VOV4.Êđê - Ara\ anei gra\p hruê, [uôn pro\ng Đà Lạt, ]ar Lâm Đồng hrui ma\ lehana\n msir mghaih leh kah knar 250 ton djah djâo. Kyua sang ma^ msir mghaih djah djâo nga\ brua\ amâo mâo tu\ dưn, kdra\n mka\m djah CamLy hla\k kđa\l [a\ng mơ\ng êlâo kyua klei ]ho\ djah lehana\n lu đei djah, ara\ anei lo\ g^r po\k [a\ng kơ du\m boh êdeh mdia\ng djah hriê tuh djah tinei. Klei ]ho\ djhan wa\l hd^p mda hla\m [uôn pro\ng hiu ]hưn ênguê Đà Lạt, hla\m ana\n mâo wa\l mka\m djah CamLy [rư\ hruê [rư\ kjham h^n lehana\n dleh dưi ksiêm dla\ng.

Mko\ mjing hlăm sa anôk lăn pro\ng truh 28ha, ti sa\ Xuân Trường, kbưi ho\ng krah [uôn pro\ng Đà Lạt hlăm brô 20km, sang mghaih msir djah djâo khăng mơ\ng knơ\ng brua\ bi mdah wa\l hd^p mda mtah mâo ngă brua\ mơ\ng mlan 5/2015, hrô kơ kdrăn ]ah ti wa\l drai Camly ktro\ đei. {ia\dah, mphu\n mu\t hlăm brua\ mtam dơ\ng êdah yơh lu brua\ amâo mâo jăk mse\ si: masin bi êran jing kdrăp hđăp leh, kreh jhat nanao, ênoh djah mâo ba hriê lu amâo lo\ dưi mghaih jih pral ôh… boh mơ\ng klei ana\n jing, klei mghaih msir djah djâo mơ\ng [uôn pro\ng Đà Lạt le\ hlăm klei dleh kpăk. Tui si Cao Văn Cho, khua knơ\ng brua\ bi mdoh wah hd^p mda mtah anei la], mâo lu mta phu\n truh kơ klei mse\ snăn, kyua ênoh mơ\ng ]ar tla kơ brua\ mghaih msir djah djâo [ia\ đei“Thu\n 2015 kla\ klơ\ng dơ\ng ngă brua\, hlăk ana\n t^ng 129 êbâo 500/tôn djah. Ti anôk mkăn dơr djah hlăm gu\ lăn mse\ si ti Camly jing 136 êbâo prăk/tôn djah. Bi anei mghaih msir ho\ng kdrăp masin ma\ brua\, [ia\dah tla ho\ng ênoh êlưih mse\ snăn jing ma\ brua\ tu\ lu klei lui] liê, amâo lo\ dưi ngă brua\ ôh. Truh thu\n 2017, knơ\ng brua\ sang ]ư\ êa ]ar jao kơ hmei ênoh t^ng êjai jing 336 êbâo prăk/tôn djah. {ia\dah hmei lo\ jao w^t kơ keh duh bi liê mđ^ kyar Lâm Đồng. Êpul brua\ anei ruah dua pô duh bi liê mrâo, [ia\dah di`u amâo mâo dưi ngă brua\ ôh, di`u amâo mâo dưi ngă ôh, snăn hmei lo\ w^t ma\ mâo ho\ng anei dua mlan. Hmei lo\ dơ\ng duh bi liê, iêu jak klei bi hgu\m ]ia\ng g^r mghaih msir djah djâo si srăng ngă ]ia\ng kơ wa\l hd^p mda doh, siam”.

