VOV4.Êđê - Thu\n 2021 truh leh, Yan mnga Tân Sửu truh leh ti dja\p kr^ng kwar hla\m kluôm ala. Mn^t mmông đ^ nao thu\n mrâo, drei amâo wơr b^t ôh sa thu\n 2020 g^r mdrơ\ng ho\ng klei rua\ tưp, klei yan adiê nga\, klei hd^p mơ\ng lu mnuih mtu\k mtu\l, [ia\dah ala ]ar Việt Nam drei a\t guh mnga], bo\ ho\ng klei ktưn hưn.

Thu\n mrâo ba kơ drei lu klei hơ\k m’ak, klei ]ang hma\ng mrâo, drei đa\o knang sra\ng hgao jih klei dleh dlan, lông dla\ng, mâo ba w^t lu klei tu\ jing h^n hla\m thu\n Tân Sửu 2021. Hra\m mb^t ho\ng klei m’ak mơ\ng mnuih [uôn sang ti dja\p [uôn êlan kr^ng La\n dap kngư drông Têt mb^t ho\ng go\ sang, ho\ng êpul êya, hla\m mn^t mmông tal êlâo mơ\ng thu\n mrâo Tân Sửu, alum m’^t truh kơ jih jang mnuih [uôn sang drei asa\p h’ê] hmưi ja\k siam h^n, hmưi kơ du\m klei ]ang hma\ng, klei m^n t^ng sra\ng ba w^t lu klei tu\ jing mrâo.

Thu\n bhang mrâo ho\ng klei đao\ knang, klei ]ang hmăng mrâo đã tới. Ho\ng  grăp ]ô mnuih [uôn sang Kon Stiu, să Ngọc réo, kdriêk Đăk Hà, ]ar Kon Tum snăn thu\n kbao mah 2021 klă s^t srăng ba lu klei mơak kơ grăp go\ sang. Khua mduôn A Nian đao\ knang klei anei kyua ênhă ksu mơ\ng 102 go\ êsei mnuih [uôn sang hlăm [uôn mu\t hlăm wưng mă ktăk ksu. Êngao anăn du\m hma kphê kriê dlăng jăk, djo\ hdră mnê] ăt srăng ba sa yan boh mnga lu. Êngao mơ\ng hdră mko\ mjing kr^ng [uôn sang mrâo, kyua g^r ba ana mjeh mrâo hlăm bruă mkra mjing ăt [ua\n srăng ba kơ mnuih [uôn sang mrâo lo\ mâo thiăm prăk hrui w^t. Hlăm hruê ako\ yan mnga mơ\ng thu\n mrâo, Khau mduôn A Nian  mơak brei thâo klei m^n mơ\ng pô. Hruê anei, hmei mko\ mjing drông thu\n mrâo mơak snăk, phung êdam êra kdo\ mmui`, tông ]ing hluê knhuah rgu djuê ana. Du\m mta mnơ\ng [ơ\ng jăk mâo djăo ênu\m, dưi mkra mjing hluê si klei bhiăn mơ\ng mnuih [uôn sang, amâo ba yua êa pra^ đeh, du\m mta mnơ\ng [ơ\ng dưi pe\ mơ\ng pưk hma, dliê kmrơ\ng, ]^m kan ăt mă mơ\ng êa krông. Mnuih [uôn sang mko\ mjing drông thu\n mrâo ti sang roong. {ri gưl thu\n bhang mrâo 2021, kâo  hơê] hmưi kơ mnuih [uôn sang mâo lu klei mơak, ngă bruă mkra mjing đ^ kyar, phung êkei mniê êdam êra lo\ dơ\ng bi hgu\m, bi đru  hlăm klei hd^p.

