VOV4.Êđê - Mơ\ng thu\n 2014 truh kơ ara\ anei, ti ]ar Gialai mâo mko\ mjing leh lu anôk rông êmô ho\ng hnơ\ng pro\ng mơ\ng du\m êbâo truh kơ du\m pluh êbâo drei. Anei jing klei đ^ kyar pro\ng mơ\ng brua\ rông êmô ti alu\ wa\l, phu\n tal êlâo ba w^t leh klei tu\ dưn jăk. {ia\dah nah tluôn mơ\ng klei tu\ dưn pro\ng, snăn klei ]ho\ djhan mơ\ng du\m anôk rông êmô jing lu êdi, lehana\n hlăk hmăi amâo mâo jăk ôh ho\ng klei hd^p mda mnuih [uôn sang.

Mnuih [uôn sang ti thôn 1, 2 lehana\n 3, sa\ Thành An. Wa\l krah An Khê hlăm du\m hruê anei hlăk hd^p hlăm anôk ]ho\ mro\ mơ\ng klei [âo mnâo bru\ lehana\n êa djah mơ\ng Anôk rông êmô mơ\ng knơ\ng brua\ Rông mnơ\ng Gialai. Nguyễn Hữu Quang, mâo 3ha anôk rông kan, ngă lo\ lehana\n pla djăp mta mnơ\ng ti thôn 3, sa\ Thành An, brei thâo: Êa ]ho\ mơ\ng Anôk rông êmô mđoh hlăm mnuôr mbông êa hlăm êa hnoh lehana\n tuh nao hlăm krông Pa.

                                                  Êa Krông Pa dleh dlan đoh, ju\ tu\t kyua c\ho\ djhan.

Đang war Quang dôk je\ ho\ng Anôk rông êmô snăn jing hmăi tal êlâo, lehana\n kjham h^n mơh. {a\ng kan `u mâo 3 sao amâo mâo sa drei kan dưi hd^p ôh, mdiê lo\ `u lu] truh 40%. Quang la]:“Kan trăm, kan mè, kan trôi, kan rô phi jih jang djiê jih. Êa eh êmô kma, tơl mdiê kăn thâo yua lei. Klei ]ho\ mơ\ng êa eh êmô, mdiê amâo mâo jăk ôh dah leh wia\ hua\ kăn jăk, ]h^ amâo mâo yuôm ôh. T^ng kơ nah tluôm adih ara\ng lu] liê lu snăk. Kyuadah di`u ka mâo ôh hdră mghaih msir eh êmô, truh hjan `u ling kơ ta], đoh đue# truh kơ hnoh krông Pa”. Nguyễn Duy Hưng, k’ia\ng khua sa\ Thành An, wa\l krah An Khê brei thâo, war êmô mơ\ng Anôk brua\ rông mnơ\ng ]ar Gialai mâo leh knơ\ng brua\ sang ]ư\ êa ]ar brei klei dưi, k]ưm ru\ mdơ\ng mơ\ng hlăk thu\n 2014, lehana\n truh mlan 3/2015 mphu\n ma\ brua\. Anôk rông êmô anei pro\ng truh 70ha, lehana\n hlăk dôk rông truh 7.500 drei êmô pioh ma\ kđeh. Mơ\ng leh phu\n rông dơ\ng [uh yơh brua\ amâo mâo jăk, boh nik jing klei ]ho\ djhan, ngă hmăi pro\ng kơ klei hd^p mda mnuih [uôn sang.

          Êa djah djâo ]ho\ mro\ mơ\ng Anôk rông êmô hluê mbông mnuôr đoh ba nao hlăm hnoh krông Pa.

