Klei mrâo ala c\ar pô :

     }huang hlăm hruê kăm ma\ brua\ tal dua, hruê anei, Quốc hội ma\ brua\ hlăm sang bi k[^n kơ brua\ mko\ mjing hdră bhiăn. Aguah, Quốc hội hmư\ hra\ hâo mdah kơ brua\ ksiêm mkla\ kơ klei ]ih mkra hdră bhiăn phung duh mkra lo\ mlih mrâo, lehana\n klei hâo mdah hlak mblang, tu\ ma\, mlih mkra hdră bhiăn bi kruh brua\ knua\ lo\ mlih mrâo, lehana\n bi trông ]hai hlăm sang bi k[^n kơ klei mko\ mjing hdră bhiăn, klei bhiăn mtru\n thu\n 2015, mlih mkra hdră mko\ mjing hdră bhiăn, klei bhiăn mtru\n gưl 13, lehana\n thu\n 2014 mơ\ng Quốc hội. Hluê si hdră, hlăm hruê kăm anei, Quốc hội kah lu mmông kơ brua\ mko\ mjing hdră bhiăn./.

 

      Mma\t hruê 25/5, ti sang kdo\ mmui` pro\ng Hà Nội mko\ mjing leh Hdra\ Kdo\ mmui` “ Du\m kboh thâo pap.” tal 6 kyua mơ\ng hra\ klei mrâo Go\ sang leh ana\n Hđeh êla\k  (Phu\n brua\ mnuih nga\ brua\ khan êka êkeh leh ana\n yang [uôn) bi hgu\m ho\ng Sang mđung rup Việt Nam, Hra\ klei mrâo phung c\ih klei mrâo leh ana\n Công luận mko\ mjing [ri ho\ng Mlan nga\ brua\ kyua kơ phung hđeh thu\n 2014. Hdra\ bi mje\ mjuk – kdo\ mmui` “ Du\m kboh thâo pap” dưi mko\ mjing hla\m gra\p thu\n c\ia\ng bi mni kơ du\m gru mngac\ êdah kdlưn mơ\ng mnuih amâo ja\k asei mlei, hđeh djo\ mâo klei rua\ dleh mdrao leh ana\n phung hđeh [un kja\p ai ktưn đ^ jing mnuih tu\ dưi ho\ng yang [uôn, mb^t ana\n c\ia\ng bi mni kơ êpul lu, mnuih mâo ai tiê kma\h thâo pap đru brei leh phung hđeh knap m`ai, hđeh êr^t êrin …… Mơ\ng hdra\ brua\ anei Anôk mko\ mjing leh ana\n du\m phung đru brei m^n t^ng sra\ng đru pra\k mblac\ kboh kơ 20 c\ô hđeh  mâo klei rua\ kboh mơ\ng tian am^, brei mđup 140 po\k hra\ mkiêt mkriêm pra\k, brei mđup 50 hnư pra\k đru hria\m hra\, brei mđup 1.000 hnư mnơ\ng kơ mnuih djo\ drao rua\ đioxin leh ana\n hđeh [un knap ho\ng ênoh pra\k jih jang truh hla\m brô 2 êklai pra\k./.

 

      Aguah anei, ti [uôn pro\ng Hồ Chí Minh, phu\n brua\ êa drao gu\n hgu\m ho\ng hra\ klei mrâo Sức Khoẻ và Đời sống mtru\t mjhar ma\ brua\ kyua klei suaih pral phung hđeh. Anei jing brua\ ngă k`ăm iêu mthưr jih jang yang [uôn kơ klei yuôm bhăn lehana\n du\m mta k`ăm ]ia\ng mâo ngă hlăm brua\ dlăng kriê klei suaih pral phung hđeh, bi hro\ [ia\ h^n klei truh jhat êka kơ phung hđeh, leh ana\n mjing anôk hlăp mbul jăk kơ phung hđeh [ri hruê 1/6, lehana\n kkuh drông hruê mdei pro\ng thu\n 2014. Ti ana\n, Khua phu\n brua\ êa drao gu\n Nguyễn Thị Kim Tiến ăt mta\ kơ du\m dhar brua\ djo\ tuôm mâo klei g^r h^n ]ia\ng bi leh mta k`ăm bi hro\ klei truh djiê kơ phung hđeh kgu\ 5 thu\n, hyua\ h^n brua\ răng mgang klei rua\ tưp hlăm yan hlơr mse\ si sruê, klei rua\ jơ\ng kngan [a\ng êgei, ]ut, klei rua\ êlan bi êwa, êngoh bi [le\ êrah… bi hro\ [ia\ h^n du\m klei êka truh kơ phung hđeh, kreh jê` tuôm hlăm yan mdei pro\ng, mse\ si mngăt hlăm êa, pla] êka mơ\ng pui êa hlơr, pui kmla\ ke\./.