Drông Têt Tân Sửu 2021, A Brưk, mnuih djuê ana Bahnar, ti [uôn Kon Klor, [uôn hgu\m Thắng Lợi, [uôn pro\ng Kon Tum hluê ho\ng hdra\ mđung asa\p blu\ Việt Nam ]ia\ng m’^t asa\p h’ê] hmưi thu\n mrâo truh kơ jih jang mnuih [uôn sang Bahnar asa\p h’ê] hmưi ja\k siam h^n. ~u ]ang hma\ng hla\m thu\n 2021, anak aneh nao sang hra\ m’ar truh anih, la\n ]ar mlih mrâo lehana\n đ^ kyar h^n:"Têt Tấn Sửu 2021, hmei bi ala mnuih [uôn sang hla\m [uôn ]ang hma\ng phung anak aneh g^r hria\m hra\ m’ar truh anih ]ia\ng dưi mu\t hla\m êpul brua\ Đảng ]ia\ng kơ Đảng drei dưi đ^ kyar h^n, hra\m mb^t mko\ mkra la\n ]ar [rư\ hruê [rư\ đ^ kyar. Kyua ana\n, ]ang hma\ng kơ Đảng, Knu\k kna mđing dla\ng h^n kơ mnuih [uôn sang djuê ana [ia\ hla\m dja\p mta ra brua\. {ri gưl Têt truh, yan mnga hriê, kâo m’^t asa\p la] ja\k kơ Đảng, Knu\k kna lehana\n yang [uôn, jih jang mnuih [uôn sang suaih pral, tu\ jing hla\m dja\p mta brua\./.

Bi nai mtô Y Sương, K’iăng Khua adu\ bruă sang hră leh anăn  mtô bi hriăm kdriêk Đăk  Hà jing  mnuih djuê ana Sê Dang ti [uôn sang Đăk Ui jho\ng ktang, anăn nai Y Sương thaoa săng klei dleh dlan mơ\ng  phung nai, hđeh sang hră kr^ng taih kbưi. Klei đao\ knang yan mnga jing mđ^ hnơ\ng jăk bruă sang hră, ]ia\ng kơ mnuih [uôn sang mâo klei hd^ trei mđao kjăp ktang:Thu\n mrâo 2021 truh leh, kâo pô leh anăn jih jang mnuih [uôn sang Sê Dang ]ang hmăng Đảng, Knu\k kna lo\ dơ\ng mđing dlăng, đru kơ anak ]ô mnuih djuê ana Sê Dang Xớra mâo klei găl jăk h^n hlăm bruă hriăm hră mơar ]ia\ng kơ anak ]ô hriăm thâo h^n, [rư\ hruê [rư\ đ^ kyar h^n. Kâo ăt ]ang hmăng du\m êpul bruă hlăm yang [uôn lo\ dơ\ng mđinh dlăng h^n, boh nik ho\ng phung anak ]ô mnuih djuê [ia\ dleh dlan ]ia\ng kơ di gơ\ mâo klei găl dưi hriăm ho\ng klei jăk h^n. Ho\ng du\m klei thâo mơ\ng phung hđeh sang hră  hriăm mơ\ng nai mtô, mơ\ng sang hră, kâo đao\ knang, phung hđeh srăng lo\ dơ\ng g^r  ktưn lu h^n, ]ia\ng leh hriê kơ pro\ng êdei anei, phung hđeh ngă  bruă jakư h^n kơ [uôn sang pô.”

Ho\ng pô mbrua\ Y Joel Knul, êngao kơ klei kdo\ mmu`, wưng Têt a\t jing mmông `u đru kơ mnuih mâo klei hd^p dleh dlan mka\n hla\m [uôn. {ri ako\ yan mnga mrâp, Pô mbrua\ Y Joel Knul mâo asa\p h’ê] hmưi truh kơ [uôn sang La\n dap kngư. Y Joel Knul: Hla\m thu\n mrâo 2021, h’ê] hmưi kơ mnuih [uôn sang suaih pral, tu\ jing hla\m klei hd^p. H’ê] hmưi kơ [uôn sang pô adiê ja\k êa hl^m hjan, brua\ duh mkra đ^ kyar, yan nga\ brua\ djo\ boh mnga, h’ê] hmưi kơ [uôn sang drei thâo mrâo mâo lu klei hơ\k m’ak.

