VOV4.Êđê - C|ar Dak Nông mâo êbeh 130km knông lăn kdriêl ho\ng ]ar Mungdulkiri, mơ\ng ala ]ar Campuchia. Ktuê knông lăn anei, mâo 8500 ha dliê  hlăk mâo du\m Kđông khan răng mgang knông lăn ]ar Dak Nông mguôp ho\ng du\m êpul êya djo\ tuôm kia\ kriê kjăp. Mơ\ng brua\ ksiêm yap mrâo anei, dliê ktuê knông lăn ăt adôk hrông, amâo mâo klei bi mlih pro\ng ôh kơ ênha\. Lehana\n yuôm bhăn h^n, dưi răng kriê kmrơ\ng anei jing dưi răng mgang klei mtah mda, klei êđăp ênang ktuê knông lăn.

       Kđông khan Kriê mgang knông la\n Bu Prâng, sa\ Quảng Trực, kdriêk Tuy Đức, c\ar Dak Nông djo\ jao kriê dla\ng, răng mgang êbeh 10 km êlan knông la\n leh ana\n gia\m 750 ha dliê mgang ktuê roh knông la\n. Anei jing kr^ng wa\l adôk lu kyâo mtâo hlô mnơ\ng dliê hin yuôm ana\n brua\ ra\ng mgang tuôm amâo [ia\ ôh klei dleh dlan, bohnik bi tla\ ana\p ho\ng klei tle\ ua\ druôm kyâo soh ho\ng hdra\ bhia\n leh ana\n bi rai dliê pioh nga\ hma. {ia\ knua\ druh, l^ng khan Kđông khan Kriê mgang knông la\n Bu Prâng bi hgu\m leh ja\k ho\ng brua\ Knu\k kna alu\ wa\l leh ana\n brua\ djo\ tuôm, bi mđ^ ktang brua\ iêo lac\ mtru\t mjhar mtô mblang êjai leh ana\n bi mđ^ brua\ hiu suang ksiêm dla\ng, msir mkra djo\ kpa\ du\m klei nga\ soh êjai ana\n dliê dưi kriê kja\p a\t adôk hrông. Thượng úy Võ Duy Công, Khua  êpul khan Kđông khan kriê mgang knông la\n Bu Prâng, sa\ Quảng Trực, kdriêk Tuy Đức, c\ar Dak Nông brei thâo:“ Khan kriê dla\ng knông la\n mb^t ho\ng ana\n bi hgu\m ho\ng êpul răng mgang dliê mgang êjai leh ana\n hluê nga\ brua\ hiu suang ksiêm dla\ng răng mgang knông la\n, răng mgang dliê  hmao bi mkhư\ du\m phung c\ia\ng hriê tle\ ua\ druôm kyâo, phung hiu tle\ lua mnah hlô mnơ\ng dliê soh ho\ng hdra\ bhia\n êjai. Bi hgu\m ho\ng êpul kriê dla\ng dliê mgang ktuê roh knông la\n.”

     Dôk ti êngao kr^ng wa\l knông la\n, lu wa\l dliê mka\n djo\ jao kơ anôk brua\ amâo dah alu\ wa\l kriê dla\ng ti du\m kdriêk: Tuy Đức, Dak Song, Dak Mil leh ana\n C|ư\ Jut, c\ar Dak Nông hla\k tuôm ho\ng klei ara\ng bi rai leh ana\n ks^ng mmhia\ ma\ la\n pioh nga\ hma. Leh jih dliê tu\l, mnuih [uôn sang mphu\n bi ks^ng ma\ la\n dliê mgang ktuê roh knông la\n ho\ng hdra\  ks^ng ma\ [rư\ [rư\ leh ana\n koh druôm kyâo nga\ gơ\ng tiêu. Knua\ druh, l^ng khan Kđông khan kriê mgang knông la\n Dak Song, sa\ Thuận Hạnh, kdriêk Dak Song [rư\ hruê [rư\ sua\i h^n brua\ răng kriê kja\p êbeh 750 ha dliê yuôm. Đại úy Trần Văn Đức, K’ia\ng khua g^t gai Kđông khan kriê mgang knông la\n Dak Song, sa\ Thuận Hạnh, kdriêk Dak song, c\ar Dak Nông lac\ snei: “ Mnuih [uôn sang nao hla\m dliê jah druôm pioh nga\ hma hla\m kr^ng la\n bi sia\ knông ho\ng la\n dliê mgang, sna\n mâo đa ta\p năng di`u lo\ koh druôm du\m ana kyâo dôk sia\ knông ho\ng la\n hma mơ\ng go\ sang di`u. Ana\n dleh dlan êdi kơ ayo\ng adei kriê dla\ng brua\ anei.”

