Klei mrâo ala c\ar pô:

 

- Leh 7 hruê ma\ brua\ ho\ng klei mjê], ho\ng klei kla\, lehana\n mâo brua\ đua klam, tlam mbruê, klei bi k[^n tal 9 dhar brua\ g^t gai brua\ Đảng gưl dlông 11 bi rue# leh, bi leh jih jang boh phu\n hdră mtru\n. Khua g^t gai Đảng Nguyễn Phú Trọng g^t gai lehana\n mâo klei blu\ hrăm bi rue# klei bi k[^n gưl dlông 9. Khua g^t gai Đảng Nguyễn Phú Trọng klah ]u\n du\m boh tu\ dưn mơ\ng klei bi k[^n, lehana\n m`a\ kơ djăp brua\ ]ia\ng bi sa hnơ\ng hlăm klei kia\ kriê, lehana\n g^t gai hluê ngă. Klei bi k[^n ksiêm dlăng boh tu\ dưn brua\ ksiêm w^t, lehana\n bi tu\ ư mâo hdră mtru\n mrâo, kơ brua\ mko\ mjing lehana\n mđ^ kyar dhar kreh, anak mnuih Việt Nam bi djo\ ho\ng klei mđ^ kyar lăn ]ar ho\ng klei kjăp.

 

- Aguah mbruê, ti Hà Nội mphu\n po\k klei bi k[^n tal 28 mơ\ng Knơ\ng dla\ng brua\ Quốc hội. Anei jing klei bi k[^n c\ia\ng mpra\p kơ klei bi k[^n tal 7, Quốc hội gưl 13. Klei k[^n mko\ mjing mơ\ng hruê anei truh kơ hruê 17/5. Ti anôk bi k[^n, Knơ\ng dla\ng brua\ Quốc hội sra\ng brei klei blu\ mguôp kơ hra\ hưn mdah mbo\ mơ\ng knu\k kna w^t dla\ng klei tu\ hluê nga\ hdra\ mđ^ kyar brua\ duh mkra yang [uôn leh ana\n pra\k knu\k kna thu\n 2013, boh klei hluê nga\ hdra\ mđ^ kyar duh mkra yang [uôn leh ana\n pra\k knu\k kna hla\m du\m mlan ako\ thu\n 2014, brua\ mpra\p kơ klei bi k[^n tal 7, Quốc hội gưl 13. Hla\m brua\ hluê dla\ng Knơ\ng dla\ng brua\ Quốc hội sra\ng hmư\ êpul nga\ brua\ hluê dla\ng hưn mdah brua\ hluê nga\ hdra\ mtru\n, hdra\ bhia\n kơ bi mhro\ [un mơ\ng thu\n 2005-2012, kơ klei tu\ kluôm brua\ duh mkra yang [uôn mguôp sia\ suôr ho\ng rơ\ng kja\p klei êđa\p ênang la\n c\ar mơ\ng 2 hdra\ brua\ Bôxit Tân Rai leh ana\n Nhân Cơ kyua mơ\ng Êpul group tuh mkra hdăng – Mnơ\ng gu\ la\n Việt Nam nga\ pô duh bi liê… Kơ brua\ c\ih mkra hdra\ bhia\n, ti anôk bi k[^n tal 28 sra\ng brei klei blu\ mguôp kơ klei c\ih mlih hdra\ bhia\n mko\ mjing Quốc hội, hdra\ c\ih mlih mbo\ kdrêc\ 2 mta 13 hdra\ bhia\n quốc tịch Việt Nam, klei c\ih mlih  mbo\ du\m mta mơ\ng hdra\ bhia\n êa drao.

