VOV4.Êđê - Thâo bi kah klei kha\p ]ia\ng, đru kơ phung hđeh [un, hđeh mâo klei hd^p dleh dlan, hđeh amâo mâo ja\k asei mlei ]ia\ng kơ digơ\ mâo ai g^r kpưn đ^ hla\m klei hria\m hra\ m’ar, bi juh dluih brei klei ênguôt hla\m ai tiê, klei rua\ hla\m asei mlei jing sa brua\ nga\ mâo klei tu\ yuôm, kha\ng mâo Keh đru dla\ng ba phung hđeh êla\k ]ar DakLak hluê nga\ hla\m lu thu\n êgao. Mơ\ng klei mđing kriê dla\ng anei, du\m êbâo ]ô hđeh ti kr^ng taih kbưi, kr^ng dleh dlan, phung hđeh amâo mâo ja\k asei mlei mơ\ng ]ar dưi bi h’uh mđao, lo\ mâo ai ktưn đ^ hla\m klei hd^p.

            Mrâo 10 thu\n, [ia\dah adei Lê Mỹ Kim, hđeh hriăm adu\ 5C, Sang hră Gưl I Hà Huy Tập, kdriêk Krông Ana, ]ar Dak Lak tu\ lu klei ênguôt hn^ng, êr^t he\ wa\t am^ wa\t ama. Aduôn Lê Mỹ Kim brei thâo: “ Leh Kim gơ\ mrâo bo\ 5 thu\n, ama gơ\ djiê he\ kyua klei ruă ung thư kso\. 1 thu\n êdei kơnăn, kyua klei hd^p dleh dlan, amâo mâo prăk mdrao mgu\n, am^ Kim ăt djiê mơh kyua klei rua\ mc\ah arua\t êrah dlô”. Amâo mâo am^ ama, Aduôn Aê t^ng kơ am^ ba w^t rông Kim. Khă gơ\ klei hd^p go\ êsei dleh dlan, [ia\dah adei g^r ga\n hgao, kpưn đ^ jing hđeh hriăm hră thâo kdlưn nnao đrông hla\m 5 thu\n, mâo nai mtô khăp ]ia\ng. {ia\, klei nao kơ sang hră mơ\ng adei mâo lu klei dleh dlan, grăp hruê adei bi êbat jơ\ng truh 3 km kơh truh kơ adu\ hriăm. Thâo săng klei dleh dlan, suăi êmăn ana\n, mrâo anei, Keh prăk đru dlăng ba phung hđeh ]ar Dak Lak mđup brei leh kơ adei 1 boh êdeh wai jơ\ng mâo ênoh yuôm 1 êklăk 500 êbâo prăk, ]ia\ng kơ adei găl êlưih h^n nao sang hră. Lê Mỹ Kim yăl dliê: “ Êdeh wai jơ\ng jing mnơ\ng myơr mâo klei tu\ dưn êdi ho\ng kâo, mâo êdeh wai jơ\ng kâo nao truh kơ sang hră pral h^n. Kâo [ua\n srăng g^r hriăm hră thâo kdlưn, ]ia\ng đăm ngă ênguôt ai tiê, klei ]ang hmang mơ\ng aduôn Aê, nai mtô leh ana\n jih jang mnuih”.

            Bi ho\ng Hoàng Văn Vệ ti alu\ Sơn Trà, să Bình Hoà, kdriêk Krông Ana, mgei ai tiê leh Keh prăk đru dlăng ba phung hđeh êlăk ]ar Dak Lak mđup brei 1 boh êdeh mdar ho\ng kngan kơ Hoàng Văn Minh, anak êkei gơ\ ruă dlô giăm 10 thu\n ho\ng anei leh. Klei hd^p go\ êsei gơ\ dleh dlan êdi; amâo mâo lăn nga\ lo\ hma, ung mo# grăp hruê bi nao duah ma\ bruă mưn, anak êkei ruă duam n’nao, prăk kăk [rư\ hruê [rư\ jih. Klei ]ang hmang mâo êdeh mdar ho\ng kngan ]ia\ng êlưih h^n hlăm klei êrô hiu leh ana\n ba anak nao sang hră jing leh klei s^t êdi. Hoàng Văn Vệ brei thâo: “ Anak amâo mâo jăk asei mlei mse\ sơnei mâo knu\k kna alu\ wa\l mđing dlăng đru brei 1 boh êdeh mdar ho\ng kngan s’năn gơ\ m’ak leh êdi. Êlâo dih mâo êdeh mdar ho\ng kngan hđăp jhat rai leh, kyua dleh dlan đei, amâo mâo prăk blei ôh. Mâo êdeh mdar ho\ng kngan anei srăng mjing klei êlưih kơ am^ ama dul [ia\ pu\ anak dưi ngă du\m mta bruă mkăn”.

