VOV4. Êđê - Ih jing pô nao hla\m Hdra\ mblah Dap Kngư, ai êwa mơ\ng l^ng khan drei hla\m du\m hruê h[uê ênuk  mlan 3/1975, dưi mơ\ he\ ih ya\l dliê mâo [ia\  c\ia\ng kơ [^ng hmư\ hdra\ mđung asa\p  thâo bi [uh kơ ai êwa kdrưh k’a\m mơ\ng du\m hruê mlan ana\n?

     - Đại tá Phạm Chào: Hdra\ êlan mtru\n mơ\ng Phu\n brua\ kđi c\ar a\t mse\ mơng anôk brua\ đảng khan Trung ương thu\n 1975 jing bi mblah pro\ng, c\ia\ng bi mtlaih êngiê lu kr^ng pioh mjing hdra\ knơ\ng mblah mrâo kơ du\m thu\n ti ana\p. Kdra\n mblah Dap Kngư mao Phu\n brua\ jao jing thu\n 1975 c\ia\ng bi po\k hdra\ mblah Dap Kngư,ksu\ng nao mblah [uôn pro\ng {uôn Ama Thuôt, mtlaih êngiê kr^ng Dhu\ng Dap Kngư. Hmei tu\ ma\ nga\ brua\ anei sna\n mơ\ng knua\ druh hlo\ng kơ l^ng khan [ho\k [ho\k [hưn [hưn  [arr [a\rr êdi aitiê. Ayo\ng adei bi m^n mâo sa prue# blu\ snei: “ Trường Sơn bi [ư\ uan, Pôkô ksu\ng nao.” Kih mdoh jih khan roh, mtlaih êngiê Dap Kngư.”. Dja\p mnuih, nao ma\ braih a\t ma\ prue# blu\ anei, nao bi mjua\t hria\m a\t ma\ prue# blu\ anei, pô kna\ êsei dja\m a\t ma\ prue# blu\ anei mơh, tơl truh kơ du\m khan nao ksiêm duah dla\ng êlâo nga\ brua\ ti du\m kdra\n mblah a\t ma\ prue# blu\ anei mơh. Kyua ana\n ai êwa  hur har mtlaih êngiê Dap Kngư mmông ana\n su\ng adru\ng ktang ph^t mtam.

      - Ư hmư\ ih klei ya\l dliê kâo dưi bi [uh mơh ai êwa ksu\ng adru\ng mơ\ng khan drei hla\k ana\n leh ana\n klei ga\l mblah dưi truh leh. Sna\n klei bi  djo\ tuôm plah wah l^ng khan ho\ng kdra\n mblah nga\ mmông ana\n si nga\?

        . Đại tá Phạm Chào: Êlâo kơ bi mphu\n po\k Hdra\ mbha Dap Kngư mlan 3 thu\n 1975 sna\n l^ng khan drei leh ana\n roh mâo klei bi mka\ kla\ klơ\ng snei. Leh du\m klei mblah dưi thu\n 1972 – 1974 sna\n khan roh [rư\ [ia\ leh ana\n êdu leh. {ia\ lac\ êdu gơ\ ka djo\ mơh, a\t dôk ktang, kla\ klơ\ng jing mâo sư đoàn 23, leh ana\n mâo hla\m brô 5 – 6 Êpul Khan hgu\m biệt động, leh ana\n khan bảo an, khan [uôn alu\ wa\l `u adôk lu sna\k. ~u mâo 1 sư đoàn 6 khan êdeh phiêr, khan êdeh msei leh ana\n khan kno\ng lu sna\k. Lac\ kơ êpul khan drei mmông ana\n jing  mâo klei lu h^n kơ ênoh khan, êlâo kơ pok hdra\ mblah, drei mâo 5 Sư đoàn, mâo Sư đoàn 10, Sư đoàn 320, Sư đoàn 968, Sư đoàn 316 leh ana\n Sư đoàn 3 mơ\ng Khan kr^ng 5 mđ^ ba hriê. Sna\n, tơ kơ khan jơ\ng sna\n drei mâo 5, roh kno\ng 1 – 2 đuic\, bi khan êdeh phiêr sna\n roh `u ktang h^n kyua mâo Sư đoàn khan êdeh phiêr, drei le\ amâo mâo ôh. Bi khan knong leh ana\n khan êdeh msei bi knar. {ia\ mâo sa klei, ya nga\ roh `u lar êngu\m mse\ si ana\n, klei m^n a\t khăng ktang, [ia\ kyua ai tiê mơ\ng roh leh du\m thu\n 1072 – 1974 gơp\ êgah êga\n êma\n êmik leh, êdi leh. Êjai ana\n, ai tiê khan drei le\, mnuih [uôn sang du\m djuê ana Dap Kngư drei le\ hla\k trơ\ng bla\k, kyua leh du\m thu\n mtlaih êngiê du\m kr^ng wa\l pro\ng sna\n drei dưi kriê kja\p leh ana\n lo\ po\k mlar, ana\n mnuih [uôn sang mâo klei đa\o knang hruê mtlaih êngiê kwar Dhu\ng jing dơ\ng truh leh. Mâo sa klei bi hgu\m mguôp plah wah mnuih [uôn sang ho\ng l^ng khan pro\ng leh ana\n ai êwa khan drei êgao h^n khan kơ roh.