 

- Dhar brua\ kia\ kriê brua\ trah ma\ kan, phu\n brua\ lo\ hma brei thâo; hruê mbruê, t^ng kơ trung Quốc lo\ ba thiăm 4 boh ho# pui kahan bi blah, 2 boh êdeh phiơr bi blah, lehana\n lu boh ho# ]ho\ng trah ma\ kan kbưi ho\ng plao ks^ Lý Sơn hlăm brô 60 hải lý. Êpul brua\ hluê ngă hdră bhiăn Việt Nam păng [a\ng đrôl boh hra\, yua loa k]a\i asa\p ho\ng klei yuăn, klei khê], brei Trung Quốc kbia\ đue# mơ\ng kr^ng wa\l êa ks^ Việt Nam. {ia\dah t^ng kơ Trung Quốc lo\ dơ\ng krih pruih êa, bh^r mnơ\ng khăng hlăm êpul kia\ kriê brua\ trah ma\ kan, lehana\n kahan ksiêm wa\l êa ks^ Việt Nam. Pô bi ala kơ dhar brua\ kia\ kriê brua\ trah ma\ kan ăt lo\ brei thâo, mnuih [uôn sang trah ma\ kan ăt g^r jih ai tiê đue# nao hla\m êa ks^, păn kjăp wa\l êa ks^ hiu ma\ hdang kan. Êbeh 30 boh ho^ ]ho\ng trah ma\ kan mnuih [uôn sang kwar krah lo\ dơ\ng đue# nao hla\m êa ks^ anôk pô kreh mưng ma\ ti Hoàng Sa lehana\n Trường Sa.

 

- Hruê mbruê, Êpul hgu\m du\m êpul brua\ Va\n học nghệ thuật Việt Nam bi ala kơ phung va\n nghệ sĩ mâo leh klei hưn mtru\n bi kdơ\ng êdi ho\ng klei nga\ kjham leh ana\n hu\i hyưt êdi mơ\ng Trung Quốc, brei Trung Quốc ba mđue# mtam pra ktir duah êa pui HD-981 leh ana\n du\m ho# mran mgrông mgang, ho# mran khan mơ\ng kr^ng wa\l êa ks^ Việt Nam, đa\m lo\ nga\ ôh klei mse\ si ana\n hla\m kr^ng wa\l duh mkra leh ana\n wa\l gia\m  la\n hang ks^ mơ\ng Việt Nam. Êpul hgu\m du\m êpul brua\ Va\n học nghệ thuật Việt nam a\t iêo mthưr knu\k kna du\m ala c\ar, du\m êpul brua\ quốc tế, du\m Va\n nghệ sĩ, phung thâo knhâo, leh ana\n mnuih [uôn sang du\m ala c\ar bi mtruh asa\p brei Trung Quốc bi mpu\ kơ hdra\ bhia\n quốc tế, bi hra\m mb^t mko\ mkra ra\ng kriê klei êđa\p ênang, h’^t kja\p leh ana\n mđ^ kyar.

 

- M]hua hlăm klei bi kdơ\ng ho\ng Trung Quốc ba pra ktir duah êa pui HD 981, mb^t ho\ng lu ho# pui mgrông truh hlăm kr^ng wa\l êa ks^ Việt Nam, mâo đa đa phung măk m]u\t m]hur ktung ba mnuih ma\ brua\ nao ngă klei bi ru\ng, bi rai do\ dô du\m knơ\ng brua\ duh mkra mâo mnuih Trung Quốc, Đài Loan kia\ kriê, amâodah du\m knơ\ng brua\ mâo phung Trung Quốc, Đài Loan duh bi liê. Knơ\ng brua\ mnuih ma\ brua\ Việt Nam mâo leh hra\ mơar mtru\n kơ djăp alu\ wa\l mko\ mjing du\m êpul brua\ tru\n nao truh kơ djăp anôk duh mkra mâo mnuih Trung Quốc, Đài Loan, ]ia\ng kia\ kriê, lehana\n mâo klei lo\ hâo mdah bi pral kơ du\m gưl brua\ Đảng, brua\ sang ]ư\ êa, tơdah mâo du\m klei mnuih ma\ brua\ ngă amâo mâo djo\. Êpul hgu\m mnuih ma\ brua\ alu\ wa\l mâo leh hra\ g^t gai du\m gưl công đoàn mđ^ h^n brua\ hâo hưn truh kơ mnuih ma\ brua\ rơ\ng mâo klei êđăp ênang, ma\ brua\ bi jăk hlăm anôk pô ma\ brua\.

