla\m êa ks^ [rư\ [rư\ jing brua\ phu\n hlăm klei mđ^ kyar brua\ duh mkra lăn ]ar. Lu thu\n leh êgao, phung trah ma\ kan Việt Nam mâo đru mguôp leh lu hlăm brua\ ru\ mdơ\ng [uôn sang pô, jho\ng păn kia\ wa\l êa ks^, anôk pô trah ma\ kan đru bi răng mgang wa\l êa ks^, plao ks^ lăn ]ar pô. Ti ana\p klei ]ia\ng lo\ mlih mrâo, dhar brua\ hdang kan Việt Nam ]ia\ng mâo klei bi mlih pro\ng, brua\ trah ma\ kan, mkra mjing kan hdang truh kơ brua\ `u\ kma, po\k mlar anôk ]h^ hdang kan pô. K’ia\ng khua knu\k kna Vũ Đức Đam m`a\: Ho\ng lu brua\ ngă mâo prăp êmiêt leh jăk kơ kna\m anei, lehana\n mâo lu mnuih [uôn sang bi hgu\m, drei đăo knang dhar brua\ hdang kan srăng lo\ thiăm ai mbrua\, lehana\n klei g^r pro\ng, snei: }ar Phú Yên lehana\n du\m ]ar ktuê hang ks^ srăng lo\ mâo thiăm ai ktang ]ia\ng hrăm mb^t kơ djăp alu\ wa\l kluôm ala mđ^ h^n klei tu\ dưn, klei găl pô, đru mtru\t mđ^ klei duh mkra kluôm, lehana\n brua\ duh mkra wa\l êa ks^ đ^ kyar pral h^n, kjăp h^n.

 

- Hla\m du\m brua\ nga\ ti Festival Mnơ\ng hla\m êa Việt Nam thu\n 2014, aguah mbruê ti [uôn pro\ng Tuy Hòa, c\ar Phú Yên, Phu\n brua\ lo\ hma leh ana\n mđ^ kyar kr^ng [uôn sang mko\ mjing Klei bi k[^n w^t dla\ng 3 thu\n hluê nga\ hdra\ êlan mđ^ kyar mnơ\ng hla\m êa Việt Nam leh ana\n po\k nga\ hdra\ brua\ lo\ w^t mko\ da\p brua\ mnơ\ng hla\m êa. Hluê nga\ hdra\ k`a\m mơ\ng Hdra\ êlan mđ^ kyar mnơ\ng hla\m êa Việt Nam truh kơ thu\n 2020 leh ana\n c\ua\l mka\ kluôm md^ kyar brua\ mnơ\ng hla\m êa truh kơ thu\n 2020 mâo leh khua knu\k kna dla\ng bi mkla\, Phu\n brua\ lo\ hma leh ana\n mđ^ kyar kr^ng [uôn sang bi hgu\m ho\ng du\m alu\ wa\l lo\ w^t mko\ da\p brua\ hluê hdra\ bi mđ^ ênoh yuôm leh ana\n đ^ kyar h’^t kja\p, bi mguôp mđ^ kyar brua\ ho\ng mđ^ klei hd^p mda mnuih nga\ brua\ rông pla leh ana\n trah wah ma\ mnơ\ng hla\m êa, rơ\ng ja\k êđa\p brua\ rông pla mnơ\ng hla\m êa leh ana\n ra\ng mgang klei dưi kriê dla\ng jing pô phu\n êa ks^, plao ks^ mơ\ng la\n c\ar.

 

- Kluôm ala ara\ anei mâo êbeh 8 êklăk ]ô mnuih mâo brua\ tu\ dưn ho\ng cách mạng, hlăm năn 1 êklăk 500 êbâo ]ô mnuih mâo tu\ ma\ klei đru mdul grăp mlan. {ia\dah hlăm klei hluê ngă brua\ đru mdul anei, ăt adôk mâo lu mnuih mâo brua\ tu\ dưn ho\ng cách mạng ka mâo dưn ôh hdră đru anei, hlăm ana\n mâo mơh lu mnuih dưi dưn soh ho\ng hdră êlan đru. Ti ana\p klei anei, khua knu\k kna mâo leh asa\p mtru\n mrô 23/CT – TTg kơ brua\ lo\ ksiêm dlăng w^t jih jang hdră êlan hluê ngă klei đru mdul ho\ng phung mâo brua\ tu\ dưn ho\ng cách mạng. Anei jing gưl ksiêm dlăng kluôm tal êlâo hlăm lar [ar ho\ng 7 phung: Jing phung êngia\ asei, lehana\n găp djuê phung êngia\ asei. Am^ Việt Nam jho\ng ktang, kahan êka êkeh, mnuih dưn hdră êlan đru mse\ ho\ng kahan êka êkeh, kahan rua\ duam, mnuih nao kru\ mphu\n dô djo\ êa drao rua\, mnuih mâo brua\ tu\ dưn đru kơ cách mạng, lehana\n êpul phung hlăk ai ba ana\p.

