VOV4.Êđê - Kyua adôk lu mnuih [uôn sang amâo mâo thâo hra\ m’ar, lu kr^ng adôk [ia\ mnuih [uôn sang dôk hd^p mda, hdra\ brua\ duh mkra pla mjing kthu\l mlu\k, êlan klông ga\n êrô adôk dleh dlan, kyua ana\n brua\ duh mkra ti kr^ng La\n Dap kngư a\t ka dưi tlaih mơ\ng kr^ng êmưt đ^ kyar, hnư hrui w^t kah knar mơ\ng gra\p ]ô mnuih mâo 947 USD, [ia\ h^n hnơ\ng kah knar 1.252 USD mơ\ng kluôm ala. Klei na\ng mđing jing hdra\ iêu jak klei duh bi liê mơ\ng ala ta] êngao hla\m kr^ng anei pa\t dah amâo mâo ôh, kno\ng mâo ma\ 0,62% ênoh FDI mơ\ng kluôm ala.
“ Duh bi liê mđ^ kyar kr^ng la\n Dap kngư: C|ia\ng bi mlih ya klei? sra\ng la] kơ du\m brua\ c\ia\ng bi mlih pioh iêu jak klei duh bi liê ba w^t boh tu\ brua\ duh mkra yang [uôn ti kr^ng wa\l anei.
10 thu\n êlâo, ]ar kontum bo\ ho\ng klei mơak mâo du\m hdra\ brua\ pro\ng mse\ si: Sang mkra mjing kpu\ng mơar ti kdriêk Đăk Tô, alu\ wa\l duh mkra [a\ng jang knông lăn Bờ Y, lehana\n du\m hdră brua\ pro\ng mkăn ti Măng Đen kdriêk Kon Plo\\ng. Măng Đen dưi yap jing kr^ng mse\ si Đà Lạt tal 2 ti Dưr Lăn Dap Kngư. Ti anei srăng mâo alu\ wa\l mdei msăn, kr^ng wa\l pla djam mtam, rông kan kr^ng êa\t, anôk mjua\t ktang asei mlei ala ]ar. }ar hlăk iêu jak klei duh bi liê ho\ng hdră mkăp lăn amâo mâo r^ng prăk ôh kơ phung duh mkra ru\ mdơ\ng sang jưh, sang hua\ [ơ\ng pro\ng, villa… Lu hdră brua\ ho\ng ênoh bi liê lu êbâo êklai prăk mâo ]ua\l mka\. {ia\dah boh s^t mâo leh 91 hdră brua\ mâo ngă hra\ mơar, hlăm ana\n mâo 188 alu\ wa\l sang villa mâo ru\ mdơ\ng hlăm krah dliê hngô jih thu\n êđăp siam. Truh kơ ara\ anei, êbeh leh 10 thu\n, mâo đa đa sang jưh, sang villa mâo bi leh, [ia\dah lu adôk lui êruh.
Lê Đức Tin, k’ia\ng khua knơ\ng brua\ sang ]ư\ êa kdriêk Kon Plo\ng brei thâo:“ Mơ\ng thu\n 2007, thu\n 2009 di`u hriê ngă brua\ [ia\dah tuôm he\ ho\ng klei dleh dlan, boh nik di`u k[ah ngăn prăk. Kyuana\n truh kơ ara\ anei mâo đa đa villa dôk ru\ mkra ka thâo lo\ leh. Hlăm 2 thu\n giăm anei ]ar đru jih ai tiê kơ kdriêk lehana\n mâo du\m hruê ngă brua\ ho\ng phung khua hdra\ brua\ ru\ kdơ\ng villa anei, snăn di`u ăt lo\ w^t ru\ mkra leh ]ia\ng bi leh”.