 

- Kyua ênoh tiêu asa\r a\t đ^ nnao ana\n mnuih [uôn sang ti kr^ng Dap Kngư bi kluh pla tiêu, amâo uê` kơ klei mnơ\ng nga\ bi bru\ agha hla\k mâo kơ mta ana anei. C|ia\ng bi kdơ\ng ho\ng mnơ\ng anei nga\, mnuih [uôn sang duah blei leh ana\n ba yua mjeh tiêu grep ho\ng phu\n tiêu dliê( lo\ pia jing êha\ng Dhu\ng C|âu My, amâo dah tiêu grep Amazôn). Mjeh tiêu anei kyua mơ\ng mnuih [uôn sang c\o\ng mjing ma\, ho\ng hdra\ ma\ êduk tiêu mboh lu ba grep kơ ana tiêu dliê. Kyua ana\n, ana tiêu anei mâo agha c\a\t đ^ ja\k dưi tu\ klei ênga\p êa. Mjeh tiêu anei mrâo mđ^ kyar ba pla hla\m 3 thu\n ho\ng anei, lu ti du\m c\ar Đồng Nai, Dak Nông leh ana\n ara\ anei hla\k ba mlar pla hla\m dja\p kr^ng Dap kngư. Kha\ gơ\ ka thâo ôh si klei tu\ mâo ba w^t, [ia\ mnuih [uôn sang bi mtio\ duah bi mâo mjeh tiêu mrâo anei, nga\ kơ ênoh c\h^ mjeh đ^ truh 40 êbâo pra\k hla\m sa phu\n, đ^ 3 bliư\ mka\ ho\ng mjeh tiêu mboh lu. Hluê si tiến sĩ Trần Vinh, Khua knơ\ng brua\ Êa Kmăt – Knơ\ng brua\ khoa học kỹ thuật brua\ lo\ hma dliê kmrơ\ng Dap Kngư mta\ ra\ng snei: mnuih [uôn sang đa\m bi mtio\ êran ba pla ôh mjeh tiêu mrâo anei, kyua `u ka bi kla\ ôh klei tu\. Tiến sĩ Vinh brei thâo: ana tiêu anei kha\p kơ êa, c\a\t đ^ jing ktang, [ia\ klei kdơ\ng ho\ng k[a\h êa le\ awa\t. Mta mka\n dơ\ng jing ana tiêu tơ krih êa lu sna\n agha leh ana\n hla bluh đ^ ktang sna\k, [ia\ klei bi mboh le\ [ia\ đuic\.

 

- Hlăm 4 hruê kơ anei, ti [uôn pro\ng Đà Lạt, ]ar Lânm Đồng le\ hlăm klei k[ah ]^m u\n, ngă kơ ênoh ]h^ ]^m u\n đ^ yuôm. Kđeh ]^m u\n amâo mâo dưi djăp ho\ng hnơ\ng mnuih ]ia\ng blei yua, mơ\ng năn ngă kơ ênoh ]h^ ]^m u\n ti Đà Lạt đ^ yuôm, mơ\ng 80 êbâo prăk/kg đ^ truh 120 êbâo prăk/kg. Klei ]ia\ng la], tơl anôk brua\ kia\ kriê brua\ ]uh ta\ ]^m ăt bi kngăr mơh, kyua mâo lu anôk ]uh ta\ ]^m mdei ma\ brua\. Tui si đa đa phung khua anôk ]uh ta\ bi la], hlăm wưng giăm anei, brua\ di`u ma\ amâo mâo klei tu\ dưn ôh, ênoh u\n hgăl ho\ng ênoh ]^m leh ta\ ba ]h^ mâo klei bi kpleh pro\ng, tăp năng lo\ hnô kơ ênoh blei mơ\ng 5 – 7 êbâo prăk/kg, mơ\ng năn mdei he\ brua\ ]uh ta\, ]ia\ng dưi truh kơ sa klei bi tu\ ư ênoh djo\ klei bhiăn ho\ng phung ]h^ ]^m.

