VOV4.Êđê - Klei bi blah ngă kdu\n đue# êgao leh 40 thu\n, [ia\dah kr^ng lăn anei đưm adih jing sa kdrăn blah ktang ph^t h^n hlăm ]ar Dak Nông anôk dôk mâo lu bom min, boh mtuh hlăk ba klei hu^ hyưt kơ lu mnuih. Kno\ng t^ng mơ\ng thu\n 2011 truh kơ ara\ anei, hla\m ]ar Dak Nông mâo leh giăm 100 klei truh djo\ tuôm ho\ng bom min, boh mtuh adôk mơ\ng du\m pluh thu\n êgao. }ia\ng dưi mâo klei êđăp ênang kơ brua\ ru\ mrka, kơ klei pla mjing mđ^ kyar klei hd^p mda hlăm alu\ wa\l, knua\ druh l^ng kahan ngă brua\ mơ\ng knơ\ng brua\ kahan ]ar Dak Nông găn leh lu klei dleh dlan, klei krưp hu^ ]ia\ng hrip duah, ruh mtlaih he\ du\m êtuh tôn boh bom min. Klei tu\ dưn brua\ mơ\ng l^ng kahan ngă leh anei mâo đru leh kơ mnuih [uôn sang h’^t hlăm klei duh mkra pla mjing, mđ^ kyar klei hd^p mda…

     Gia\m 2 hruê ka\m êlâo, go\ sang Diệp Bạch Long, ti [uôn Yang Ka], sa\ Dak Drô, kdriêk Krông Knô, ]ar Dak Nông êjai dôk klei ênao êa ]ia\ng mâo êa krih kơ mnơ\ng pla mjing hla\m hma sna\n [uh sa boh [om pro\ng. {uh boh [om dôk hrông mse\ sna\n, jih go\ sang Long hu^ hyưt mdei brua\ klei  gia\m ana\n c\ia\ng nao hưn kơ anôk brua\ djo\ tuôm. Hmư\ klei hâo hưn, knua\ druh, l^ng kahan hla\m Knơ\ng g^t gai L^ng kahan ]ar Dak Nông pral nao  mtam ti anôk ana\n ]ia\ng rơ\ng klei êđa\p ênang. Bi mkla\ anei jing mta [om nga\ bi mdjiê êka MK 82, ho\ng boh ktro\ 227kg, boh pro\ng 27,3cm , dlông 1m33, mâo 87kg2 put mtuh Tritonal, dưi mtuh hla\m wang truh kơ 600m, hu^ hyưt êdi, hruê 18/5 mrâo êgao, kahan công binh hluê nga\ leh brua\ ba mbe\ đue# boh [om truh kơ kr^ng anôk êđa\p ênang leh ana\n bi mtuh tu\ jing. Kahan công binh lo\ nga\ brua\ hiu duah hrip ma\  hla\m du\m kr^ng riêng gah hma mơ\ng go\ sang Long ]ia\ng hrui ma\ jih du\m mta phao ktuang, boh mtuh  adôk, ]ia\ng kơ mnuih [uôn sang h’^t ai tiê nga\ brua\ lo\ hma. Diệp Bạch Long, ti [uôn Yang Ka], sa\ Dak Drô, kdriêk Krông Knô, ]ar Dak Nông brei thâo: “ Kr^ng go\ sang kâo nga\ lo\ hma, êlâo dih a\t mâo leh lu mnuih [uôn sang hla\m brua\ klei ênao êa, klei [a\ng pla kphê a\t [uh boh [om, boh phao. Ka mâo ôh klei truh nga\ djiê êka, [ia\ mnuih [uôn sang hu\i sna\k kyua s^t [uh sna\n jing hui\ êdi  hla\m klei dôk  nga\ brua\. S^t [uh gơ\ a\t mâo anôk brua\ djo\ tuôm hriê msir mghaih, truh kơ ara\ anei kahan hiu duah hrip ma\ leh boh [om, min, ana\n ara\ anei la\n gơ\ doh ja\k leh mnuih [uôn sang hmei h’^t leh mơh ai tiê nga\ brua\ duh mkra pla mjing amâo lo\ hu^ hyưt mse\ si êlâo adih ôh”.

