VOV4.Êđê - Mse\ si hmei la] leh hla\m hdra\ mđung hruê mbruê, mơ\ng leh klei bi mnah phao hu^ hyưt nga\ 3 ]ô djiê leh ana\n 16 ]ô mka\n êka ti wa\l dliê 1535, bi sia\ knông plah wah 2 sa\ Dak Ngo leh ana\n Quảng Trực, kdriêk Tuy Đức, ]ar Daknông mđ^ ba leh êpul nga\ brua\ nao ksiêm dla\ng hla\m alu\ wa\l, [ia\dah boh klei ka h’^t ênang mơh. Hluê nga\ klei g^t gai mơ\ng K’ia\ng khua knu\k kna Trương Hoà Bình kơ brua\ po\k hdra\ bi h’^t klei hd^p mda kơ mnuih [uôn sang ti Dak Ngo- Quảng Trực, hla\m wưng êgao, kdriêk Tuy Đức a\t kno\ng mrâo hluê nga\ klei ksiêm dla\ng la\n mơ\ng 4 anôk brua\ duh mkra mnia mblei djo\ ks^ng mmia\ ma\ pla mjing, ksiêm yap du\m ênoh go\ êsei dôk hd^p ti alu\ wa\l leh ana\n mko\ mjing 2 Anôk brua\ ]o\ng kriê dla\ng ma\ pô. Hla\k du\m anôk brua\ nah gu\ tinei adôk êdu k[ah; êlan klông, pui kmla\, sang hra\ m’ar, sang êa drao, klei bi mje\ hâo hưn.. ka mâo s’a^.
Alu\ wa\l ti kdriêl plah wah 2 sa\ Quảng Trực, lehana\n Dak Ngo, kdriêk Tuy Đức, ]ar Daknông jing sa kr^ng pro\ng, du\m êbâo ha, knông ho\ng ]ar Bình Phước. Êbeh pluh thu\n êgao, mâo hlăm brô 5 êbâo ]ô mnuih hriê dôk soh ho\ng klei bhiăn mơ\ng lu alu\ wa\l kluôm ala truh bi jah mia\ lăn dliê mdơ\ng pưk, hd^p hlăm lu anôk mdê mdê.
Amai Võ Thị Vân [uôn sang ti Quảng Bình, dôk ung ti Bình Phước lehana\n nao bi blei lăn soh ho\ng klei bhiăn ti ]uê dliê 1535, dôk hla\m hdra\ brua\ mơ\ng knơ\ng brua\ Long Sơn, kdriêk Tuy Đức êbeh 10 thu\n êgao. Kha\dah thâo leh yơh klei jah druôm ana\n jing soh ho\ng klei bhiăn, [ia\dah `u ăt akâo kơ knơ\ng brua\ Long Sơn ]iu hnô kơ `u êjai dôk ]uk hli mnơ\ng `u pla mjing. Kha\dah klei hd^p hlăm krah dliê kmrơ\ng bo\ ho\ng klei dleh dlan, [ia\dah amai Vân lehana\n du\m êtuh go\ êsei mkăn ăt dôk kơ anei. Amai Võ Thị Vân brei thâo:“ Dua ung mo# hmei hriê kơ anei blei lăn, mnuih [uôn sang pla leh k`u\l. Truh thu\n 2008 mâo klei Knơ\ng brua\ Long Sơn hrui ma\, leh kơ ana\n lo\ w^t pal k`u\l, ksu, tiêu ăt pro\ng leh mơh. Anôk pro\ng dôk hriăm adu\ 6, anak tal dua dôk hriăm adu\ 3, [ia\dah amâo mâo hra\ mơar go\ êsei ôh, snăn mơ^t anak w^t kơ aê aduôn. Kơ anei amâo mâo sang hra\ hriăm ôh, amâo mâo sang êa drao, rua\ duam nao mdrao ê’ia\t kơ sang êa drao Bu Dăng truh 40; 50km”.