      - Lu mnuih leh ana\n wa\t l^ng khan gar Yu\ truh kơ ara\ anei a\t bi mni kơ hdra\ da\p khan mblah mơ\ng drei ti Dưr Dap Kngư bi mjing leh klei ga\l kơ kdra\n mblah {uôn Ama Thuôt, ba truh klei mblah dưi mơ\ng hdra\ mblah Dap Kngư. Si khan drei da\p hdra\ mblah?

      . Đại tá Phạm Chào: Êlâo kơ mphu\n Hdra\ mblah Dap Kngư, Sư đoàn 10 dôk  mda\p khan c\ia\ng mpra\p kdơ\ng mblah ti Kon Tum, Sư đoàn 320 le\ ti Đức Cơ anei mtam c\ia\ng mpra\p kdơ\ng mblah ho\ng roh ti Gia Lai anei. Sna\n mmông ana\n drei mâo hdra\ da\p khan knha\k sna\k, jing hưn lac\ mpra\p mblah mtlaih êngiê Kon Tum, mtlaih êngiê Plei Ku c\ia\ng mplư phung roh. Ho\ng hdra\ po\k êlan jum dar wa\l krah Kon Tum, jum dar wa\l krah Plei ku leh ana\n brei mnuih [uôn sang hriê kkuh m’ak drông khan hriê mtlaih êngiê Kon Tum, Plei Ku. Phung roh amâo mâo thâo b^t ti êlan nao ôh. Tal 2, c\ia\ng kơ hga\m po\k hdra\ mlah sna\n 2 Sư đoàn 10 leh ana\n 320 mda\pn tle\  kbia\ khan, [ia\ lui jih du\m kdra\p yua hâo hưn. Kyua brua\ hâo hưn mơ\ng phung roh ktuê ksiêm dla\ng drei tliêr. Jih mnuih hđa\p mơ\ng brua\ hâo hưn anei lui ho\ng Sư đoàn mrâo. Khan roh a\t dôk m^n jing Sư đoàn 10, Sư đoàn 320 a\t adôk, hdra\ mblah s^t n^k ti Plei Ku, Kon Tum. Mâo sa klei yuôm bha\n, drei dưi mplư roh [ia\ dôk kriê krơ\ng sa êpul lu khan knơ\ng mơ\ng roh ti Dưr Dap Kngư c\ia\ng mjing klei k[a\h kơ nah tluôn {uôn Ama Thuôt, s^t mu\t mblah gơ\ ga\l êdi. Leh anba\n mơ\ng klei da\p khan mblah dưi mplư leh wa\t Knơ\ng g^t gai kc\e\ kơ khan ngụy, dưi mplư wa\t Khan kr^ng II mơ\ng ngụy ti anei.

      - Leh {uôn Ama Thuôt, Dhu\ng Dap Kngư dlưh rai, si khan roh bi êran đue#  mơ\ng wa\l krah Plei Ku, Dưr Dap Kngư?