     Hluê si klei tu\ brua\ hiu duah ksiêm dla\ng thu\n 2012, ti alu\ wa\l ]ar Dak Nông mâo hla\m brô 10 êbâo ha la\n dưi dla\ng jing hla\k adôk mâo lu boh phao ktuang, boh mtuh, k[^n lu êdi ti alu\ wa\l du\m kdriêk mâo: Dak Mil, Dak Song, Dak R’Lấp, Tuy Đức, }ư\ Jut leh ana\n Krông Knô. Hluê nga\ Hdra\ brua\ 504 mơ\ng Knu\k kna kơ brua\ hiu hrip ma\ boh phao ktuang, boh [om, min leh klei bi mblah nga\, truh kơ ara\ anei Dak Nông mrâo po\k hluê nga\ klei bi mdoh mâo 370 ha, lu jing ti du\m hdra\ brua\  ru\ mdơ\ng ppro\ng ti kdriêk Dak Rlấp, Dak Mil leh ana\n wa\l krah Gia Nghĩa. Đại uý Nguyên Văn Giáp, Khua dla\ng brua\ kđi c\ar Đại đội khan Công binh – Knơ\ng g^t gai L^ng kahan ]ar Dak Nông brei thâo: Kha\ ka dưi thâo  mâo hlo\ng hluê nga\ hla\m sa bliư\ brua\ bi mdoh du\m anôk dôk boh [om, min, phao ktuang ana\n, [ia\ anôk khan a\t g^r ga\n hgao dja\p klei dleh dlan, hu^ hyưt ]ia\ng rơ\ng klei ja\k êđa\p, kơ brua\ẻu\ mdơ\ng, duh mkra pla mjing leh ana\n klei hd^p kơ dja\p mnuih. Đại uý Nguyễn Văn Giáp, Khua dlang brua kđi c\ar khan Đại đội Công binh – Knơ\ng g^t gai L^ng kahan ]ar Dak Nông la]: “ Thâo sa\ng kla\  kơ klei yuôm bha\n leh ana\n klei hu^ hyưt mơ\ng boh [om, min a\t adôk hla\m leh klei bi mblah nga\, hla\m hdra\ nga\ brua\, ayo\ng adei hla\m anôk khan mâo thao săng kla\ leh mơ\ng brua\ Đảng leh ana\n mơ\ng Knơ\ng g^t gai hla\m gra\p mta brua\. Ayo\ng adei khan s^t hluê nga\ brua\ mâo nanao klei m^n g^r jih ai tiê nga\ bi leh brua\ leh k]ah jao kơ pô, ba cc\ia\ng ba klei ja\k êđa\p kơ la\n ala, ba klei h’^t ênang a\t mse\ mơh đa\m mâo klei truh”.

      Dak Nông – kdra\n mblah êlâo adih jing alu\ wa\l adôk mâo lu anôk la\n mâo lu boh [om, min mơ\ng ênuk bi mblah nga\. Klei anei nga\ truh lu klei hu^ hyưt êdi kơ klei êđa\p ênang leh ana\n boh s^t [uh mâo leh lu klei truh tơl pap m`ai ênguôt hn^ng êdi djo\ tuôm mơ\ng du\m mta mnơ\ng mtuh anei. Sna\n si sra\ng nga\ ]ia\ng bi mdoh jih anôk la\n adôk mâo lu boh [om, min mơ\ng ênuk bi mblah nga\ leh ana\n rơ\ng klei êđa\p ênang ]ia\ng mko\ mkra leh ana\n mđ^ kyar brua\ duh mkra pla mjing ti ]ar Dak Nông. Pô ]ih klei mrâo kơ Sang mđung asa\p blu\ Việt Nam dôk jưh ti Dap kngư mâo leh klei bi blu\ hra\m ho\ng Trung tá Lê Đức Chính, Khua g^t gai kahan Công binh, Knơ\ng g^t gai L^ng kahan ]ar Dak Nông kơ klei anei.

     - Akâo kơ Trung tá Lê Đức Chính, khua adu\ brua\ kahan ngă brua\, mơ\ng knơ\ng brua\ kahan ]ar Dak Nông, si ih [uh kơ hnơ\ng boh bom min, boh mtuh ăt adôk mơ\ng ênuk bi blah ngă?

        . Trung tá Lê Đức Chính: Dak Nông jing kdrăn blah đưm adih hlăm ]ar Quảng Đức hđăp, snăn boh bom, boh min adôk mơ\ng ênuk bi blah jing lu êdi. Tui si Knơ\ng brua\ 319 mơ\ng Phu\n brua\ l^ng kahan thu\n 2012 snăn ênha\ mâo boh bom min hla\m ]ar t^ng hlăm brô 10 êbâo ha, anei jing klei dleh dlan êdi kơ mnuih [uôn sang hlăm klei duh mkra pla mjing mđ^ kyar klei hd^p mda. Klei kơ boh bom min adôk lu mơ\ng ênuk bi blah hlăm alu\ wa\l kreh ba lu klei jhat truh kơ anak mnuih. Knơ\ng brua\ kahan ]ar, mâo leh klei g^r hgu\m ho\ng djăp dhar brua\ ]ia\ng hrip duah ruh mtlaih, ]ia\ng dưi bi doh [hut hlăm sa ênha\ pro\ng jing dleh êdi.