            Lê Mỹ Kim, Hoàng Văn Minh kno\ng 2 hlăm du\m êbâo ]ô hđeh mâo klei hd^p dleh dlan, amâo mâo jăk asei mlei mâo Keh prăk đru dlăng ba phung hđeh êlăk ]ar Dak Lak đru brei. Mơ\ng thu\n 2011 truh kơ ara\ anei, Keh prăk dlăng ba đru brei nnao kơ giăm 400 ]ô hđeh êr^t am^ ama, amâo mâo anôk jưh knang leh ana\n êbeh 1 êbâo 500 ]ô hđeh amâo mâo jăk asei mlei, đru mbla] mdrao klei ruă kboh, kru\ w^t asei mlei kơ giăm 1 êbâo 500 ]ô hđeh ho\ng ênoh prăk bi liê êbeh 14 êklai prăk, mđup brei prăk đru hriăm hră kơ giăm 6 êbâo ]ô hđeh, mđup myơr mnơ\ng leh ana\n mnơ\ng [ơ\ng tu\ jăk kơ êbeh 24 êbâo ]ô hđeh mâo klei hd^p go\ sang dleh dlan ti du\m să kr^ng taih kbưi, kr^ng mnuih [uôn sang djuê [ia\ ho\ng ênoh prăk êbeh 6 êklai prăk. Lâm Đình Nhiên, Khua Keh prăk đru dla\ng ba phung hđeh êlăk ]ar Dak Lak brei thâo; kluôm ]ar ara\ anei adôk êbeh 9 êbâo 700 ]ô hđeh êr^t am^ ama, 10 êbâo 700 ]ô hđeh amâo mâo jăk asei mlei. Wưng kơ ana\p, Keh prăk dlăng ba phung hđeh êlăk ]ar srăng lo\ dơ\ng mtru\t mjhar mko\ mjing keh prăk k`ăm đru phung hđeh leh ana\n go\ êsei digơ\ dul [ia\ klei dleh dlan, bi mđ^ ai đăo knang kpưn đ^ hlăm klei hd^p mda:“ Thu\n 2016, Keh prăk đru dlăng ba phung hđeh êlăk srăng lo\ dơ\ng mtru\t mjhar du\m êpul êya hlăm ]ar, êngao ]ar, du\m êpul bruă quốc tế ]ia\ng lo\ dơ\ng hluê ngă du\m hdră bruă mse\ si: mbla] mdrao jơ\ng kngan kơ phung hđeh êlăk kyua hma^ djo\ mơ\ng drao ruă điôxin, phung hđeh mâo klei ruă kboh mơ\ng tian am^. Êngao kơnăn, ăt g^r ktưn g^r đru du\m sang hră phung hđeh êlăk kr^ng taih kbưi, đru brei prăk hriăm hră kơ phung hđeh [un hriăm hră thâo ga\n hgao klei dleh dlan nao sang hră leh ana\n êdeh mdar ho\ng kngan kơ phung hđeh amâo mâo jăk asei mlei”.

        Mơ\ng du\m bruă ngă klă s^t mơ\ng Keh prăk đru dlăng ba phung hđeh êlăk ]ar Dak Lak mjing leh klei găl kơ du\m êbâo ]ô hđeh mơ\ng ]ar ga\n hgao du\m klei dleh dlan kơ mnơ\ng dhơ\ng, bi dul [ia\ klei ruă ênguôt hlăm asei mlei, ai tiê, đru phung hđeh `u\ kma jăk h^n hlăm klei hd^p mda [uôn sang.

                                                           H’Nga pô ]ih ho\ng răk.