VOV4.Êđê - {uôn Êana, sa\ Êana, kdriêk Krông Ana, ]ar Daklak, hla\m hdra\ mblah bi kdơ\ng ho\ng Mi jing [uôn kđông kahan kru\ kgu\ kdơ\ng ti kr^ng nah êngao [uôn pro\ng {uôn Ama Thuột, ]ar Daklak. Mơ\ng sa kr^ng la\n jhat rai kyua boh [om, min hla\m ênuk bi blah, ara\ anei tinei luôm leh mtah mda, ja\k siam êdi mơ\ng ana kphê, ca cao, tiêu… Boh tu\ dưn trei mđao anei kbia\ mơ\ng kiê kngan, klei m^n mơ\ng phung mnuih jho\ng ktang, kja\p ph^t hla\m klei bi blah, kreh kria\ng nga\ brua\ m^n mjing hla\m ênuk êđa\p ênang, ga\n hgao klei ư\ êpa, mko\ mkra la\n ]ar [rư\ hruê [rư\ ja\k siam h^n.

Mduôn [uôn Ksor Nga\i, kha\ng iêo jing Ama Đức thu\n anei mâo 72 thu\n leh,  tuôm nga\ leh Khua g^t gai brua\ Đảng, Khua Knơ\ng brua\ sang c\ư\ êa sa\ Êa Ana wưng leh mtlaih êngiê. ~u ya\l dliê: Leh mtlaih êngiê klei hd^p mda mnuih [uôn sang dôk tuôm ho\ng lu klei dlen dlan, k[ah êwư dja\p mta, la\n ala sah kba… Hla\k ana\n jih jang mnuih [uôn sang mphu\n kơ klei bi kru\ mrâo jing kdơ\ng ho\ng klei ư\ êpa, [un knap kthu\l mluk. Dja\p mnuih bi jah druôm klei kru\ lo\ w^t mkra gra\p kgam la\n, gra\p [lu\ng lo\. Ana\n kr^ng la\n [rư\ lo\ bi ja\k jing, du\m boh sang nga\ mkra ho\ng hla dưi bi mhrô ho\ng du\m boh sang krum dlông kja\p. Klei  thâo bi sa ai hgu\m mguôp plah wah brua\ knu\k kna ho\ng mnuih [uôn sang nga\ kơ kr^ng la\n anei ara\ anei  luôm leh êa mtah mda lia\ lia ho\ng du\m mta ana tu\ yuôm, mdiê lo\. Mduôn Ama Đức m’ak ai tiê lac\: “{uôn Êa Ana êlâo adih jing dleh dlan knap m`ai êdi, êdei anei kyua duh [ơ\ng mâo klei đ^ kyar ana\n klei hd^p mnuih [uôn sang [uôn anei mâo leh lu klei bi mlih leh êdi. Mnuih [uôn sang thâo hdra\ duh [ơ\ng mđ^ kyar brua\ duh mkra mơ\ng brua\ pla kphê, ksu … Mnuih [uôn sang ara\ anei thâo bi  mje\ ho\ng yang [uôn ho\ng [uôn, ho\ng [^ng ga\p... leh ana\n thâo kơ hdra\ duh [ơ\ng ana\n mnuih [uôn sang mâo leh mnơ\ng [ơ\ng, mnơ\ng pioh. Jih mnuih [uôn sang nao s’a\i sang dôk, êdeh ma\i đ^, mâo radio hmư\, tivi dla\ng. {uôn Êa Ana ara\ anei mâo klei bi mlih kla\ klơ\ng leh. Kâo [uh [uôn sang pô mâo klei bi mlih snei, kâo hưn ktưn leh ana\n hơ\k m’ak êdi.”

{uôn Êa Ana mâo 336 go\ êsei, lu jing mnuih [uôn sang Êđê. Kyua thâo ba yua hdra\ mnêc\ nga\ brua\ mrâo mrang hla\m brua\ pla mjing ana\n du\m mta mnơ\ng pla mâo boh mnga đ^ s’a\i. Lu go\ êsei hla\m [uôn mâo leh klei hd^p đ^ kyar. Amai H’Nê` {uôn Ya\ ti [uôn Êa Ana brei thâo: Ara\ anei mâo klei đ^ mrâo mrang leh, mnuih [uôn sang pla hbei, ktơr ba yua ma\i mo\k s’a\i leh ana\n thâo ba yua hdra\ kdra\p nga\ brua\ mrâo mrang ana\n ba leh klei tu\ leh ana\n boh mnga mnơ\ng pla a\t đ^ h^n mơh. Ara\ anei mâo leh êlan gudro\ng, êlan [êtông ga\n êrô ga\l êlưih, amâo lo\ mse\ si êlâo ôh êlan kdlu\t kdla\t, dleh dlan ga\n êrô. Mâo brua\ Knu\k kna alu\ wa\l sa\ mjing leh klei ga\l brei c\an pra\k pioh duh [ơ\ng, mse\ si rông êmô mđ^ kyar brua\ duh mkra ana\n klei hd^p h’^t kja\p h^n leh.”