 

- Tlam mma\t mbruê, Tuôr bi lông knhal tuc\ klei bi lông c\ưng boh mniê C|âu Á- ASIAN Cup 2014 kla\ s^t bi mphu\n ti tac\ c\ưng boh Thống Nhất, [uôn pro\ng Hồ CHí Minh. Phung c\ưng boh mniê Việt Nam dưi mâo [ơ\ng 3-1 êpul c\ưng boh Jordan mơ\ng tra\n c\ưng tal êlâo mtam. Ho\ng klei dưi 3-1 êpul c\ưng boh mniê Việt Nam mâo klei ga\l dôk mrô 3 hla\m group A. Anei jing klei ga\l c\ia\ng kơ êpul c\ưng boh mniê Việt nam lo\ dơ\ng mmia\ ma\ hra\ dưi nao hla\m klei bi lông c\ưng boh World Cup mniê thu\n 2015.

Klei mrâo ala tac\ êngao:

 

- Knu\k kna Mi hruê mbruê iêu mthưr du\m t^ng mko\ mjing klei bi trông ]hai k`ăm msir mghaih du\m boh klei leh Trung Quốc ba pra ktir duah êa pui HD 981 soh ho\ng hdră bhiăn giăm ho\ng lăn hang hlăm êa ks^ ala ]ar Việt Nam. Khua mil ]hil Mi Bara\k Obama êlâo kơnăn ăt iêu mthưr leh Trung Quốc msir mghaih du\m klei bi kuan miă “hluê hdră êlan êđăp ênang” leh ana\n “amâo mâo ba yua hdră arưp aram amâo dah kp^ mgo#”. Mi pia bruă ngă anei mơ\ng Trung Quốc jing “klei bi duêh” leh ana\n “klei arưp aram mâo êyui klei hu^ hyưt kjham” soh ho\ng mta bhiăn êngiê klei găn êrô hluê êlan êa hlăm kluôm alu\ wa\l êa ks^ ngo\.

 

- Hruê mbruê, ti Quốc hội Ucraina mko\ mjing leh “ klei bi k[^n jhưng wil hluh lir djuê ana”, bi mko\ mjing hluê si klei c\ia\ng êlâo anăn mơ\ng khua mil ]hil jing êjai Ucraina Aleksander Turchynov leh ana\n khua knu\k kna êjai Arseni Yaseniuk. Blu\ hrăm ti anôk bi k[^n, khua knu\k kna êjai Arseni Yaseniuk hưn mthâo: bruă [uê ênuk yuôm bhăn êdi ana\n jing kriê kjăp klei êđăp ênang leh ana\n hơ^t ênang ti ala ]ar anei, mb^t ana\n mklă mklơ\ng bruă anei bi msir mghaih hluê bruă kđi ]ar leh ana\n bi trông ]hai. Arseni Yaseniuk m`ă klă; c\ia\ng bi mko\ mjing klei ruah khua mil ]hil ana\p anei ho\ng klei kpă ênuah leh ana\n kla\ mnga]. Khua knu\k kna êjai Arseni Yaseniuk ăt hưn mthâo: prăp êmiêt bi blu\ hrăm ho\ng phung ngă griâo c\ia\ng mlih jing liên bang ti kr^ng kwar Ngo\.