Sa hlăm du\m klei dleh dlan hruê anei ti 2 sa\ Dak Ngo, lehana\n Quảng Trực, kdriêk Tuy Đức, jing mghaih msir klei amâo mâo thâo bi djo\ plah wah mnuih [uôn sang ks^ng mia\ lăn dliê ho\ng du\m phung duh mkra, mâo leh knơ\ng brua\ sang ]ư\ êa ]ar brei mưn lăn. Trần Thế Tuấn, k’ia\ng khua knơ\ng brua\ sang ]ư\ êa sa\ Quảng Trực mblang: Boh phu\n kơ anei jing kyua phung duh mkra amâo mâo dưi kia\ kriê lăn dliê leh jao kơ pô, ka thâo bi knăl s^t ti anôk le\ hlăm klei bi ks^ng mia\ lăn ala. Leh kơ ana\n, kyua anôk ala jing pro\ng, găn êrô dleh dlan, snăn brua\ sang ]ư\ êa lehana\n du\m dhar brua\ djo\ tuôm ăt ka dưi kia\ kriê mơh. Trần Thế Tuấn mblang:“ Jih jang phung duh mkra dôk hlăm alu\ wa\l, phung duh mkra kbưi ka dưi bi mguôp ôh ho\ng brua\ sang ]ư\ êa alu\ wa\l. Tơl ara\ anei đa đa phung duh mkra ana\n, kăn kâo thâo ana\n rei, lehana\n ti anôk di`u ngă brua\ ]ia\ng thâo b^t di`u, tăp năng blu\ ho\ng đ^ng blu\ ăt kăn dưi. Ya mta brua\ mâo mơ\ng kr^ng ana\n iêu, mơ\ng anei lo\ tru\n nao truh kơ ana\n lu] [ia\ êdi hlăm brô 3h, jing êbeh 80km [ia\dah kno\ng êlan lăn, êlan dliê. Kơ êdei ana\p năng ai ti anei srăng mko\ mjing sa boh sa\ mrâo snăn kơh ]h^ndah dưi ma\ brua\. Pui kmla\ ka bơ\k bâo ôh, êlan klông anei jing tal êlâo ]ia\ng kơ kr^ng wa\l ana\n mâo klei đ^ kyar, hơ^t kjăp”.
Ti djiêu Quảng Trực jing sa\ Dak Ngo, klei mnuih [uôn sang đue# hriê dôk soh ho\ng klei bhiăn ăt lu mơh, hmăi amâo mâo jăk pro\ng truh kơ klei hd^p mda ala [uôn kơ anei. Leh 10 thu\n mko\ mjing, hnơ\ng ênoh go\ êsei [un hlăm sa\ ara\ anei truh 70%, boh nik kơ anei amâo mâo klei êđăp ênang ôh. Nguyễn Huy Công, khua sa\ Dak Ngo la], hlăm alu\ wa\l mâo êbeh 1.700 ]ô mnuih đue# hriê soh ho\ng klei bhiăn, lehana\n ênoh ana\n đ^ nanao. Kno\ng hlăm 3 mlan kơ anei, dhar brua\ djo\ tuôm mâo hrui ma\ leh êbeh 100 be\ phao hlăm du\m boh [uôn:“ Ênoh knơ\ng brua\ hlăm sa\ Dak Ngo pătdah amâo mâo klei kia\ kriê kjăp ôh, mơ\ng ana\n truh kơ klei mnuih [uôn sang bi ks^ng mia\ lăn dliê, truh kơ klei bi mneh bi msao, bi mjh^k mtu\l ngă lu] klei êđăp ênang hlăm kr^ng wa\l. Mnuih [uôn sang mơ\ng Dưr đue# hriê soh ho\ng klei bhiăn, ba hriê lu mta klei soh jhat mơh hlăm klei hd^p. Ara\ anei dôk hlăm wa\l sa\ anei, mgi dih di`u lo\ đue# nao kơ anôk mkăn, ngă dleh dlan hlăm klei kia\ kriê. Tal dua, jing mơ\ng du\m alu\ wa\l mkăn mse\ si mơ\ng Bình Phước hriê mia\ lăn ti Dak Ngo mơh, ara\ anei di`u hriê, mgi di`u đue#”.
Tui si knơ\ng brua\ sang ]ư\ êa ]ar Daknông, hlăm dua sa\ Dak Ngo lehana\n Quảng Trực, kdriêk Tuy Đức mâo hla\m brô 1.600 go\ êsei mnuih [uôn sang đue# hriê soh ho\ng klei bhiăn, ks^ng mia\ truh 3.800 ha lăn dliê. Ti ana\p klei dleh dlan hlăm brua\ kia\ kriê, k’ia\ng khua knu\k kna Trương Hoà Bình mâo leh lu blư\ nao ksiêm dlăng lehana\n ngă brua\ ho\ng ]ar Daknông, g^t gai alu\ wa\l bi hơ^t anôk hd^p mda kơ mnuih [uôn sang, k`ăm bi hơ^t anôk duh mkra pla mjing, mko\ mjing brua\ nah gu\, lehana\n dlăng kriê brua\ sang hra\ mơar, brua\ mdrao mgu\n, lehana\n djăp klei bhiăn kơ dhar kreh alu\ wa\l anei.