     Kriê dla\ng răng mgang gia\m 8.500 ha dliê, [ia\ du\m Anôk khan kriê mgang knông la\n c\ar Dak Nông kno\ng dưi đru ma\ gia\m 1 êklai pra\k gra\p thu\m kah ma\ mơ\ng phu\n pra\k yua kơ brua\ răng mgang dliê. Đại úy Nguyễn Huy Hiếu, Khua g^t gai êjai Kđông khan kriê mgang knông la\n Dak Yang, kdriêk Tuy Đức, c\ar Dak Nông brei thâo: phu\n pra\k bi liê đru anei s^t ba kah mbha kơ du\m anôk khan sna\n h^n mơh [uh [ia\ dhia\ h^n. Sna\n [iadah, du\m anôk khan amâo uê` kơ klei dleh êma\n, k[ah êwư, ba yua klei m^n mjing duah mâo hdra\ nga\ ja\k c\ia\ng răng mgang dliê mâo klei tu\: “ Bi mguôp plah wah brua\ hiu suang dlang kriê dla\ng răng mgang dliê ho\ng brua\ hiu suang dla\ng knông la\n. Anei jing hdra\ msir mâo klei tu\ kyua hla\m wưng êgao dưi bi mkhư\ leh klei tle\ ua\ druôm kyâo, hiu lua mnah hlô mnơ\ng dliê hla\m kr^ng knông la\n. Anei a\t jing hdra\ pha\n jao dưi rơ\ng kja\p boh klei kriê dla\ng răng mgang dliê a\t mse\ mơh kriê mgang klei êđa\p ênag la\n c\ar.”

       Mb^t ho\ng brua\ hluê nga\ ja\k brua\ răng mgang klei dưi kriê mgang klei êđa\p ênang knông la\n, c\ih mkra hdra\ mblah kriê mgang knông la\n jih jang mnuih [uôn sang, du\m anôk khan hla\m Khan kriê mgang knông la\n c\ar Dak Nông lo\ nga\ ja\k brua\ bi hgu\m răng mgang du\m êbâo ha dliê mgang ti ktuê roh knông la\n. Si be\ nga\ c\ia\ng dưi dôk kriê kja\p wa\l dliê anei ti ana\p klei bi rai dliê [rư\ hruê [rư\ mâo lu ti Dak Nông? Ti gu\ anei, jing klei  bi blu\ hra\m ho\ng Đại tá Nguyễn Văn Lư, K’ia\ng khua g^t gai, Khua đru kc\e\ brua\ Khan kriê mgang knông la\n c\ar Dak Nông kơ brua\ anei.

      -Ơ Đại tá Nguyễn Văn Lư, K’ia\ng khua kia\ kriê, Khua k]e\ brua\ khan knông lăn ]ar Dak Nông, akâo kơ ih yăl dliê klah ]u\n kơ brua\ răng mgang kmrơ\ng ktuê knông lăn dôk hlăm kngan kahan răng mgang knông lăn klam ngă?

          . Đại tá Nguyễn Văn Lư: Êlâo h^n, la] kơ kmrơ\ng ktuê knông lăn, kahan răng mgang knông lăn dôk kia\ kriê mâo 130km knông lăn. Snăn kuan kmrơ\ng ktuê knông lăn ana\n hluê si Hdră mtru\n mrô 34 mơ\ng Khua knu\k kna. Anôk kbưi h^n mâo hlăm brô 300m, anôk giăm h^n 100m. Hlăm 12 kđông mơ\ng khan răng mgang knông lăn ]ar mâo 10 boh kđông mâo kmrơ\ng dliê. Ênha dliê kahan răng mgang knông lăn kia\ kriê mguôp mb^t ho\ng Dhar brua\ kia\ kriê kmrơ\ng ktuê knông lăn ]ar jing êbeh 8.500ha. Hlăm kmrơ\ng anei mâo plua\ mnuih [uôn sang dôk, lehana\n mnuih [uôn sang ngă pưk hma sia\ ho\ng knông lăn, kyuana\n mơh jing dleh hlăm brua\ kia\ kriê kmrơ\ng hlăm alu\ wa\l anei. Mnuih [uôn sang truh yan lo\ dơ\ng bi khăt hre\ po\k phai hma, jing dleh mơh mkhư\ klei anei. Tal dua, mâo mnuih [uôn sang đue# hriê dôk tui si ]ia\ng, klei duah kyâo ngă sang di`u mu\t hlăm kmrơ\ng druôm ua\. Boh nik hlăm du\m thu\n giăm anei, leh ênoh ]h^ tiêu đ^, mnuih [uôn sang ru\ ana kphê, lehana\n nao hlăm kmrơ\ng druôm kyâo ngă gơ\ng tiêu… klei bi rai kyâo soh ho\ng hdră bhiăn, jah ênah ngă hma, du\ mdiăng kyâo soh ho\ng hdră bhiăn… s^t yơh amâo mâo lu ôh, [ia\dah ăt adôk mâo nanao.

     - Ho\ng klei dleh dlan lehana\n klei kp^ mse\ snăn, sna\n si hdră khan răng mgang knông lăn ngă leh, ]ia\ng răng mgang klei êđăp ênang lehana\n răng mgang dliê kmrơ\ng ti knông lăn?