Kdriêk Kon Plo\ng kno\ng mâo ma\ hla\m brô 26 êbâo ]ô mnuih hd^p. Kon Plo\ng jing 1 hlăm 60 kdriêk [un h^n hlăm kluôm ala, hnơ\ng ênoh go\ êsei [un đ^ truh 47,8%. Klei thâo săng mơ\ng mnuih [uôn sang k[ah, duh mkra adôk hliê hluôt, duah pô [ơ\ng pô. Hnơ\ng hrui w^t ngăn prăk kơ knu\k kna mơ\ng kdriêk grăp thu\n ka bo\ mơh 90 êklai prăk. Klei dưi mơ\ng kdriêk pô ka pro\ng ôh, brua\ nah gu\, boh nik êlan klông bo\ ho\ng klei k[ah. Klei anei ngă kơ lu phung duh mkra leh hriê truh kơ Măng Đen hlo\ng kdu\n đue# krah wah êlan. Măng Đen ăt dôk guôn iêu jak phung duh bi liê. {ia\dah 10 thu\n, 20 thu\n dơ\ng du\m anôk mjua\t bi hriăm, anôk mjua\t ktang asei mlei ala ]ar, ta] êdeh phiơr, casino… mâo ta\ leh ti Măng Đen s^t nik srăng dôk hlăm klei m^n, kyuadah adôk kbưi đei ho\ng klei dưi.
Sa hlăm du\m klei ]ia\ng k`ăm kơ brua\ mđ^ kyar klei duh mkra ti Lăn Dap Kngư ana\n jing klei găl kơ brua\ hiu ]hưn ênguê. Tui si Đặng Quốc Chính, Khua kia\ kriê knơ\ng brua\ hiu ]hưn ênguê Lâm Đồng, snăn brua\ hiu ]hưn ênguê ti alu\ wa\l k[ah klei ]ua\l mka\, mđ^ kyar hliê hluôt, kyuana\n knư\ nao kơ brua\ knư\ le\ hlăm klei dleh kpăk. Klei dôk hyưt êdi jing brua\ dưn yua klei hiu ]hưn ênguê tio\ êran ma\ tui si klei găl, kyuana\n knhuah gru dhar kreh jăk siam mơ\ng Lăn Dap Kngư [rư\ hruê [rư\ lu] ram, phung tuê hiu ]hưn ênguê amâo lo\ khăp ôh.
Đặng Quốc Chính la]:“ Si srăng ksiêm dlăng ]ia\ng kơ brua\ dhar kreh [ia\dah nao mklăk ho\ng knhuah gru dhar kreh, lehana\n knhuah bhiăn djuê ana, amâo mâo djo\ ho\ng klei jing s^t ho\ng yang [uôn ôh, lehana\n knhal tu] ngă bi lu] jih klei jăk siam mơ\ng knhuah gru dhar kreh s^t. Mâo lu djuê ana hd^p hla\m kr^ng taih kbưi, êjai mâo mnuih ata\t hiu truh ]ia\ng ksiêm dlăng jing do\ hiu ]hưn ênguê mơ\, snăn di`u la] hmei kơ anei amâo mâo đ^ng blu\ ôh, lehana\n amâo mâo pui kmla\ ôh. Akâo kơ diih đăm ba hriê ôh đ^ng blu\, pui kmla\ truh kơ anei, hu^dah dhar kreh hmei srăng bi mlih he\. Ho\ng klei knu\k kna bi kia\ kriê, răng mgang kjăp hla\m brua\ kluôm kơ dhar kreh amâo mâo klei kăm ôh kơ phung tuê hiu ]hưn, [ia\dah bi mâo hdră kia\ kriê, răng mgang kjăp yang [uôn”.
Boh phu\n kơ brua\ ]ia\ng iêu jak klei duh bi liê ho\ng Lăn Dap kngư ana\n jing du\m alu\ wa\l bi mđ^ mlih hdră ngă hra\ mơar. Kha\dah mâo leh klei bi mlih jăk mka\ ho\ng êlâo, [ia\dah ăt dưi djo\ mơh ho\ng klei jing ara\ anei, ăt adôk mâo klei mtu\k mtu\l, ngă bi dleh, lehana\n bi êmưt hlăm brua\ mghaih msir kơ phung duh bi liê. Hồ Phước Thành, Khua knơ\ng brua\ ]ua\l mka\ duh bi liê ]ar Gialai la]:“ }ar mđing kơ brua\ mđ^ mlih hdra\ ngă hra\ mơar, ksiêm dlăng jih jang hra\ mơar amâo mâo djo\ guôp pioh lăm lui, lehana\n bi mâo hdra\ ma\ brua\ pral khuăt, lehana\n ba klei găl ênưih kơ phung duh mkra. ]ar mko\ mjing leh êpul kăp ngă brua\ ho\ng phung duh mkra, mâo knơ\ng brua\ sang ]ư\ êa ]ar ngă khua kia\ kriê pioh ksiêm dlăng lehana\n đru phung duh mkra ngă hdră brua\ duh bi liê ho\ng klei pral h^n, lehana\n tu\ dưn h^n”.