Hluê ngă klei g^t gai mơ\ng knơ\ng brua\ sang ]ư\ êa ]ar Daknông, mơ\ng knhal jih thu\n dih truh kơ ara\ anei, kdriêk Tuy Đức kno\ng mrâo ksiêm dlăng đơ ênha lăn dôk hlăm du\m hdră brua\ lo\ hma, dliê kyâo hla\m sa\ Quảng Trực lehana\n sa\ Dak Ngo mơ\ng 4 knơ\ng brua\ mâo: Long Sơn, Kiến Trúc Mới, Knơ\ng brua\ ru\ mdơ\ng 59 lehana\n knơ\ng brua\ Hoàng Ba. Mơ\ng ana\n, mâo bi kla\ leh êbeh 680 go\ êsei hla\k dôk ks^ng mia\ truh 1.900ha lăn dliê. Nguyễn Hữu Huân, k’ia\ng khua knơ\ng brua\ sang ]ư\ êa kdriêk Tuy Đức brei thâo: Êlâo h^n, kdriêk mko\ mjing dua êpul ]o\ng kia\ kriê pioh ksiêm dlăng boh klei. Bi êlan klông, pui kmla\, sang hra\ mơar, sang êa drao gu\n, brua\ dăng kông, lehana\n anôk ngă brua\ ăt ka mâo mơh. Kyuana\n ]ia\ng bi hơ^t klei hd^p mda, mđ^ kyar brua\ duh mkra alu\ wa\l anei ăt jing sa brua\ dôk ktro\ êdi. Nguyễn Hữu Huân brei thâo:“ Ara\ anei hdră ]ia\ng bi hơ^t klei hd^p mnuih [uôn sang jing sa mta brua\ bo\ ho\ng klei dleh dlan. Hmei bi ksiêm dlăng, bi kla\ mơ\ng grăp go\ êsei. lehana\n mơ^t ana\n kơ anôk dôk hđăp hălm du\m ]ar kluôm ala ]ia\ng bi kla\ si ngă du\m go\ êsei ana\n kla\ s^t mâo lăn dôk, lăn pla mjing snăn bi mghaih msir hluê hdră mkăn. Bi tơdah hơăi srăng bi mu\t hla\m hdră brua\. ]ar mko\ mjing leh hdră brua\, hlăm ana\n mko\ mjing brua\ nah gu\, srăng ngă hlăm wưng giăm anei h^n. {ia\dah, hlăm boh klei mse\ si ara\ anei, snăn ho\ng ya brua\ ]ia\ng ngă, snăn klei kơ prăk kăk yơh adôk dleh dlan akâo kơ ]ar, kơ gưl dlông mơ\ng êla dưi ngă snăn kơh dưi ngă bi knang prăk ti alu\ wa\l jing k[ah snăk amâo mâo prăk ôh”.
Lăn Dap Kngư hlăk dơ\ng truh yan hjan leh, snăn hla\m du\m kping ]ư\ alu\ wa\l Dak Ngo – Quảng Trực, asa\p pui mơ\ng klei dôk bi ]uh dram jik hwai, dôk bi knăl kơ klei ks^ng mia\ lăn dliê ka jih mơh. Adiê mu\t hlăm yan hjan, aguah adiê mđia\, êla adiê hjan, đơ klông điêt bi kduê đ^ nao hla\m ]ư\ ti krah [hu\l hrah mơ\ng lăn bhang thu krô. Mơ\ng ]o\ng ]ư\ ]uê dliê 1535 hlăm sa\ Quảng Trực ara\ anei mâo ana\n mrâo jing: “Alu\ wa\l Long Sơn”, dlăng pha\ krah kdriêk Tuy Đức, ]ar Daknông kno\ng hlăm brô du\m pluh km êlan ]^m phiơr, [ia\dah êlan klông pioh mnuih nao amâo mâo thâo ôh êla srăng mâo.
Y Khem pô ]ih mkra.
Mnuih [uôn sang leh ana\n [^ng ga\p drei dưi lo\ dla\ng klei ]ih tal 1 hluê hla po\k web ti gu\ anei:
Viết bình luận