 

- Aguah mbruê, ti [uôn pro\ng Hồ Chí Minh mko\ mjing klei k[^n mdah [o# Hdra\ brua\ đru mnuih knap m`ai ru\ nga\ sang pap đru “ 100 êbâo pra\k-Êbâo sang h’uh mđao.” Anei jing hdra\ brua\ mâo klei yuôm bha\n êdi kyua amâo djo\ phung mâo ai ntiê kma\h  amâo dah du\m anôk brua\ pro\ng đuic\ ôh dưi mâo pra\k c\ia\ng ru\ nga\ sang kơ du\m go\ êsei [un, [ia\ jih jang mnuih dưi hluê nga\ ho\ng hnơ\ng đru mguôp [ia\ êdi 100 êbâo pra\k. Leh po\k nga\ hla\m mlan 2 thu\n dih truh kơ ara\ anei, hdra\ brua\ mâo leh pra\k ru\ nga\ 17 boh sang ho\ng gra\p boh sang mâo ênoh 30 êkla\k pra\k.

 

- Leh [uh, mâo klei rua\ tưp kpla] [a\ng êgei êluô] k]uôp, mơ\ng hruê 29/3, ]ar Kon Tum k]ưm ngă klei tlo\ mgang kơ u\n êmô hlăm [uôn pro\ng Kon Tum lehana\n srăng truh kơ du\m kdriêk ênưih mâo klei rua\ tưp mse\ si Sa Thầy, Đăk Glei, leh ana\n Kon Plo\ng. Anôk mâo klei rua\ tưp ara\ anei dhar brua\ mdrao mgu\n mnơ\ng rông [uh hlăk hruê 21/3 hlăm 4 go\ sang ti Plei Kon Tu 2, sa\ Dak Bla ho\ng 9 drei êmô mâo klei rua\, hlăm năn sa drei êđai êmô mrâo mđai. Leh ngă du\m brua\ mdjiê kman, bi ktlah ]ia\ng mdrao mgu\n, truh hruê 29/3 ka lo\ [uh ôh êmô mâo klei rua\ mrâo. }ia\ng dưi mdrơ\ng ho\ng klei rua\ tưp anei, dhar brua\ mdrao mgu\n mnơ\ng rông ]ar Kon Tum mâo mkăp leh vaccin lehana\n g^t gai anôk brua\ mdrao mgu\n mnơ\ng rông [uôn pro\ng Kon Tum ngă mtam brua\ răng mgang klei rua\ tưp kơ mnơ\ng rông. Phạm Ngọc Hiếu, khua dhar brua\ mdrao mgu\n mnơ\ng rông ]ar kon Tum brei thâo:  Êlâo h^n srăng tlo\ mgang jih jang du\m alu\ wa\l mâo leh klei rua\ tưp hlăm sa\ Đăk Bla, leh kơ năn srăng tlo\ mgang hlăm kluôm [uôn pro\ng ho\ng ênoh vaccin [uôn pro\ng mâo truh 18 êbâo hnơ\ng ênoh vaccin răng mgang klei rua\ kpla] [a\ng êgei êluô] k]uôp. Lehana\n năng ai klei rua\ tưp anei srăng bluh đ^ hlăm du\m alu\ wa\l mkăn, kyua [uh mơ\ng du\m thu\n êgao kreh mâo. Dhar brua\ mdrao mgu\n mnơ\ng rông hlăk ksiêm dlăng, lehana\n srăng mko\ mjing tlo\ mgang kơ du\m kdriêk mâo klei ênưih truh kơ klei rua\ tưp kpla] [a\ng êgei êluô] k]uôp, lehana\n hlăm du\m kr^ng knông ho\ng anôk mâo klei rua\ tưp leh êlâo.

