VOV4.Êđê - Mb^t ho\ng hdra\ ]ua\l mka\ kr^ng thơ\ng ba pla mnơ\ng yua kơ brua\ mkra mjing, kdriêk Lâm Hà, ]ar Lâm Đồng hla\k lehana\n dôk po\k nga\ du\m hdra\ mtru\n đru kơ anôk brua\ duh mkra bi hgu\m ho\ng [^ng nga\ lo\ hma duh bi liê kơ hdra\ mđ^ kyar brua\ duh mkra pla mjing, mđ^ boh tu\ yuôm mnơ\ng dhơ\ng brua\ lo\ hma ti alu\ wa\l.

Ti kdriêk Lâm Hà, ]ar Lâm Đồng, lu phung duh mkra hlăk dôk ngă lehana\n lo\ dơ\ng nga\ djăp brua\ mkra mjing boh mnga mơ\ng brua\ pla mjing, bi mguôp ho\ng kr^ng anôk pla mjing. Nguyễn Hoàng Anh, Khua knơ\ng brua\ Hoàng Anh Makka brei thâo, knơ\ng brua\ hlăk bi leh jih jang hdra\ ngă brua\ tui si klei bhiăn ]ia\ng mâo hdra\ bi mguôp ho\ng 20 go\ êsei mnuih pla mjing, lu jing ti kdriêk Lâm Hà, lehana\n sa kdrê] hlăm kdriêk Đức Trọng, pioh dlăng kriê wiê ênăk, mjut mjing mđ^ boh mnga mnơ\ng pla mjing hlăm 20ha kr^ng pla ana măkka mơ\ng 7 thu\n kơ dlông.

Anei jing brua\ mđ^ kyar kr^ng [uôn sang mrâo mơ\ng gưl dlông, mâo ngă hla\m dua thu\n kơ ana\p, mâo knu\k kna bi liê truh 30%; lehana\n knơ\ng brua\ klăm ênoh bi liê truh 70%. Nguyễn Hoàng Anh, Khua knơ\ng brua\ brei thâo: “Kyua hdra\ dlăng kriê wiê ênăk ka sa hnơ\ng ôh hlăm jih jang 20ha ana măkka, mơ\ng ana\n boh mnga mâo amâo mâo bi knar ôh. Mta k`ăm hlăm brua\ anei hlăm dua thu\n kơ ana\p jing mđ^ boh mnga mâo mơ\ng 4 – 5 tôn/ha pla trua\n ana măkka, lehana\n mơ\ng 2 – 3 tôn/ha ana măkka pla plua\”.

}ia\ng dưi mâo bi hgu\m kjăp mđ^ kyar 20ha ana măkka, knơ\ng brua\ Hoàng Anh Măkka mâo leh du\m ênoh ]ua\n jing: Mâo ru\ mdơ\ng lehana\n ba yua sang mkra mjing, mjing djăp mta mnơ\ng mâo mkra mjing mơ\ng măkka dưi mâo djăp ênoh ]ua\n, mâo mnuih blei yua hlăm ala ]ar lehana\n mơ\ng ala ta] êngao khăp lehana\n đăo knang lu h^n. Klei thâo mkra mjing mơ\ng sang mkra mjing đ^ truh 120 tôn măkka/thu\n.

T^ng yăn măkka hlăm thu\n kơ ana\p, ho\ng hdra\ dlăng kriê wiê ênăk ênuk mrâo, boh tu\ dưn mơ\ng du\m go\ êsei pla mjing ti kdriêk Lâm Hà bi mguôp leh ho\ng knơ\ng brua\ Hoàng Anh Makka mâo pe\ mơ\ng 4 – 5tôn/ha, ho\ng ênoh hrui blei jih dưi ]oh ]ua\n êlâo jing 100 êbâo prăk/kg, djăp mâo ba w^t mơ\ng 400 – 500 êklăk prăk/ha. T^ng he\ jih kơ ênoh bi liê năng ai hlăm brô 30%, snăn adôk prăk mnga mơ\ng 280 – 350 êklăk prăk/ha.