Ruê kwiêng [rư\ hruê [rư\ lu, lehana\n lu go\ sang hd^p giăm ana\n bi ka\ mu\ng mtam snăn kơh thâo hua\ [ơ\ng. Mnuih [uôn sang lehana\n brua\ sang ]ư\ êa mâo leh blư\ akâo kơ du\m gưl mâo klei dưi mghaih msir, [ia\dah truh kơ ara\ anei klei ]ho\ djhan anei ka dưi mghaih msir mơh. Nguyễn Duy Hưng la]:“Boh s^t mơ\ng leh rông êmô anei, ba klei ]ho\ djhan êdi. Di`u amâo mâo mghaih msir ôh eh êmô, lui snăn yơh ling kbia\ kơ ta], đoh hlăm mnuôr êa, hlăm êa hnoh leh ana\n đue# nao hla\m krông. Mơ\ng ana\n êa krông Pa ara\ anei ]ho\ êdimima”. Klei amâo mâo bi mdoh ôh eh mnơ\ng rông lui ling đue# kơ ta], mơ\ng Anôk rông mnơ\ng ]ar Gialai, ti wa\l krah An Khê lo\ ba klei ]ho\ djhan kơ êa jua. Du\m pluh êbâo go\ êsei mnuih [uôn sang hd^p ktuê hnoh krông Pa, mơ\ng wa\l krah An Khê pha\ tluôn êa ]ho\ sơăi. Klei ana\n ăt êdah mơh mơ\ng Êa pơ\ng An Khê ma\ mơ\ng hnoh krông ana\n, êa ju\ lehana\n [âo. Đỗ Tuấn Diệp, Khua kia\ kriê Êa pơ\ng An Khê, la]:“Hlăk ksiêm dlăng ti mlan 10, sang kar mkra Êa pơ\ng [uh êa ju\ lehana\n mâo mnâo [âo nghir. Mơ\ng ana\n sang mkăp êa pơ\ng brei mdei bi êran êa, kyuadah êa amâo lo\ doh ôh. Kđăl êa jing ênưih yơh [ia\dah mâo truh 2.300 go\ êsei dôk ]ia\ng kơ êa yua. Du\m go\ sang klei êa kbăng, pom êa yua, snăn amâo mâo la] ôh, [ia\dah ho\ng du\m go\ êsei amâo mâo êa kbăng ôh le\ hlăm klei dleh dlan êdi”.

Năng mđing amâo mâo djo\ kno\ng hjăn mơ\n Anôk rông êmô ôh ba klei ]ho\ djhan, [ia\dah lu anôk rông mnơ\ng mkăn, lehana\n lu knơ\ng brua\ mkăn hla\m ]ar Gialai ba klei ]ho\ djhan kơ êa sơăi.

                                           Ênao êa rông kan c\ho\ kyua êa djah djâo mơ\ng anôk rông êmô đoh hriê.

Boh nik, ti kdriêk Mang Yang, mâo 3 anôk rông mnơ\ng pro\ng, dưi dăp jing pro\ng h^n hlăm kluôm ala, ba klei ]ho\ kơ êa sơăi, ngă hmăi amâo mâo jăk kơ du\m go\ êsei hd^p riêng giăm ana\n. Võ Lê Xuân Thiện, khua du\ brua\ ngăn do\, wa\l hd^p mda kdriêk Mang Yang brei thâo:“Anôk brua\ rông mnơ\ng Gialai hlăk mâo hdră rông êmô pioh ma\ kđeh, lehana\n ma\ êa ksâo hlăm alu\ wa\l. Ho\ng ênoh rông lu, snăn ba klei ]ho\ djhan pro\ng êdi, boh nik hlăm yan hjan. Anôk brua\ anei [ua\n leh mơh ho\ng kdriêk srăng mghaih msir bi jăk, amâo lo\ ba klei ]ho\ djhan kơ wa\l hd^p mda, hmăi amâo mâo jăk kơ mnuih [uôn sang duh [ơ\ng lehana\n hd^p mda”.