Klei mơak h^n mơ\ng mnuih [uôn sang M’Nông ti [uôn Pinao – să Nhân Đạo, kdriêk Dak Rlâp, ]ar Dak Nông hlăm thu\n mrâo êgao jing mko\ mjing Êpul hgu\m m`am kdrăp djuê ana [uôn Pinao, ho\ng 13 ]ô mnuih. Aduôn H’Yon – Khua êpul bi hgu\m m`am djuê ana brei thâo, kyua bruă sang ]ư\ êa alu\ wa\l mđing dlăng mjing klei găl đru mđ^ kyar êpul bi hgu\m, hưn mthâo truh ho\ng phung tuê hiu dlăng, anăn mâo klei găl bi hgu\m ba ]h^ mnơ\ng dhơ\ng. Boh nik, Knăm mơak dhar kreh kdrăp m`am djuê ana Việt Nam tal 2 dưi mko\ mjing ti [uôn pro\ng gia Nghĩa, ]ar  Dak Nông, kdrăp m`am djuê ana mơ\ng [uôn Pinao mâo lu phung tuê mđing dlăng. Aduôn H’Yon ]ang hmăng thu\n mrâo Tân sửu srăng mâo lu klei ]ang hmăng. “ Jih jang phung amai adei hlăm êpul bi hgu\m mơak kyua mnơ\ng dhơ\ng mơ\ng pô dưi khăp blei. Hmei ]ang hmăng mâo lu anôk bruă hriê akâo blei h^n ]ia\ng mkơ amai adei hmei lo\ dơ\ng ngă bruă m`am kdrăp djuê ana dưi đ^ kyar, mb^t anăn ăt kriê pioh bruă m`am djuê ana pô. Tal dua jing ]ia\ng phung amai adei lo\ mâo prăk hrui w^t ]ia\ng mđ^ kyar bruă duh mkra go\ sang.”

Nay Blơk ti [uôn }ư\ Ba\h A, sa\ }ư\ Ba\h. wa\l krah Ayu\n Pa, ]ar Gia Lai brei thâo, klei rua\ Covid 19 dôk hma\i truh kơ klei hd^p mnuih [uôn sang lu êdi, ba lu klei dleh dlan. Kha\ sna\n, ho\ng klei đa\o knang, `u brei thâo, mnuih [uôn sang hla\m [uôn hluê nga\ leh kja\p hdra\ msiê gang mkhư\ klei rua\ lehana\n đa\o knang klei hd^p sra\ng ja\k siam h^n hla\m thu\n mrâo 2021. Nay Blơk brei thâo:Kkuh m’ak thu\n mrâo 2021 anei, kâo iêu mthưr jih jang mnuih [uôn sang je\ gia\m taih kbưi mđ^ kyar brua\ duh mkta lu h^n. Ti anôk nao, bi tuôm ho\ng pô anei pô adih brei thâo ra\ng mgang asei mlei pô ti ana\p klei rua\ tưp mse\ si trua\ ]hia\m guôm [o# êjai blu\ hra\m, rao nanao kiê kngan ho\ng k[u amâo dah êa rao bi mdjiê kman ]ia\ng ra\ng mgang klei suaih pral pô. Thu\n mrâo mtô mblang kơ mnuih [uôn sang lu mta klei h^n, hd^p tu\ dưn h^n, g^r ma\ brua\ knua\ lehana\n hluê nga\ ja\k hdra\ bhia\n mơ\ng Knu\k kna. Du\m brua\ mâo anôk brua\ sang ]ư\ êa mtru\t mjhar brei drei hluê nga\, đa\m nga\ brua\ amâo djo\ ôh hla\m klei hd^p gra\p hruê hruê.