 

- Leh 10 hruê mko\ mjing ti [uôn pro\ng Đà Lạt, c\ar Lâm Đồng, Anôk  ma\ rup ho\ng ana\n “ Lia\ lia Dap Kngư kyua mơ\ng Knơ\ng brua\ Mỹ Thuật, ma\ rup leh ana\n rang mdah hla\m Phu\n brua\ dhar kreh, mjua\t ktang asei mlei leh ana\n hiu c\hưn dla\ng mko\ mjing mjưh rue# leh mma\t mbruê. Djo\ ho\ng ana\n “ Lia\ lia Dap Kngư.” gia\m 150 po\k rup mơ\ng 15 c\ô nga\ brua\ duah ma\ rup hriê mơ\ng lu c\ar, [uôn pro\ng hla\m kluôm ala mâo ma\ rup mơ\ng anôk ma\ rup ma\ leh rup kơ boh sia\m mơ\ng anak mnuih, la\n ala êa juôr leh ana\n klei hd^p mơ\ng kr^ng la\n Dap Kngư ara\ anei. Ana\n jing du\m po\k rup aguah ưm yang hruê [le\ sia\m s^t ti ênao êa Xuân Hương ( Đà Lạt ), jing klei hd^p aguah tlam mơ\ng mnuih Mông ti sa\ RôMen, amâo dah adiê tlam yang hruê le\ siam êdi ti dlông c\o\ng c\ư\ Lang Biang…  Du\m po\k rup siam ja\k êdah kdlưn sra\ng ba rang mdah dla\ng hla\m Klei rang mdah dla\ng rup ma\ kluôm ala m^n t^ng mko\ mjing hla\m mlan 10/2014 ti Đà Lạt.

 

- Leh 6 mlan ma\ brua\ truh kơ ara\ anei mâo leh 119/200 ]ô mnuih rua\ mơ\ng anôk mkhư\ mdrao klei ra\ ra` drao phiện ho\ng êa drao methadone ti Lào Cai dưi lui leh matu^. Hlăm ênoh ana\n mâo giăm 90 ]ô mnuih mâo duah leh brua\ ma\ hơ^t lehana\n dưi lo\ w^t iêu ma\ brua\ hlăm du\m anôk brua\ duh mkra, du\m ênoh adôk hlăk dôk mdrao mlih hnơ\ng ênoh mdrao lehana\n ktuê ksiêm hnơ\ng mdrao. Anôk brua\ mkhư\ mdrao klei ra\ ra` matu^ ho\ng êa drao methadone ti Lào Cai mâo ênoh duh bi liê êbeh 300 êklăk prăk, mdơ\ng hlăm ênha\ 2 sao. Ho\ng ênoh dưi mdrao jing 250 ]ô mnuih/thu\n. Dơ\ng mơ\ng leh mrâo mko\ mjing, anôk brua\ anei mâo tu\ jum truh 350 ]ô mnuih ra\ ra` matu^ hlăm alu\ wa\l nao mdrao hluê ho\ng hdră ]o\ng ]ia\ng hriê mdrao lehana\n bi mguôp prăk mdrao 7 êbâo prăk/hruê.

 

Klei mrâo ala tac\ êngao:

 

- Hruê mbruê, Nhật Bản leh ana\n Cộng hòa dân chủ Nhân dân Triều Tiên mphu\n mko\ mjing klei bi trông ]hai gưl knu\k kna tal êlâo hlăm êbeh 1 thu\n êgao. Ti anôk bi trông ]hai mko\ mjng ti Anôk bruă bi ala Triều Tiên ti [uôn pro\ng phu\n Bắc Kinh, ala ]ar Trung Quốc, Nhật Bản c\ia\ng Triều Tiên hluê ngă klei [ua\n rơ\ng thu\n 2008 kơ brua\ w^t ksiêm klei mă kơ\ng mnuih- 1 klei gun kpăk pro\ng hlăm bruă lo\ w^t bi ja\k klei mje\ mgiăm si aguah tlam 2 nah. Thu\n 2002, Triều Tiên amâo mâo mdăp ôh hưn lac\ tle\ mă 13 ]ô mnuih Nhật Bản hlăk du\m thu\n 70 leh ana\n 80 hlăm thế kỷ 20 leh ana\n brei thâo: 8 ]ô mnuih hlăm ênoh ana\n djiê leh ti ala ]ar anei, 5 ]ô mnuih mkăn jao w^t leh kơ Nhật Bản. Khă sơnăn, Nhật Bản amâo tu\ ư ôh ho\ng klei Triều Tiên ba hưn mdah leh ana\n brei ala ]ar anei lo\ dơ\ng ksiêm dlăng ]ia\ng jao w^t mnuih Nhật Bản di`u tle\ mă kơ\ng, ara\ anei ăt dôk hd^p ti Triều Tiên.