 

      Tlam mbruê, Êpul group pui kmla\ Việt Nam mơ\ng keh pra\k ai tiê pap đru- hra\ klei mrâo Lao động brei mđup leh 500 êkla\k pra\k kơ mnuih [uôn sang trah wah ma\ akan hdang kdriêk plao ks^ Lý Sơn, c\ar Quảng Ngãi. Nguyễn Tấn Lộc, K’ia\ng khua Knơ\ng Êpul group pui kmla\ Việt Nam jao brei kơ mnuih [uôn sang trah wah ma\ akan hdang Nguyễn Lộc, pô mran Quảng Ngãi mrô 96416 ti sa\ An Vĩnh leh ana\n mnuih trah wah ma\ akn hdang Huỳnh Tấn Được, pô mran mrô 96001 ti sa\ An Hải, kdriêk plao ks^ Lý Sơn gra\p c\ô mâo 50 êkla\k pra\k. Anei jing 2 c\ô mnuih trah wah ma\ akan hdang mâo ho# mran phung mran Trung Quốc ksu\ng nga\ bi rai, nga\ jhat rai kjham. Hla\m gưl anei, Êpul group pui kmla\ Việt Nam jao brei leh mơh hnư mnơ\ng kơ 80 go\ sang trah wah ma\ akan hdang ti 2 sa\ An Vĩnh leh ana\n An Hải, kdriêk plao ks^ Lý Sơn, gra\p hnư mnơ\ng mâo ênoh 5 êkla\k pra\k đru kơ mnuih trah wah ma\ akan hdang dleh knap kia\ kriê wa\l trah wah ma\ akan hdang ti kr^ng êa ks^ Hòang Sa leh ana\n Trường Sa./.

 

      Knhal jih hruê kăm êgao, Lê Hồng Anh khua hlăm phu\n brua\ kđi ]ar, nao ]ua\ lehana\n ma\ leh brua\ ho\ng phung khua kia\ kriê ]ar Lâm Đồng kơ boh klei mđ^ kyar brua\ duh mkra ala [uôn, kơ brua\ răng mgang klei êđăp ênang hlăm du\m mlan ako\ thu\n lehana\n kơ du\m brua\, hdră mghaih msir hlăm du\m mlan adôk thu\n 2014. G^t gai brua\ knua\ hlăm wưng kơ ana\p, Lê Hồng Anh mta\ kơ dhar brua\ kia\ kriê brua\ Đảng, brua\ sang ]ư\ êa ]ar Lâm Đồng mđing hlăm klei kia\ kriê, g^t gai, wir pha\ nah gu\, pai ma\ djăp klei găl, klei ]ang hmăng mơ\ng mnuih [uôn sang, mơ\ng năn hluê nga\ jăk klei m^n, hdră mghaih msir bi jih djăp klei k]u\t hưn mơ\ng mnuih [uôn sang. Lehana\n, lo\ ksiêm w^t djăp ênoh ]ua\n mâo klei k[^n pro\ng Đảng ]ar Lâm Đồng tal 9 mtru\n leh ]ia\ng mâo hdră ma\ brua\ jăk h^n, lehana\n êgao ênoh ]ua\n. Leh ma\ brua\ ho\ng phung khua kia\ kriê ]ar, aguah mbruê, Lê Hồng Anh mb^t ho\ng phung khua kia\ kriê ]ar, lehana\n [uôn Đà Lạt nao pla leh kyâo pioh bi hdơr ti War Dliê mkuôm lehana\n nao ]ua\ du\m hdră brua\ duh bi liê ti [uôn pro\ng Đà Lạt./.

