VOV4.Êđê - Ti [uôn pro\ng {uôn Ma Thuột, ktuê êlan Nguyễn Lương Bằng, mko\ mlir êlan dơ\ng pro\ng mrô 26 ho\ng Ta] êdeh phiơr {uôn Ma Thuột, mâo giăm du\m êtuh anôk ]h^ djuê mjeh djăp mta, mơ\ng ana tiêu, kphê, boh [ơr, sầu riêng truh kơ ana mă kyâo mse\ si kyâo sưa hrah.

            Po\k mdhă pơ\ng c\ih du\m anôk ]h^ djuê mjeh anei mtu\k mtu\l, [ia\dah mâo sa ana\n klei hâo hưn jing ]h^ “ Djuê mjeh Êa Kma\t”. Kno\ng djuê mjeh Macca, pô anôk ba ]h^ rang mdah truh giăm du\m pluh mta, [ia\dah ]ia\ng blei bi brei prăk mkăp êlâo leh ana\n ngă hră kuôl kă! Bi mnuih [uôn sang s^t hmư\ la] mâo mnga, sơnăn bi tui tio\ blei ba w^t pla leh ana\n tu\ klei lui] liê.

            Mlan 7 thu\n dih, ayo\ng Nguyễn Văn Khiếu, pô đang war rah mjeh Khiếu Tốt ti wa\l krah Đak Hà, ]ar Kon Tum hriê kơ Dak Lak blei 10kg asa\r macca, w^t rah êđai mjing mjeh. Mơ\ng 1.320 asa\r, ayo\ng Nguyễn Văn Khiếu rah mâo giăm 1 êbâo [e\ êđai mjeh pioh ]h^. {ia\dah ayo\ng ăt kăn thâo lei mjeh macca anei ya be\ djuê.

            “ Kâo amâo thâo klă ôh ya be\ djuê mjeh, ăt êmuh mơh, [ia\dah phung ]h^ w^t la] klă klơ\ng leh nao blei ba w^t digơ\ ]h^, [ia\dah amâo mâo mrô kna\l djuê mjeh ôh. Jing amâo mâo mrô kna\l mơ\ng djuê mjeh leh ana\n kno\ng blei ba dưm hlăm he\ amâo dah h’a^”.

            Ti [uôn pro\ng Pleiku, ]ar Gia Lai, sui ho\ng anei êbeh 1 thu\n, Knơ\ng bruă Mnia mblei leh ana\n Hiu ]hưn ênguê Đức Anh Gia Lai ( anôk rah mjing đai mjeh macca ti Dak Lak leh ana Lâm Đồng) nao kơ să Gào ngă mkra war rah mjing êđai macca mjeh. Hnơ\ng pro\ng war rah êđai anei truh 300 êbâo [e\ êđai ana mjeh. Lê Đức Tiến, Khua Knơ\ng bruă Đức Anh brei thâo: Êpul hgu\m macca Australia mâo leh klei [ua\n rơ\ng hrui blei macca leh ana\n srăng duh bi liê kơ knơ\ng bruă 1 boh sang máy mkra mjing asa\r macca pioh mkra [ê` kẹo, kp^ mă êa pra^, kpu\ng m’mia [o# leh ana\n mkra êa drao. Kyua ana\n, knơ\ng bruă prăp êmiêt hrui blei jih ênoh asa\r macca mơ\ng mnuih [uôn sang mâo hlăm alu\ wa\l.“ Ara\ anei hlei pô mâo sơnăn ba hriê kơ anei, kyua digơ\ mâo [ia\ đui], sơnăn ba c\h^ kơ anei hrui blei brei”.

            Ka thâo ôh boh klei s^t klă mơ\ng Knơ\ng bruă Đức Anh djo\ mse\ si klei blu\ hrăm mơ\ng khua knơ\ng bruă anei he\ amâo dah h’a^, [ia\dah krah mlan 5 mrâo êgao, Knơ\ng bruă anei mâo knơ\ng bruă djo\ tuôm ]ar Gia Lai đu\ bi kmhal 15 êklăk prăk leh ana\n brei mdei brua\ ]h^ mnia djuê mjeh macca ]iêt grep kyua amâo mâo hră m’ar tu\ yap phu\n agha djuê mjeh.