 

- Hruê mbruê, Nga iêu mthưr mko\ mjing klei ksiêm dlăng kơ du\m klei ]hal la] sơnei: du\m êpul kahan êdeh phiơr Ucraina ba yua leh êdeh phiơr dăk wa\k mâo logo mơ\ng Liên hợp quốc hlăm hdră bruă kp^ mgo# ti alu\ wa\l kwar ngo\ amâo mâo êđăp ênang. K’iăng khua phu\n bruă ho\ng ta] êngao Nga Gennady Gatilov brei thâo; tơdah bruă knu\k kna Kiev ba yua êdeh phiơr dăk wa\k mâo logo mơ\ng Liên hợp quốc djo\ tuôm kơ du\m mta bruă kp^ mgo# ti du\m boh [uôn pro\ng ti Ucraina, sơnăn klei anei amâo mâo djo\ guôp ôh ho\ng du\m mta k`ăm mơ\ng Liên hợp quốc. Knơ\ng klei mrâo Interfax Nga hluê si asa\p k’iăng khua phu\n bruă ho\ng ta] êngao ala ]ar anei ăt la] sơnei; amâo mâo klei dưi kơ hlei pô brei kklei dưi kơ knu\k kna Ucraina ba yua êdeh phiơr dăk wa\k mơ\ng Liên hợp quốc ôh.

 

- Thổ Nhĩ Kỳ hưn mthâo: ala c\ar anei kah 3 hruê pioh hdơr k’u\ kyăm kơ phung mâo klei truh hlăm gưl dlưh [a\ng mă hdăng ti kwar Yu\ ala ]ar anei hlăk mlam hruê 13/5, nga\ [ia\ êdi 205 ]ô mnuih djiê. Kluôm ala ]ar Thổ Nhĩ Kỳ amra kă hla ]hia\m gru k’u\ kyăm ]ia\ng bi hdơr kơ phung mâo klei truh brua\ tuh mkra kjham êdi hlăm h[uê ênuk ala ]ar anei. Êpul bruă đru do\ng hlăk hnê] ho\ng mn^t m’mông ]ia\ng mje\ mgia\m ho\ng anôk adôk êbeh 200 ]ô mnuih ngă bruă mă hdăng đuôm hlăm [a\ng mă hdăng ti boh êlam 2km mkă ho\ng [o# lăn. Khua phu\n bruă Năng lượng Thổ Nhĩ Kỳ Taner Yildiz brei thâo: hla\k mâo klei truh mâo 787 ]ô mnuih hlăm [a\ng mă hdăng. T^ng truh kơ ara\ anei mâo do\ng mtlaih leh 363 ]ô mnuih.

 

- Khua knu\k kna jing jai Thái Lan Niwatthamrong Boonsongphaisan hưn mthâo klei bi tuôm plah wah knu\k kna ho\ng knơ\ng bruă ruah khua m^n t^ng mko\ mjing hlăm hruê mbruê bi kdung he\ leh, mko\ mjing hlăm hruê anei kyua amâo mâo klei êđăp ênang ôh. Khua g^t gai knơ\ng bruă ruah khua Thái Lan Somchai Srisutthiyakom ăt mklă mklơ\ng klei hâo hưn anei leh ana\n brei thâo klei bi tuôm  amra mko\ mjing ti anôk mkăn ]ia\ng rơ\ng kjăp klei êđăp ênang. Lu mnuih [uôn sang Thái Lan ăt mse\ mơh khua g^t gai knu\k kna ]ang hmang sơnei; djăp t^ng mko\ mjing klei bi trông ]hai ]ia\ng duah pô dôk krah wah plah wah bruă hro\ng ruah 1 ]ô khua knu\k kna dôk krah wah leh ana\n mko\ mjing klei ruah khua. Khă sơnăn, êngao kơ bruă bi kdung klei bi trông ]hai kyua amâo mâo klei êđăp ênang, mnuih [uôn sang Thái Lan la] sơnei; klei ka thâo bi djo\ plah wah knu\k kna leh ana\n êpul nah dih adôk pro\ng êdi.