Bi anôk duh mkra Tám Trình ti sa\ Gia Lâm, kdriêk Lâm Hà, ]ar Lâm Đồng, mơ\ng lu thu\n mâo mdơ\ng leh hlăm 5 êbâo m² pioh ru\ mkra anôk ksiêk asa\r, mkra bi mdoh, êlâo kơ mkra mjing kphê kpu\ng doh. Phung duh mkra mâo bi mguôp leh ho\ng du\m êtuh go\ êsei pla mjing hlăm kdriêk pioh dlăng kriê wiê ênăk kphê. Grăp go\ êsei pla mơ\ng mơ\ng 1 – 3 ha kphê. Du\m mâo boh kphê knơ\ng brua\ Tám Trình hrui blei yuôm h^n êbeh 10% kơ dlông ho\ng ênoh kơ êngao. Jih jang kdrăp mkra mjing kphê ti anei kah knar 12tôn/h ksriêk kphê krô; 4tôn/ha mkra mjing boh kphê msah.

Boh s^t ti sa\ Phúc Thọ, kdriêk Lâm Hà, ]ar Lâm Đồng brei [uh, mnuih pla mjing ti anei mâo leh klei bi mguôp ho\ng anôk brua\ duh mkra Long Đỉnh ]ia\ng pla mjing ana ]ê Ô Long mâo klei tu\ dưn. Du\m go\ êsei mnuih pla mjiing mâo đru ana mjeh ho\ng hnơ\ng 40% prăk mơ\ng kdriêk bi liê, lehana\n 60% jing prăk mơ\ng knơ\ng brua\ Long Đỉnh. Anôk duh mkra Long Đỉnh ru\ mkra leh sang mkra mjing ]ê, ho\ng kdrăp mkra mjing ]ê Ô Long pioh ba ]h^ ]ê kơ ala ta] êngao, lehana\n hrui blei jih ]ê ka mkra mjing mơ\ng mnuih [uôn sang pla. Truh kơ ara\ anei mâo leh 10 thu\n, ana\n knăl ]ê Ô Long Long Đỉnh, ti Phúc Thọ, Lâm Hà mâo leh k’hưm hing ang hlăm anôk mnia mblei hlăm ala ]ar lehana\n ala ta] êngao. Kr^ng pla mjing ]ê Ô Long mâo mkăp leh kơ sang mkra mjing ]ê Long Đỉnh ti kdriêk Lâm Hà hlăk lo\ po\k phai truh 50ha, ho\ng 45 go\ êsei pla mjing hluê hdra\ doh, mâo leh ênoh ba w^t hơ^t kgu\ 300 êklăk prăk/ha/thu\n.

Ksiêm yap truh kơ ara\ anei, kluôm kdriêk Lâm Hà, ]ar Lâm Đồng hlăk pla mjing, mguôp ho\ng brua\ mkra mjing mâo: êbeh 11 êbâo 300 ha kphê, êbeh 1.300ha ana măkka, gia\m 300 ha ]ê, êbeh 310 ha djam lehana\n mnga, giăm 1 êbâo ha ana hlua\t mrai mjeh mrâo.

}ia\ng dưi mâo boh tu\ dưn ana\n,  kyua hlăm du\m thu\n êgao, knơ\ng brua\ sang ]ư\ êa kdriêk Lâm Hà, ]ar Lâm Đồng kia\ kriê leh brua\ mđ^ mlih mnơ\ng pla mjing, ba yua klei kreh knhâo hla\m brua\ duh mkra pla mjing, bi mlih du\m ênha\ pla mnơ\ng [ơ\ng hua\ mâo jăk tu\ dưn, mlih pla ana tu\ dưn mâo ênoh, mguôp ho\ng brua\ mkra mjing. Boh nik, brua\ sang ]ư\ êa alu\ wa\l mjing djăp klei găl kơ phung duh mkra duh bi liê kdrăp ma\ brua\ ênuk mrâo mâo klei tu\ dưn kơ mnơ\ng mkra mjing, đru mđ^ ênoh mâo ba w^t kơ mnuih [uôn sang hlăm alu\ w\al./.