       . Đại Tá Phạm Chào: Thâo leh {uôn Ama Thuôt luc\, phung khua khan, khan mơ\ng Khan kr^ng II roh dôk ti Kon Tum, Plei Ku adôk lu mơh. Dưi lac\ he\,du\m êtuh phao knong, du\m êtuh boh êdeh mssei leh ana\n lu khan. Sna\n [ia\ dah luc\ {uôn Ama Thuôt, sna\n ai tiê klei m^n mơ\ng roh dlưh awa\t kdja\t k[la yơh, hla\k êjai Sư đoàn 968 mơ\ng drei, bi hrô kơ Sư đoàn 10 mơ\ng hmei ti Kon Tum a\t dơ\ng lo\ dơ\ng mblah. Sna\n, thâo jing amâo dưi lo\ dơ\ng ôh Kon Tum, Plei Ku, Khua mil c\hil Nguyễn Văn Thiệu leh ana\n phung khua khan, Anôk knơ\ng g^t gai kc\e\ ktrâo ngụy bi mkla\ kdu\n khan ti Dap Kngư hluê êlan mrô 7, c\ia\ng w^t dôk kdơ\ng ti kr^ng Dap mnai kwar Krah. Khan roh bi êran đue# mtuk mtul mơ\ng Kon Tum, Plei Ku anei. Hla\k êjai drei kno\ng mâo khan dôk ka\p ktuê dla\ng ti djiêo leh ana\n đa mblah ma\ điêt [ia\ nga\ kơ khan roh hu\i, kdu\n đue# amâo lo\ mâo klei bhia\n ôh mse\ ho\ng ala tloh ako\ ana\n. Mdê bi pô mdê bi êran đue#, khan biệt động pral đue# kơ khan biệt động, khan knơ\ng phu\n ngụy đue# kơ khan phu\n. Thâo boh klei mse\ si anei ana\n Phu\n knơ\ng g^t gai leh kơ khan mơ\ng kdra\n mblah Dap Kngư bi jêc\ tui tio\ tluôn, duah mblah roh, khut khat bi rai jih êpul khan êran đue# anei c\iăng mjing hdra\ mlblah mrâo, êpul khan mrâo. Sna\n mmông ana\n kno\ng ho\ng sa Đại đội hmao kga\n mkhư\, kâo c\ia\ng m`a\ jing mâo kno\ng Đại đội 11 mơ\ng Tiểu đoàn 9, Trung đoàn 64 dưi gang mkhư\ leh. Leh kơ ana\n nga\ kơ khan ngụy ru\ng răng, gun kpa\k, amâo lo\ mâo ai tiê ôh ti C|eo Reo, Phú Bổn. Kyua ana\n, Sư đòan 320 hriê leh ana\n êpul khan mka\n hriê. Đrông mơ\ng hruê 16 – 24 ho\ng lu kdra\n mblah kha\t bi ktlah khan roh ti anei, po\k sa gưl duah bi rai khan roh dưi lac\ jing pro\ng êdi mơ\ng ala c\ar drei t^ng hla\k ana\n, ti kdra\n mblah Đông Dương jing ka tuôm [uh mâo ôh, bi rai sa êpul group êran đue# mơ\ng khan roh.

      - Sna\n, kla\ klơ\ng klei soh mơ\ng khan roh jing kdu\n êran đue# mơ\ng Dap Kngư hluê êlan mrô 7 bi tla ênoh yuôm êdi. Hluê si ih, ya kta klei bi mjing klei mblah dưi mơ\ng l^ng khan drei hla\m Hdra\ mblah Dap Kngư mlan 3/1975?