       . Đại tá Nguyễn Văn Lư: Hlăm brua\ răng mgang knông lăn hmei bi mguôp ho\ng dhar brua\ răng mgang dliê ktuê knông lăn ]ar pioh răng mgang. Êlâo h^n, ngă jăk brua\ hâo hưn mtru\t mjhar mnuih [uôn sang hlăm knông lăn. Ti ana\n ăt mâo mơh êpul ]o\ng kia\ kriê mơ\ng mnuih [uôn sang, mơ\ng năn ]ia\ng ngă brua\ hâo hưn kơ mnuih [uôn sang kăp hưn, tơdah [uh mâo mnuih mu\t hlăm kmrơ\ng bi rai dliê, ]huak soh lăn dliê. Hmei mko\ mjing klei hiu suang hlăm kmrơ\ng, mguôp ho\ng brua\ răng mgang klei êđăp ênang, mb^t ho\ng răng mgang dliê. Snăn êjai kahan răng mgang knông lăn ngă brua\ mâo bi mguôp jih dua sơăi, ho\ng klei đua klam pro\ng. Hmei bi kla\ jao brua\ kla\ mnga] kơ grăp kđông, jao brua\ kơ grăp alu\ wa\l mâo kđông kia\ kriê, lehana\n mbha kơ grăp êpul ngă brua\ hlăm knông lăn, ]ia\ng pơ\ng mdha\ hưn kơ mnuih [uôn sang tơdah mu\t hlăm kmrơ\ng, ênưih thâo [uh, ]ia\ng kơ jih jang mnuih đru bi răng mgang. Kyuana\n, kmrơ\ng ktuê knông lăn mâo jao leh kơ du\m kđông ngă leh jăk brua\ răng mgang klei mtah mda ktuê knông lăn.

     - Hlăm wưng kơ ana\p, ênha\ dliê [rư\ hruê [rư\ dơ\ng hro\, lehana\n mnuih [uôn sang đue# hriê tui si ]ia\ng jing lu, snăn brua\ răng mgang knông lăn ktang h^n mơh dleh dlan, sna\n si sra\ng nga\ ]ia\ng dưi bi hro\ klei dleh ana\n, lehana\n dưi răng mgang jăk dliê ktuê knông lăn?

        . Đại tá Nguyễn Văn Lư: Hmei bi kla\ leh brua\ knua\ lehana\n khua knơ\ng brua\ khan răng mgang knông lăn ]ar mâo leh asa\p mtru\n kơ jih jang djăp kđông răng mgang knông lăn, hlăm năn brua\ răng mgang dliê jing sa hlăm du\m brua\ kđông răng mgang knông lăn dôk ngă. Hlăm brua\ răng mgang knông lăn, hlăm năn amâo mâo tlaih ôh wa\t brua\ răng mgang kmrơ\ng êjai hiu suang êwang hlăm kmrơ\ng. Hlăm wưng ara\ anei mnuih [uôn sang k[ah lăn pla mjing, lehana\n brua\ bi mlih mnơ\ng pla hlăk ngă hmăi amâo mâo jăk ho\ng lăn dliê, ]huak soh ho\ng ngăn do\ mâo hlăm kmrơ\ng. Hmei mâo leh du\m hdră mse\ si jao kơ grăp ]ô khua khan djăp kđông, lehana\n jao kơ grăp kđông. Jing jao brua\ klam kơ grăp ]ô mnuih bi mko\ mjing brua\ nah gu\, ngă jăk brua\ hâo hưn mtru\t mjhar mnuih [uôn sang. Hgu\m ho\ng djăp êpul brua\ djo\ tuôm hiu suang êwa\ng ]ia\ng hmao [uh. Tơdah leh hmao [uh phung ngă soh bi rai dliê snăn nao hưn mtam kơ anôk brua\ gak răng dliê kyâo mghaih msir. Hmei g^r mơ\ng thu\n 2016 kơ ana\p amâo mâo lo\ lui klei bi rai dliê jah ênah ngă hma, lehana\n bi hro\ klei druôm kyâo pioh ngă gơ\ng tiêu, ngă pưk sang dôk hlăm hma ktuê knông lăn. Phung tle\ kyâo mu\t hlăm kmrơ\ng druôm ana kyâo pro\ng pioh ba ]h^ amâo mâo ôh. Hmei bi kla\ leh bi răng mgang kmrơ\ng srăng dưi răng mgang ako\ êa. Ana\n yơh jing mta k`ăm hla\m brua\ răng mgang klei mtah mda knông lăn, brua\ anei jing brua\ kđi ]ar, kyuana\n ktang h^n mơh mâo hdră răng mgang kjăp h^n.

• Sna\n he\, la] jăk kơ Đại tá hriê leh hlăm klei bi blu\ hrăm anei./.

                                                                           H’Nga – Y Khem pô ]ih hlo\ng ra\k.