 

      Êpul khan hđa\p [uôn pro\ng {uônmathuột, c\ar Dak Lak mrâo mko\ mjing klei nga\ m^t t^ng hơ\ng ana\n” Khan hđa\p [uôn pro\ng {uônmathuột hgu\m ai ra\ng mgang klei dưi kriê dla\ng êa ks^, wa\l plao ks^ Việt Nam.” Nao kơ anôk nga\ m^t t^ng mâo gia\m 500 c\ô knua\ druh, khan hđa\p, bi ala kơ êbeh 11 êbâo c\ô khan hđa\p  hla\m [uôn pro\ng. Ti Anôk nga\ m^t t^ng du\m phung bi ala a\t hmư\ leh klei hâo hưn kla\ h^n kơ klei Trung Quốc ba dưm pra ktir duah êa pui HD-981 soh ho\ng hdra\ bhia\n hla\m kr^ng wa\l êa ks^ Việt Nam. Bi kdơ\ng ho\ng brua\ c\huak mu\t soh hdra\ bhia\n mơ\ng Trung Quốc ho\ng klei dưi kriê dla\ng la\n ala êa juôr mơ\ng Việt Nam leh ana\n bi êdah klei đa\o knang sa ana\n ho\ng du\m hdra\ êlan mtru\n mơ\ng Đảng leh ana\n hdra\ bhia\n mơ\ng knu\k kna a\t mse\ mơh du\m hdra\ msir mkra du\m brua\ djo\ tuôm kơ klei dưi kriê dla\ng êa ks^, plao ks^ ho\ng hdra\ êđa\p ênang, hluê djo\ ho\ng hdra\ bhia\n quốc tế, mđ^ lar ai tiê bi hgu\m mguôp djuê ana, g^r kgu\ kdơ\ng, ra\ng kriê klei êđa\p ênang, h’^t kja\p c\ia\ng mđ^ kyar la\n c\ar./.

 

     Mơ\ng ara\ anei truh kơ thu\n 2020, ]ar Kiên Giang lo\ dơ\ng duh bi liê mđ^ kyar brua\ duh mkra ala [uôn kr^ng mnuih djuê [ia\, mguôp ho\ng brua\ ru\ mdơ\ng kr^ng [uôn sang mrâo, bi hro\ [un, đru mnuih [uôn sang kpưn đ^ tlaih mơ\ng klei knap m`ai, duah klei sah mdro\ng ho\ng klei ênuah ênô, bi hro\ [rư\ [rư\ kơ kr^ng dleh dlan anei. Mb^t ho\ng ana\n, mko\ mjing du\m anôk duh mkra, dhar kreh kr^ng mnuih djuê [ia\, mguôp ho\ng klei mđ^ h^n phung knua\ druh mnuih djuê [ia\, mđ^ klei thâo săng kơ mnuih [uôn sang, mđ^ kyar mnuih ma\ brua\. Wưng thu\n 2013 – 2015, ]ar Kiên Giang mâo hdră đru duah lăn dôk lehana\n brua\ knua\ ma\ kơ 2.740 go\ êsei mnuih djuê [ia\, hluê si klei khua knu\k kna g^t gai kơ klei hluê ngă hdră êlan ho\ng mnuih djuê [ia\ [un, klei hd^p dleh dlan, ho\ng ênoh prăk jih jang truh êbeh 41 êklai prăk./.

 

 

Klei mrâo ala tac\ êngao :

     Mi mrâo lăm lui klei ]ia\ng hriăm bi blah mb^t ho\ng Thailan, k`ăm bi kdơ\ng ho\ng klei mdlưh knu\k kna mrâo anei hlăm ala ]ar anei. Phu\n brua\ l^ng kahan Mi ăt hưn hlăk ksiêm dlăng w^t klei mje\ mgiăm ho\ng Thailan, lehana\n hlăk mdei klei m^ndah đru 3,5 êklăk dolar kơ Thailan, lăm lui gưl m^n ]ia\ng nao ]hưn kơ ala ]ar anei, mâo ta\ leh hdră êlan ana\n mơ\ng phung khua êmua brua\ l^ng kahan Mi. Pô blu\ bi ala mơ\ng phu\n brua\ ho\ng ta] êngao Mi Marie Harf brei thâo: phu\n brua\ ho\ng ta] êngao Mi hlăk lo\ dlăng w^t ênoh ]ia\ng đru 7 êklăk dolar kơ Thailan, lehana\n djăp mta klei đru mkăn mơ\ng du\m hdră brua\ hlăm alu\ wa\l lehana\n tar ro\ng lăn. Ara\ anei grăp thu\n Mi kreh đru hlăm brô 11,4 êklăk dolar kơ Thailan./.