Brua\ duh mkra đ^ kyar, klei thâo săng mơ\ng mnuih [uôn sang kơ brua\ hriam hra\ m’ar a\t mâo klei bi mlih leh mơh. Ara\ anei nai mtô amâo lo\ bi nao hla\m gra\p boh sang iêo lac\ mtru\t mjhar hđeh nao sang hra\ ôh. Mnuih [uôn sang mjing klei ga\l ja\k kơ anak aneh pô nao hria\m hra\ m’ar, mđing dla\ng brua\ mtô bi hria\m mbo\ knhuah gru cách mạng kơ gưl phung hđeh, hluê nga\ s^t êm^t du\m hdra\ brua\ bi lông ktưn kha\p c\ia\ng kơ la\n c\ar mơ\ng alu\ wa\l. Amai H’Duyên Ksơr, Khua Êpul hgu\m brua\  mnuih [uôn sang nga\ lo\ hma sa\ Êa Ana brei thâo:“ Kyua klei hd^p êlâo adih dleh knap ana\n brua\ hria\m hra\ m’ar mơ\ng phung anak aneh mnuih [uôn sang drei ka mâo klei mđing dla\ng êdi ôh. {ia\ ara\ anei gơ\ mdê leh, mnuih [uôn sang thâo mtru\t mjhar anak pô nao sang hra\ m’ar truh anih, lu hđeh leh hria\m mâo leh brua\ ma\. Knu\k kna đru nga\ mkra brei sang dôk kơ du\m go\ êsei [un knap, mđing kriê dla\ng klei suaih pral kơ mnuih [uôn sang, tơ nao ksiêm mka\ dla\ng klei rua\ ti sang êa drao a\t ga\l êlưih mơh. Mnuih [uôn sang hd^p thâo bi hgu\m mguôp hdăng ga\p leh ana\n amâo lo\ duah hluê hmư\ klei phung jhat mplư ôh.”

Kriê dla\ng klei hd^p mda kơ mnuih [uôn sang, [uôn Êa Ana mâo Knu\k kna duh bi liê brei brua\ nah gu\ mse\ si kơ brua\: Pui kmla\, êlan klông, sang hra\ m’ar, hdra\ brua\ êa doh yua, knơ\ng kdơ\ng êa… Mnuih [uôn sang a\t hgu\m ai hra\m mb^t ho\ng Knu\k kna mđ^ kyar nga\ bi mlih [o# mta kr^ng [uôn sang. Truh kơ ara\ anei brua\ êlan klông ti [uôn dưi klia gudro\ng leh; sang k[^n [uôn pro\ng kja\p, mâo tac\ hla\p  pioh mjua\t ktang asei mlei… Nguỹên Đức Chơn, K’ia\ng khua Knơ\ng brua\ sang c\ư\ êa sa\ Êa Ana brei thâo:“ Brua\ knu\k kna alu\ wa\l mâo klei mđing dla\ng êdi kơ [uôn Êa Ana kơ du\m klei bhia\n hdra\ mtru\n mơ\ng Knu\k kna mse\ si: hdra\ brua\ 755, hdra\ brua\ 167 leh ana\n lu hdra\ brua\ mka\n đa. Mơ\ng klei mđing dla\ng brua\ knu\k kna alu\ wa\l ara\ anei hdra\ brua\ duh mkra mơ\ng [uôn mâo leh klei đ^ kyar h^n, mnuih [uyôn sang mao leh klei thâo săng leh ana\n hdra\ êlan nao djo\ hdra\ kơ klei mđ^ kyar brua\ duh mkra, bohnik jing brua\ yua hdra\ kdra\p nga\ brua\ mrâo mrang hla\m brua\ buh pla, rông mnơ\ng. Alu\ wa\l hla\k mâo hdra\ bi mlih gru hmô mnơ\ng ba pla mse\ si ba pla mplua\ ana boh [ơr hla\m đang kphê, tiêu…… leh ana\n du\m mta mnơ\ng pla mka\n c\ia\ng mkra mlih mđ^ klei hd^p mda mơ\ng mnuih [uiôn sang. Ara anei klei hd^p mda mnuih [uôn sang [rư\ dưi bi mlih đ^ kyar. Hla\ [uôn du\m brua\ nah gu\ kơ pui kmla\, êlan klông, sang hra \m’ar, sang êa drao dla\ng kluôm gơ\ mâo leh s’a\i.”

{uôn Êa Ana hruê anei bi mlih leh hla\m dja\p mta brua\. Mnuih [uôn sang sa ai tiê bi hgu\m mko\ mkra klei hd^p [rư\ hruê [rư\ trei mđao, yâo m’ak h^n, năng djo\ ho\ng kr^ng la\n mâo leh knhuah gru cách mạng./.

                                                        H’Nga pô ]ih mkra.