Thu\n bhang mrâo truh, grăp ]ô mnuih lo\ mâo klei m^n mrâo, bo\ ho\ng klei  ]ang hmăng, klei g^r hgao du\m klei dleh dlan hlăm thu\n hđăp:

Ti kdriêk Dak Song, ]ar Dak Nông, kphê leh anăn tiu jing ana pla mjing phu\n. Khă dah, hlăm du\m thu\n giăm anei, ênoh leh anăn hnơ\ng boh mnha 2 mta ana anei amao hơ^t kjăp ôh, anăn bruă sang ]ư\ êa leh anăn anôk bruă djo\ tuôm mâo hdră tă đru kơ mnuih [uôn sang bi mlih ana pla mjing bi djo\ guôp. Điểu  Khánh Rin, Khua Knơ\ng bruăb sang ]ư\ êa să Dak Ndrung brei thâo, thu\n mrâo alu\ wa\l srăng bi mlih sa ênhă khpê khua leh anăn tiu amâo boh ba pla ana boh kroh, amâo dah pla du\m mta djam tam mse\ djam tam, mrê].Thu\n mrâo, Bruă Đảng leh anăn bruă sang ]ư\ êa alu\ wa\l mâo hdră bi mlih ana pla mjing ]ia\ng rơ\ng klei hd^p, đru mnuih [uôn sang msir klei ư\ êpa, bi hro\ klei [un knap. Êlâo h^n jing hâo hưn kơ mnuih [uôn sang păn kjăp hdră mnê] pla mjing. Hdră êlan hmei hâo hưn kơ mnuih [uôn sang jing pla ana boh kroh, bi mlih ana pla mjing mse\ si pla mrê]  ]ia\ng pral mâo prăk hrui w^t. Tal dua pla kphê, ksu ruah ana mjeh ba boh mnga lu, mjeh hđăp boh mnga [ia\ brei hrô ho\ng mjeh mrâo.  Ară anei, hmei hlăk ktrâo la] kơ mnuih [uôn sang alu\ wa\l pla hrô. Bruă klam phu\n thu\n bhang mrâo mơ\ng bruă sang ]ư\ êa alu\ wa\l jing g^t gai ]ia\ng mđ^ kyar bruă duh mkra.”

Thu\n 2020, kha\dah tla\ ana\p ho\ng lu klei dleh dlan, lông dla\ng, hma\i truh kơ brua\ duh mkra mnia mblei lehana\n klei hd^p mnuih [uôn sang [ia\dah ho\ng klei g^r ktưn mơ\ng jih anôk brua\ kđi ]ar mb^t ho\ng klei sa ai, mnuih [uôn sang đa\o knang kyua ana\n brua\ duh mkra – ala [uôn, brua\ ra\ng mgang klei êđa\p ênang ti alu\ wa\l kdriêk Krông {u\k a\t đ^ kyar h’^t kja\p lehana\n dưi mâo lu boh tu\ yuôm bha\n. Thu\n mrâo truh, amai H’Mik Niê, ti [uôn Drơ\ng, sa\ }ư\ Pơ\ng, kdriêk Krông {u\k, ]ar Dak Lak ]ang hma\ng klei ja\k m’ak sra\ng truh ho\ng go\ sang lehana\n [uôn sang La\n dap kngư.H’Mik Niê: Thu\n 2020 go\ sang kâo hrui w^t gia\m 3 ton kphê asa\r hla\m 1 ha. Hnơ\ng mâo hro\ êbeh 5 tạ mka\ ho\ng thu\n dih. Hla\m thu\n mrâo kâo ]ang hma\ng kphê ]h^ mâo ênoh ]ia\ng mnuih [uôn sang dul [ia\ klei dleh dlan. Kâo h’ê] hmưi kơ [uôn pô thu\n mrâo mâo lu klei myun, mbha\ mbhai, m’ak m`ai lehana\n tu\ jing nanao./.