            Hluê si Trịnh Quốc Việt, Khua Anôk bruă mtru\t mjhar mnuih [uôn sang ngă lo\ hma ]ar Gia Lai, sơnăn ka [uh ôh djuê mjeh macca mơ\ng Australia ba hriê kơ Việt Nam mse\ si du\m anôk ]h^ mnia hlăm alu\ wa\l hâo hưn, [ia\, ara\ anei kno\ng mâo 2 anôk mkăp djuê mjeh năng đăo knang:“ Kâo m^n mâo 2 anôk mkăp djuê mjeh đa\o knang h’^t ai tiê. Tal 1 ana\n jing mă mơ\ng Ba Vì, Hà Nội jing anôk mkăp mơ\ng Phu\n bruă Lo\ hma leh ana\n Mđ^ kyar kr^ng [uôn sang. Tal 2, ana\n jing Anôk bruă Khoa học bruă Lo\ hma – Dliê kyâo Tây Nguyên digơ\ ăt ba hriê mơh mâo [ia\ djuê mjeh mơ\ng Phu\n bruă pioh lông ba pla ksiêm dlăng lăng hlăm anei. {ia\dah klei thâo mơ\ng 2 anôk mkăp djuê mjeh anei sơnăn ka truh ôh hnơ\ng pro\ng ]ia\ng dưi mđ^ kyar truh du\m êtuh êbâo ha ana macca”.

            Ti Tuy Đức, ]ar Dak Nông, Knơ\ng bruă Cổ phần Macca Nữ Hoàng ti quận 10, [uôn pro\ng Hồ Chí Minh ăt ngă mkra đang war rah mjing êđai mjeh ti să Quảng Tân, mâo 20 êbâo [e\ êđai mjeh. Ka thâo ôh hnơ\ng jăk djuê mjeh ana macca ti anei si be\, [ia\dah lu mnuih [uôn sang bi tui tio\ ]an prăk pioh blei mjeh ana macca ba pla, amâo mâo ksiêm dlăng ôh phu\n agha djuê mjeh. Klei anei, Lê Văn Nam, ti wa\l krah Gia Nghĩa, ]ar Dak Nông amâo mdăp ôh la] sơnei: “ Hmư\ la] mâo lu mnuih [uôn sang pla ana macca mâo hrui w^t lu prăk mnga leh ana\n boh tu\ dưn đ^ h^n mkă ho\ng ana kphê, tiêu, sơnăn go\ êsei kâo blei mjeh ba w^t pla. Djuê mjeh đại lý ba ]h^ [uh lu mnuih blei leh ana\n kâo ăt blei mơh amâo thâo ôh phu\n agha djuê mjeh anei ti be\ anôk leh ana\n hnơ\ng mâo boh mnga si be\.  Ênoh ara\ anei mơ\ng 70 – 80 êbâo prăk hlămsa phu\n êđai mjeh”.

            Tiến sĩ Trần Vinh, K’iăng khua kriê dlăng Anôk bruă Kreh knhâo hdra\ mnêc\ nga\ bruă Lo\ hma – Dliê kyâo Tây Nguyên la] sơnei: tơdah mnuih [uôn sang amâo mâo ôh klei ktrâo la] ênu\m ênap, s^t nik bruă bi kluh ba pla ana macca srăng ba klei truh tơl amâo dưi thâo êlâo ôh. Ara\ anei, mâo du\m djuê mjeh ana macca mâo klei ]ang hmang mđ^ kyar, boh mnga dưi mâo mơ\ng 8 ton hlăm 1ha, mse\ si djuê mjeh OC, H2 leh ana\n A38. {ia\, khă gơ\ mâo asa\r mjeh mơ\ng du\m djuê mjeh ana macca anei, [ia\, kno\ng rah ho\ng asa\r, amâo mâo grep k[iêng mơ\ng ana pla phu\n, s’năn knhal tuc\ ăt jing mjeh amâo mâo djăp hnơ\ng ]ua\n ôh, amâo mâo ba w^t boh mnga hla\k đang war ana macca truh leh wưng hrui pe\ boh.

                                                                                    H’Nga Êban pô mblang.