- Hruê mbruê, ti [uôn pro\ng phu\n Pari ala ]ar Prăng, khua phu\n bruă ho\ng ala ta] êngao Mi John Kery leh ana\n khua phu\n bruă ho\ng ala ta] êngao Nga Sergei Lavrov mâo leh klei bi trông ]hai kơ klei ru\ng răng Ucraina. Mta k`ăm klei bi tuôm  mko\ mjing hlăm 4 hruê anei, ana\n jing mđ^ kyar klei k]ah mtru\n mơ\ng 2 ]ô khua djă ako\ bruă mje\ mgiăm ho\ng ala ta] êngao Nga leh ana\n Mi ba hưn mdah leh ti du\m anôk bi tuôm êlâo kơnăn, ana\p truh bi hro\ klei amâo mâo thâo bi djo\ ho\ng ta] êngao leh Crưm bi mu\t hlăm Liên bang Nga. Blu\ hrăm ho\ng phung ]ih klei mrâo leh klei bi tuôm, khua phu\n bruă ho\ng ala ta] êngao Nga Lavrov brei thâo; ti anôk bi tuôm 2 nah ba hưn mdah leh du\m hdră k]ah k`ăm mkhư\ gang klei ru\ng răng đ^ lar leh ana\n m`ă w^t sơnei: du\m bruă brei klei găl êlưih mơ\ng Nga, ana\n jing rơ\ng kjăp klei mpu\ kơ klei dưi hlăm mnuih djuê [ia\, ăt mse\ mơh bi kruh du\m êpul amâo mâo ngă bruă ]uê kru\ klei êđăp ênang leh ana\n mâo klei m]u\t m]hur.

 

- Brua\ tui duah êdeh phiơr MH370 mơ\ng knơ\ng bruă êdeh phiơr Malaysia Airlines na\ng ai sra\ng lui] lu thu\n. Anei jing asa\p hưn mthâo mơ\ng pô dla\ng êpul do\ng đru leh ana\n `u\ êa mơ\ng k’han êa Mi, khua ho# mran Mác Mátthiu kyua k[a\h klei hâo hưn kơ anôk êdeh phiơr lui], ngă gun kpăk kơ bruă tui duah. Mi ba nao hlăm kr^ng 1 boh máy tui duah dlăng ktro\ 35kg, mơ\ng 1 boh ho# mran ktu\ng ho\ng klei cáp. Máy anei thâo [uh gru knăl bi êdah mơ\ng huôm ju\ kngăm 6 êbâo mét gu\ tur êa ks^. {ia\dah huôm ju\ kno\ng dưi mơ^t gru knăl  kbưi 2 km đuic\ leh ana\n kno\ng djăp năng lượng mđung hlăm 1 mlan, êjai ana\n êdeh phiơr lui] giăm 3 hruê kăm ho\ng anei leh.

 

- Hruê mbruê, Mianmar mphu\n k]ưm mko\ mjing bruă ksiêm yap ênoh mnuih gưl tal êlâo hlăm êbeh 30 thu\n êgao ]ia\ng hrui m[^n ênoh t^ng yap kơ anak mnuih, bruă duh mkra leh ana\n yang [uôn. Bruă ksiêm yap ênoh mnuih leh ana\n sang dôk sui hlăm 12 hruê mko\ mjing hluê si hnơ\ng ]ua\n dlông ro\ng lăn leh ana\n mâo klei đru brei păk kăk ăt mse\ mơh hdră ngă bruă mơ\ng keh prăk ênoh mnuih mơ\ng Liên hợp quốc. Phung thơ\ng kơ bruă hriê mơ\ng 13 ala ]ar, knơ\ng bruă duh mkra leh ana\n yang [uôn châu Á- Thái Bình Dương (ESCAP) leh ana\n knơ\ng prăk dlông ro\ng lăn ăt đru Mianmar hluê ngă klei ksiêm yap anei. Boh tu\ dưn ksiêm yap tal êlâo m^n t^ng amra hưn mdah hlăm ako\ thu\n 2015.

 

- Lu alu\ wa\l t^ng nah dhu\ng leh ana\n t^ng nah ngo\ Trung Quốc hlăk tu\ 1 gưl hjan adiê êa lip pro\ng êdi mơ\ng êlâo dih truh kơ ara\ anei, ngă lui] liê pro\ng kơ mnuih leh ana\n ngăn dra\p. Hluê si klei t^ng yap tal êlâo , truh kơ hruê mbruê, klei yan adiê amâo mâo jăk ngă leh 9 ]ô mnuih djiê, du\m êbâo ha  mnơ\ng pla mjing jhat rai, du\m êbâo boh sang kpo\k ]uôr,ngă klei lui] liê kơ bruă duh mkra hluê si t^ng yap truh giăm 390 êklăk Nhân dân tệ, knar hlăm brô 64 êklăk đôlar Mi.