 

      Hruê 25/5, Nhật Bản leh ana\n Trung Quốc mtruh leh asa\p bi [uah a\l hdăng di`u dua leh klei 2 boh êdeh phiêr kdơ\ng mblah mơ\ng Trung Quốc hruê 24/5 phiêr sia\ ho\ng du\m boh êdeh phiêr khan ra\ng mgang Nhật Bản hla\m kr^ng êa ks^ quốc tế ti êa ks^ Hoa Đông, anôk du\m wa\l kia\ kriê mgang wa\l adiê mơ\ng 2 ala c\ar bi mđ^ mđal mb^t. Phu\n brua\ bi mje\ ala tac\ êngao Trung Quốc mc\h^ lac\ sa boh êdeh phiêr ktuê dla\ng mơ\ng Nhật Bản leh ana\n sa boh êdeh phiêr mka\n nao mu\t hla\m wa\l mgang adiê mơ\ng Trung Quốc hla\k êjai Trung Quốc dôk hluê nga\ klei bi hria\m khan ho\ng khan êa Nga. Phu\n brua\ bi mje\ ho\ng ala tac\ êngao Trung Quốc [ual a\l klei nga\ mơ\ng Nhật Bản leh ana\n brei Nhật Bản mdei mtam du\m brua\ nga\ anei. Hla\m sa klei hưn mtru\n hla\m hruê ana\n mơh, Khua Phu\n brua\ kriê mgang ala c\ar Nhật Bản Itshunori Onodera pia klei 2 boh êdeh phiêr kdơ\ng mblah mơ\ng Trung Quốc mpra\p kdra\p phao [ra\m pui, phiêr sia\ ho\ng du\m boh êdeh phiêr khan ra\ng mgang Nhật Bản jing klei nga\ hu\i hyưt ba klei truh amâo dưi thâo êlâo ôh./.

 

      Khua g^t gai Liên Hiệp Quốc Ban Ki Mun hruê 24/5 bi êdah klei hu^ hyưt kơ boh klei ru\ng răng giăm anei ti Libi, boh klei lo\ mđ^ djăp brua\ kahan ju\m [uôn pro\ng phu\n Tripoli. Khua g^t gai Bankimun iêu mthưr jih jang du\m t^ng bi êdah klei khăp, lehana\n hluê ngă djo\ klei bhiăn, k`ăm răng mgang mnuih [uôn sang. Ban Ki Mun ăt mtru\t jih jang du\m t^ng ti Libi lo\ dơ\ng mkhư\ djăp brua\ ngă bi awa\t klei đue# nao kơ klei êngiê ngă phu\n, lehana\n ]ia\ng pral lo\ mko\ w^t klei bi blu\ hrăm./.

 

      Hla\m gưl nao c\hưn leh ana\n nga\ brua\ mrâo anei ti Seoul, Hàn Quốc, K’ia\ng khua Phu\n brua\ êlan klông du\ mdia\ng Indonesia leh ana\n k’ia\ng khua Phu\n brua\ êlan klông du\ mdia\ng Hàn Quốc bi tu\ ư leh mđ^ klei bi hgu\m brua\ êlan klông du\ mdia\ng plah wah 2 ala c\ar leh ana\n nao truh kơ klei si`ê hra\ m’ar bi hdơr (MoU) kơ brua\ anei hla\m wưng kơ ana\p. K’ia\ng khua phu\n brua\ êlan klông du\ mdia\ng Indonesia Bambang Susantono brei thâo: `u leh ana\n k’ia\ng khua phu\n brua\ êlan klông du\ mdia\ng Hàn Quốc Hyung Koo Yeo bi trông leh kơ klei hgu\m mđ^ kyar brua\ êlan klông du\ mdia\ng, boh nik hla\m brua\ êlan treng leh ana\n ba yua du\m hdra\ kdra\p hâo hưn hla\m brua\ êlan klông du\ mdia\ng mơ\ng Indonesia./.

 

      Hlăm sa klei bi êdah ai tiê jăk, hruê mbruê Pakistan phưi êngiê leh kơ 59 ]ô mna\ Ấn Độ, ala ]ar anei ma\ kơ\ng. Jih jang phung mna\ ana\n, t^ng kơ Pakistan tio\ nao ho\ng êdeh buit truh ti knông lăn Wagah hruê anei ]ia\ng ba w^t kơ knu\k kna Ấn Độ. Lu phung mna\ ara\ng ma\ kơ\ng jing phung trah ma\ kan, tuôm ho\ng klei mple\ kđi soh tla\ ma\ kan soh ho\ng hdră bhiăn hla\m wa\l êa ks^ Pakistan. Klei Pakistan ngă anei kno\ng sa hruê êlâo kơ knu\k kna Pakistan Nawa Sharifs k]ưm klei nao ]hưn kơ Ấn Độ./.