Leh êbeh 10 thu\n hlue ngă hdra\ mko\ mkra kr^ng [uôn sang mrâo, snăn brua\ lo\ hma kr^ng [uôn sang kdriêk Êa Kar, ]ar Daklak mâo leh lu klei bi mlih, klei hd^p kơ mnơ\ng mnua\ lehana\n ai tiê mnuih [uôn sang mâo mđ^ h^n. Hla\m du\m hrue mơak yan mnga, mnuih [uôn sang djăp [uôn êlan bi drông thu\n bhang mrâo. Amai H’U|k [uôn Ya\, {uôn Sư\k, sa\ Êa đar, kdriêk êa Kar brei thâo, Tết anei jing hrue yuôm bhăn hlăm thu\n. Phung hiu [ơ\ng kbưi, kha\dah dleh dlan dưn mơh, ăt w^t bi ênu\m kơ pưk sang ho\ng găp djuê:“Mphu\n dô adih anak Êđê amâo mâo drông tết mse\ djuê anei ôh. Ara\ anei mnuih [uôn sang thâo leh sơăi mprăp djăp mta klei, kih waih pưk sang, bi msiam pưk sang pioh drông tết. Mâo [uôn lo\ mko\ mjing klei kdo\ mmui` hlăm du\m hrue tết. Mnuih [uôn sang dôk kơ sang amâo mâo nao kơ hma ôh, dôk kơ sang bi ]hưn hrăm ho\ng ayo\ng adei pô.]ang hmăng hlăm thu\n mrâo [uôn pô mâo lu h^n klei mơak”./.

Du\m klei bi mlih hlăm [uôn sang, ngă kơ jih jang mnuih mtluk mtlak mơak m`ai h^n mơh tơdah tết truh, yan mnga hriê. Triêt Y Biêng ti [uôn Păng Pê Dơ\ng, sa\ Da\ Rsal, kdriêk Dam Roong, ]ar Lâm Đồng, thu\n anei êgao 75 thu\n leh, jing knua\ druh sia\ suôr ho\ng [uôn sang mơ\ng hlăk hrue mâo klei êngiê truh kơ ara\ anei, snăn `u thâo kla\ kơ klei bi mlih hla\m kr^ng lăn anei:“Êlâo dih, sa\ Rohmen anei [un knap snăk. Hlăk ka mâo ôh êlan klông, ]ia\ng kơ hra găn êlan dliê bo\ ho\ng klei dleh dlan truh kơ Lâm Hà, Lạc Dương snăn kơh mâo. Êdei anei, Đảng knu\k kna mđing po\k brei êlan dơ\ng pro\ng mrô 27. Mâo phung ayo\ng adei yuăn hd^p mb^t snăn mâo tui hriăm klei duah [ơ\ng mrâo, thâo pla kphê, pla ana rông hlua\t mrai, pla ktơr djuê mrâo, anak aneh mâo nao sang hra\ mơar jăk h^n. Mơ\ng hrue mâo êlan dơ\ng pro\ng mrô 27 găn hriê, klei hd^p mnuih [uôn sang kdlưn h^n leh, mâo sang pưk pro\ng siam, hjăn hlăm [uôn mâo leh truh kơ 15 boh êdeh kai, dưi mâo he\ mse\ snăn mơ\ng brua\ pla kphê, anak aneh mâo nao sang hra\ mơar truh anih, mse\ ho\ng kâo anei mâo dua ]ô anak hriăm rue\ leh đại học”./.

{uôn Da\ Mpao, sa\ Da\ Dơng, kdriêk Lâm Hà, ]ar Lâm Đồng mâo êbeh 446 go\ êsei, hlăm ana\n mnuih djuê [ia\ truh kơ mkrah, mâo klei hd^p bi mlih leh s^t, Long Đinh Ha Brong khua mduôn [uôn Da\ Mpao la]:“Ara\ anei klei hd^p mda mnuih [uôn sang mâo leh klei ]a\t đ6 jăk, phung hđeh hlăm [uôn hriăm hra\ mơar sơăi, amâo lo\ bi mtio\ êran êdeh êdâo ôh. Cách mạng po\k brei leh êlan kơ mnuih djuê [ia\ pô, hmei thâo ba yua leh klei kreh knhâo hlăm brua\ knua\, mse\ si pla kphê prue hbâo djăp ênu\m, ]ia\ng kơ mboh h^n, êlan klông mâo duh bi liê doh siam, êdam êra thâo duh [ơ\ng, hriăm mjua\t”./.