Ara\ anei anôk brua\ mghaih msir djah djâo kno\ng ma\ brua\ mkrah dưh hlăm brô 40% hnơ\ng dưi, grăp hruê kno\ng tu\ ma\ hlăm brô 80 tôn djah, jing ka bo\ mơh 1/3 hnơ\ng djah mơ\ng [uôn pro\ng Đà Lạt. Klei anei jing mđr^ng ho\ng brua\ 170 tôn djah adôk lo\ ba tuh hlăm kdrăn djah ti Camy, ngă kơ klei ]ho\ djhan wa\l hd^p mda kơ ana\n kjham h^n, lehana\n amâo lo\ dưi kia\ kriê ôh. Hlăm du\m thu\n giăm anei, kdrăn djah ti Camly mâo leh lu blư\ klưh tơdah tuôm ho\ng adiê hjan pro\ng, kdơr lu ênha\ anôk mnuih [uôn sang pla mjing. Kha\ snăn, tui si Huỳnh Ngọc Hải, Khua knơ\ng brua\ ngăn do\ wa\l hd^p mda ]ar Lâm Đồng, klei kdrăn djah ti Camly hb^l srăng kđăl [a\ng, jing tui hluê ho\ng sang mghaih msir djah Xuân Trường ma\ brua\ jăk“Kdrăn djah Camly jing alu\ wa\l ]ho\\ djhan êdi, mâo leh klei khua knu\k kna mta brei kđăl [a\ng yơh. }ar Lâm Đồng mâo leh mơh hdra\, lehana\n mko\ mjing klei ngă brua\ ]ia\ng kđăl [a\ng kdrăn djah anei. Siămdah, ara\ anei brua\ sang mghaih msir djah ka leh snăn djah ăt adôk ba tuh hlăm kdrăn Camly. Klei dleh dlan ara\ anei jing pô duh bi liê dôk kpăk hlăm brua\ hdơ\ng pô, mơ\ng êla knơ\ng brua\ mghaih msir jih klei dleh kpăk, lehana\n srăng ngă brua\ djo\ tui si klei ngă hra\ mơar tal êlâo, mmông ana\n kơh brua\ mghaih msir djah djâo srăng lo\ w^t mse\ yăng đar”.

Phung ngă brua\ la], klei mghaih msir djah djâo ]ar t^ng tla êlưih đei, ngă kơ knơ\ng brua\ amâo mâo klei tu\ dưn ôh hlăm brua\ knua\, bi dhar brua\ djo\ tuôm le\ mple\ klei soh kơ hdơ\ng phung duh mkra ngă brua\ adôk ka djo\ tui si klei duh bi liê tal êlâo. Snăn amâo mâo dưi thâo ôh hb^l Đà Lạt srăng dưi mghaih msir bi jăk djah djâo mơ\ng [uôn pro\ng. Kha\dah brua\ mghaih msir djah djâo mơ\ng Đà lạt srăng lo\ w^t mse\ si yăng đar mse\ ho\ng klei khua kia\ kriê knơ\ng brua\ ngăn do\ wa\l hd^p mda ]ar Lâm Đồng la], snăn jih jang klei g^r ana\n, ăt kno\ng jing hdra\ ngă ma\ êjai. Tui si Khua phu\n brua\ ngăn do\ wa\l hd^p mda Trần Hồng Hà, kơ êdei ana\p, Lâm Đồng bi mâo he\ hdra\ kjăp, lehana\n tu\ dưn hlăm brua\ mghaih msir djah djâo:“Đà Lạt jing sa boh [uôn pro\ng hiu ]hưn ênguê, snăn klei kơ djah djâo hlăk jing brua\ mjê] ngă mtam, êjai drei hlo\ng ka mâo ôh hdra\ ]ua\l mka\, klei duh bi liê ho\ng klei djo\. Anei jing sa klei t^ng dôk hlăm klei ktro\ êdi ho\ng Lâm Đồng. Brua\ duh bi liê mkra mjing sang mghaih msir djah djâo anei kno\ng jing brua\ ngă ma\ êjai, kyuadah kdrăp ]uh djah anei boh s^t jing amâo mâo hơ^t ôh. Ho\ng Đà Lạt, hlăm wưng kơ ana\p bi hro\ng ruah hdra\ kia\ kriê kjăp dơ\ng mơ\ng brua\ du\ mdiăng djah djâo, lehana\n mâo hdra\ djo\ hlăm brua\ mghaih msir djah djâo. S^t yơh hmei srăng mâo lu hdra\ ngă brua\, hlăm ana\n mâo wa\t hdra\ nao hlăm klei bhiăn djo\ tui si hdra\ bhiăn răng mgang wa\l hd^p mda 2020 amra bi mlih hlăm wưng kơ ana\p”.

Tơdah amâo mâo pral ôh ]ua\l mka\ duh bi liê ho\ng klei djo\ kơ brua\ mghaih msir djah djâo, [uôn pro\ng Đà Lạt, ]ar Lâm Đồng dleh yơh srăng dưi dja\ pioh ana\n knăl [uôn pro\ng hiu ]hưn ênguê bi mnga./.