      - Brua\ hiu hrip duah bom min, lehana\n klei ruh mtlaih jing leh brua\ dleh dlan, hu^ hyưt, [ia\dah l^ng kahan, knua\ druh si klei g^r mâo ]ia\ng bi leh brua\ jao kơ pô?

        . Trung tá Lê Đức Chính: Leh hmư\ klei mnuih [uôn sang hưn [uh boh bom, boh mtuh, snăn Êpul brua\ ruh mtlaih bom min tio\ nao mtam, dôk ti gu\ klei g^r gai mơ\ng Khua knơ\ng brua\ kahan ]ar, lehana\n adu\ brua\ k]e\ đru mko\ mjing mtam hdră nao ruh mtlaih, bi mguôp ho\ng du\m dhar brua\ djo\ tuôm, boh nik knơ\ng brua\ kia\ kriê kahan du\m kdriêk ngă brua\ hiu duah ruh mtlaih lehana\n ba bi rai he\. Ngă brua\ anei bo\ ho\ng klei hu^ hyưt snăk, kyuadah êjai hlăm klei hriăm mjua\t l^ng kahan hmei m`a\ m`ăng nanao klei thâo săng, kyuadah brua\ anei tơdah amâo mâo klei thâo ênưih srăng mâo klei truh, tơdah mâo klei truh snăn djo\ tuôm ho\ng klei hd^p anak mnuih, kyuana\n yơh êpul kahan ngă brua\ êjai nao ruh mtlaih brei mâo klei thâo kjăp kơ djăp mta boh phao ktuang, lehana\n mâo klei jho\ng. Leh mâo djăp klei thâo, lehana\n klei jho\ng mơh snăn brua\ ruh mtlaih jing pral snăk, amâo mâo ngă bi ru\ng klei m^n, lehana\n boh tu\ dưn bo\ ho\ng klei êđăp ênang.

      - Ho\ng ênoh truh kơ 10 êbâo ha anôk mâo boh bom min adôk mơ\ng ênuk bi blah hla\m kluôm ]ar, ara\ anei kno\ng mrâo ruh mtlaih leh hlăm 370 ha đu], snăn đơ anôk jing brua\ srăng ngă pro\ng, snăn ya mta brua\ êpul kahan srăng ngă hlăm wưng kơ ana\p?

       . Trung tá Lê Đức Chính: Đơ ênha\ lăn ăt adôk boh bom min hlăm ]ar Dak Nông jing pro\ng snăk, hlăm wưng kơ ana\p, ti gu\ klei g^t gai mơ\ng phung khua kia\ kriê kahan ]ar, Khua adu\ brua\ k]e\ đru, Êpul brua\ kahan ruh mtlaih bom min srăng hgu\m ho\ng djăp êpul dhar brua\ djo\ tuôm, lehana\n mâo brua\ hâo hưn kơ mnuih [uôn sang, tơdah [uh boh bom, boh mtuh snăn đue# kbưi mtam, lehana\n nao hưn mtam ho\ng du\m dhar brua\ djo\ tuôm ruh mtlaih. Hâo hưn ho\ng klei mtô bi hriăm kla\ nik, ktrâo kơ mnuih [uôn sang si jing boh bom, boh mtuh, lehana\n mta\ kơ jih jang mnuih, boh nik ho\ng phung hđeh tơdah tuôm ho\ng boh bom, boh mtuh… lehana\n le\ hmei hgu\m ho\ng du\m dhar brua\ djo\ tuôm, brua\ sang ]ư\ êa mâo hdră mghaih msir ruh mtlaih boh bom, boh mtuh adôk mơ\ng ênuk bi blah(hdră brua\ 504) srăng k]e\ kơ du\m gưl, lehana\n akâo kơ gưl dlông đru prăk pioh hgu\m ho\ng du\m êpul kahan nao dui` bi mdoh jih boh bom min hlăm du\m anôk adôk mâo, ]ia\ng đru kơ mnuih [uôn sang hơ^t ai tiê duh mkra pla mjing, lehana\n amâo mâo klei jhat truh ho\ng mnuih [uôn sang ôh. Ho\ng klei l^ng kahan ruh mtlaih bom min g^r jih ai tiê, ti gu\ klei g^t gai kia\ kriê mơ\ng knơ\ng brua\ kahan ]ar, kâo m^n brua\ adôk srăng dưi hrui dui` jih boh bom min hlăm wưng kơ ana\p, lehana\n tơdah leh [uh boh bom min hmei ruh ho\ng klei êđăp ênang.

      - Sna\n he\, djo\ leh, la] jăk kơ Trung tá hriê leh hlăm klei bi blu\ hrăm anei./.

                                                   H’Nê] – Y Khem pô ]ih hlo\ng ra\k.