Lê Đình Vũ, Khua Anôk brua\ rông mnơ\ng Gialai la], s^t yơh mâo đa đa anôk rông êmô mơ\ng Anôk brua\ ba klei ]ho\ djhan kơ wa\l hd^p mda, lehana\n ngă lu] liê lu boh mnga mơ\ng mnuih [uôn sang, mdiê ktơr kan hdang. Bi ho\ng du\m anôk rông mnơ\ng ti kdriêk Mang Yang, klei êa eh êmô ling truh hlăm war bưn mnuih [uôn sang, klei ana\n kbia\ hriê mơ\ng adiê hjan pro\ng ngă mlai bro\ng mgơ\ng eh êmô, snăn yơh tăm ling he\ hlăm war bưn mnuih [uôn sang.

         Anôk rông êmô mơ\ng knơ\ng bruă cổ phần rông mnơ\ng Gia Lai ti kdriêk Mang Yang.

Klei anei, Anôk brua\ mâo leh mơh klei bi mguôp ho\ng brua\ sang ]ư\ êa alu\ wa\l, mghaih msir lehana\n ]ih hnô kơ mnuih [uôn sang. Bi ho\ng war rông ti An Khê, Anôk brua\ hlăk dôk mghaih msir [rư\ [rư\, [ia\dah dôk dleh kpăk kyua klei hâo hưn kơ klei ]ho\ dhjan ka mâo klei bi kla\ ôh. Knơ\ng brua\ ka dưi mko\ mkra ôh kdrăp bi mdoh djah djâo. Lê Đình Vũ ăt brei thâo, Anôk brua\ amâo mâo tuh eh êmô kơ êngao ôh, kyuadah eh êmô jing mnơ\ng yuôm bhăn pioh ngă hbâo bru\. Klei êa djah mơ\ng eh êmô ling [rô] kơ êngao jing klei tăm truh he\. Lê Đình Vũ la]:“Ti An Khê êjai ru\ mkra brua\ knua\, hnơ\ng đ^ lar pral đei snăn klei mghaih msir ka yo\ng hmao. Ti An Khê brua\ mghaih msir djah ]ho\ năng ai dua tlâo hruê kơ ana\p srăng bi leh. Êjai ana\n brua\ bi kla\ kơ klei ]ho\ djhan wa\l riêng gah, mâo ]ar mta\ brei ngă [h^ kl^ djăp mta brua\ A, B, C… lehana\n t^ng mơ\ng ana\n srăng ma\ brua\. Hlăm klei anei, t^ng kơ Anôk brua\ ăt mâo mơh klei soh, lehana\n ma\ leh brua\ ho\ng knơ\ng brua\ ngăn do\ wa\l hd^p mda mtru\t pral h^n hla\m brua\ anei, ]ia\ng kơ Anôk brua\ mâo anôk mka\ t^ng mkra [a\ng mghaih msir, êlan mđoh mđue#... Ara\ anei knơ\ng brua\ mrâo g^t gai brua\ mkra [a\ng mgơ\ng, bro\ng kar êa djah”.

Knơ\ng brua\ rông mnơ\ng Gialai jing knơ\ng brua\ dôk hlăm Êpul gru\p Hoàng Anh Gialai. Knơ\ng brua\ anei ara\ anei hlăk rông 60 êbâo drei êmô ma\ kđeh, lehana\n êmô ma\ êa ksâo ti 5 anôk rông ti du\m kdriêk Mang Yang, Ia Pa lehana\n wa\l krah An Khê mơ\ng ]ar Gialai. Brua\ du\m anôk rông êmô hlăk ba klei ]ho\ djhan. Anei jing sa klei mta\ brei răng he\ êlâo, tơdah amâo mâo hdră mghaih msir ôh klei kơ djah eh mnơ\ng rông anei, s^t nik srăng ba klei ]ho\ djhan truh lu kơ alu\ wa\l mnuih [uôn sang hd^p mda.

                                                                           H’Nga pô c\ih mkra.