Bi anei jing klei Nguyễn Văn Yên, K’ia\ng khua knơ\ng brua\ sang ]ư\ êa ]ar Lâm Đồng la]:“ Êlâo h^n jing păn kjăp jih jang klei dleh dlan mơ\ng phung duh mkra, ]ia\ng mâo klei đru bi djo\ ho\ng hdră mơ\ng knu\k kna mtru\n mrô 35 mâo ngă mơ\ng ]ar hlo\ng kơ sa\. Tal dua, thâo [uh du\m klei dleh dlan mơ\ng phung duh mkra, pioh mbha hnơ\ng lehana\n du\m klei đru bi djo\ kơ phung duh mkra. Hmei jih ai tiê ngă 3 mta brua\ anei jing tal êlâo. Leh kơ ana\n, hmei đru kơ klei dưi dưn yua lăn ho\ng hdră mđ^ mlih klei ngă hra\ mơar, ksiêm dlăng jih jang lăn ala hlăm ]ar ]ia\ng mâo klei găl pioh đru phung duh mkra. Hmei ]ang hmăng djăp mta klei g^t gai mơ\ng phung khua kia\ kriê ]ar hlăm wưng kơ ana\p srăng mjing klei găl kơ phung duh mkra mâo klei đ^ kyar”.
Hlăm klei bi k[^n duah klei duh bi liê ti Lăn Dap Kngư mko\ mjing giăm anei ti [uôn pro\ng {uôn Ama Thuôt, ]ar Daklak, Khua knu\k kna Nguyễn Xuân Phúc ktrâo leh kơ phung khua kia\ kriê du\m ]ar Lăn Dap Kngư 8 mta brua\ knơ\ng ]ia\ng kơ du\m ]ar mđ^ng ngă pioh mâo klei duh bi liê tu\ jing. Khua knu\k kna m`a\:“ Kơ anôk duh mkra, kâo mâo klei ]ia\ng bi êdah snei, brei mâo klei bi mlih s^t êm^t h^n kơ anôk duh mkra hlăm alu\ wa\l. Kyuadah anôk duh mkra ti Lăn Dap Kngư adôk ka jăk ôh, ai bi ktưn adôk awa\t. Lăn ala pro\ng [ia\dah klei ]ia\ng dưn yua lăn bo\ ho\ng klei dleh dlan, ma\ brua\ adôk ka kla\ mnga]. Kyua klei ana\n yơh bi mâo klei bi mlih kơ anôk duh mkra ti alu\ wa\l pô bi jăk h^n, mâo hdră iêu jak klei duh mkra ho\ng klei ktang, ho\ng klei kla\ mnga], snăn kơh phung duh mkra hriê, lehana\n mđ^ kyar”.
Mghaih msir jih jang klei awa\t k[ah, ]ia\ng mjing klei găl pioh kơ phung duh mkra mâo klei hriê duah ho\ng klei ênưih, ana\n jing brua\ sang ]ư\ êa du\m ]ar hlăm La\n Dap Kngư bi mđing. Lăn Dap Kngư hlăk [rư\ [rư\ kpưn đ^ ]ia\ng tlaih mơ\ng klei awa\t hlăm brua\ duh mkra, bi hro\ êwang bi kpleh ho\ng 5 kr^ng duh mkra mkăn hlăm kluôm ala./.
Y Khem pô ]ih hlo\ng ra\k.
Mnuih [uôn sang leh ana\n [^ng ga\p dưi lo\ w^t dla\ng klei ]ih tal 1 hluê êlan hla po\k web ti gu\ anei:
Viết bình luận