       . Đại tá Phạm Chào: Tơ lac\ hdra\ mblah Dap Kngư anei mâo klei tu\ sna\n mâo lu mta klei. Klei yuôm bha\n êdi jing ruah djo\ hdra\ k`a\m, kyua tơ drei mblah kơ Kon Tum, Plei Ku sna\n mmông ana\n roh ktang sna\k, `u mâo leh klei răng mgang, mâo klei mko\ mjing kja\p sui thu\n leh mơ\ng ênuk My. Ana\n tơ mblah s^t n^k drei sra\ng tuôm ho\ng klei dleh dlan. Bi {uôn Ama Thuôt sna\n roh `u k[ah amâo mđing ôh, ana\n ruah anôk k`a\m mblah ti anei sna\n dja\l  nga\ bi mc\ah kdra\n mblah mơ\ng Dưr hlo\ng kơ Dhu\ng Dap Kngư. Sna\n ruah anôk k`a\m mblah anei jing klei thâo djo\ êdi  mơ\ng brua\ Đảng khan Trung ương leh ana\n Anôk knơ\ng g^t gai. Tal 2 le\ jing c\ia\ng bi lac\ he\, c\ia\ng mâo klei tu\ dưi jing mnêc\ da\p khan mblah, mplư phung roh, mnêc\ mơ\ng Anôk knơ\ng g^t gai kdra\n mblah Dap Kngư. Ana\n, c\ia\ng dưi mplư roh, truh kơ mmông mtuh phao roh a\t lac\ drei k[^n khan mblah ti Dưr Dap Kngư, ana\n dưi mjing klei amâo răng mơ\ng roh leh ana\n drei mblah dưi bi rai jih. Tal 3 a\t c\ia\ng lac\ kơ khan leh ana\n mnuih [uôn sang Dap Kngư mâo ai tiê thâo bi hgu\m mguôp, mâo klei c\ia\ng hmang mtlaih êngiê. Ruah djo\ hdra\ k`a\m, da\p khan mblah djo\ knha\k, [ia\ tơ amâo mâo ôh ai tiê klei m^n hur har ktang ph^t, mblah kơ {uônAmaThuôt ktang ph^t mse\ si anei, amâo mâo ôh ai tiê jho\ng kmla\n ga\n hgao jih klei djiê êngia\, ga\n hgao jih du\m klei dleh dlan s^t n^k dleh mâo klei tu\ dưi. Kyua ana\n, kâo bi m^n ana\n jing du\m klei yuôm bha\n c\ia\ng dưi mâo ba w^t klei tu\ dưi pro\ng.

      - Mâo leh 40 thu\n ga\n hgao t^ng mơ\ng leh Hdra\ mblah Dap Kngư mâo klei tu\ dưi. Jing mnuih sia\ suôr ho\ng la\n ala Dap Kngư lac\ mb^t, Dưr Dap Kngư lac\ hja\n, gia\m 50 thu\n, ya klei ih [uh `u bi mlih mơ\ng kr^ng wa\l anei?

      . Đại tá Phạm Chào: Sui ho\ng anei 40 thu\n, hla\k ênuk My, ngụy  sna\n brua\ duh mkra yang [uôn amâo dah klei hd^p mda mnuih [uôn sang amâo mâo klei đ^ kyar ôh. Mse\ si Gia Lai amâo dah Kon Tum mâo ma\ kno\ng du\m boh sang lu tal, adôk lu sang tôl điêt mơh. Klei hd^p mda mnuih [uôn sang lu jưh knang kơ brua\ bi mblah mơ\ng My, Ngụy jing nga\ du\m brua\ tui hluê ho\ng brua\ bi mblah mơ\ng roh, bi lac\ kơ klei mđ^ kyar brua\ duh mkra amâo dah tuh tia mkra mjing amâo mâo ôh, rai ra\k bh^t t^t s’a\i. Leh 40 thu\n mtlaih êngiê, bohnik mâo leh klei bi mlih mrâo mơ\ng Đảng, mơ\ng thu\n 1986 truh kơ ara\ anei, Dap Kngư bi mlih leh hla\m gra\p hruê hruê. Brua\ nah gu\, êlan klông dưi mko\ mlir mơ\ng Dưr hlo\ng kơ Dhu\ng, mơ\ng Dap Kngư nao truh kơ kr^ng Dap mnai, êlan êdeh phiêr. Leh ana\n, du\m brua\ nah gu\ mka\n, sang hra\, sang êa drao du\m c\ar anei tliêr kja\p leh pioh ba yua kơ mnuih [uôn sang mâo dja\p ênu\m. Klei hd^p mda mnuih [uôn sang kơ brua\ duh mkra sna\n mâo klei đ^ kyar pro\ng. Kâo [uh, pla ana tu\ yuôm ti Dap Kngư jing brua\ đ^ kyar pro\ng êdi, ksu, kphê, tiêu sna\n dưi lac\ he\ mâo klei đ^ kyar ktang hla\m du\m pluh thu\n êgao leh ana\n mơ\ng du\m mnơ\ng ana\n yơh bi mkra mđ^ leh klei hd^p mda mnuih [uôn sang.

-         Lac\ ja\k kơ ih ho\!

                                            BTV: H’Nga.