VOV4.Êđê - Hdra\ mtru\n bi mlih 100.000 ha dliê ba pla ana ksu gia\m 10 thu\n êgao ti kr^ng Dap Kngư đru mguôp msir leh brua\ knua\ ma\, msir klei ư\ êpa, bi hro\ klei [un knap, mđ^ klei tu\ kơ yang [uôn, ru\ mkra êlan klông, sang hra\ m’ar, sang êa drao gu\n, pui kmla\, mjing hdra\ êlan hla\m brua\ ra\ng mgang klei êđa\p ênang h’^t kja\p. Sna\n [ia\dah, brua\ bi mlih dliê ba pla ana ksu a\t dôk lu klei ka djo\, bi mjhua ]ia\ng ba w^t klei tu\ dưn kơ hja\n pô.
Ênoh pra\k c\ia\ng pioh duh bi liê kơ sa ha đang ksu mơ\ng hla\k ba pla truh kơ kuêh ma\ kta\k truh giam 150 êkla\k pra\k. Hla\m wưng thu\n 2008 – 2009 sa tôn kta\k ksu mâo ênoh êbeh 100 êkla\k pra\k, kah knar hla\m 1 ha đang ksu mâo hrui w^t 1 tôn mkrah kta\k ksu. Sna\n kno\ng hla\m sa thu\n kuêh ma\ kta\k phung duh bi liê lo\ mâo hrui w^t leh pra\k bi liê. Ho\ng hdra\ t^ng mka\ hluê ho\ng hdra\ “ Yap nga\n hla\m [a\ng” anei, amâo mâo ôh ya ana ba pla mâo ba w^t mnga mse\ ho\ng ana ksu. Kyua ana\n, mnuih mnuih bi kluh nao duah ba pla ana ksu. Anôk brua\ mâo klei ga\l djo\ bi duh bi liê ba pla ksu jing amâo mâo klei c\ia\ng lac\ ôh, ne\ đa anôk brua\ amâo mâo dja\p ôh pra\k, k[ah klei thâo a\t hiu duah bi mâo la\n pioh ba pla ksu mơh. Ana ksu dưi ba pla ti ya be\ anôk la\n, êa juôr, yan adiê…… Ana\n mâo klei truh jing ana ksu pla mâo du\m thu\n sna\n tuôm ho\ng klei dơ\ng tru\n ênoh hlo\ng tru\n toh hro\ nnao yơh, mơ\ng 100 êkla\k pra\k/ 1 tôn, tru\n adôk kno\ng 30 êkla\k pra\k/ 1 tôn. Êngao kơ ana\n mơ\ng hla\k pla truh kơ dưi kuêh ma\ kta\k jih truh kơ 7 thu\n. Lu anôk brua\ leh tu\ ma\ la\n dliê, nga\ mkra la\n leh ana\n ba pla ksu sna\n hlo\ng le\ hla\m klei dleh dlan kyua jih leh phu\n pra\k.
Sang dôk kơ mnuih nga\ brua\ đang ksu ti kr^ng knông la\n.
Ti kdriêk Ia H’Drai, sa anôk ga\l djo\ jak êdi kơ brua\ ba pla ksu kyua đang ksu mtah mda jih thu\n, hnơ\ng mâo kta\k ksu ti anei mơ\ng 1 tôn 7 truh kơ 1tôn 9/ 1ha, đ^ êdi hla\m kluôm ala. {ia\ ti Ia H’Drai pô a\t tuôm ho\ng klei du\m anôk brua\ k[ah pra\k yua mơh. Đa anôk brua\ lui tha đang ksu amâo lo\ dla\ng kriê ôh, amâo dah dla\ng kriê ma\ tu\ kơ mâo. Mâo anôk brua\ ba mgrơ\ng nư ho\ng đang ksu. Đa ba c\h^ he\ pioh dul [ia\klei luc\ liê. Knơ\ng brua\ Trách nhiệm hữu hạn Ksu Daklak mâo hdra\ brua\ bi mlih 2.000ha dliê ba pla ana ksu ti Ia H’Drai leh ana\n ba pla leh mâo 1.200 ha ana ksu. Thu\n dih, kluôm hdra\ brua\ anei dưi ba c\h^ leh kơ sa knơ\ng brua\ mka\n. Huỳnh Ngọc Hưng, K’ia\ng khua Knơ\ng brua\ Trách nhiệm Hữu hạn C|ư Moray, anôk lo\ blei w^t đang ksu mơ\ng Knơ\ng brua\ ksu Daklak brei thâo: “ Knơ\ng brua\ tu\ ma\ leh hdra\ brua\ đang ksu mơ\ng Knơ\ng brua\ Trách nhiệm hữu hạn Ksu Daklak ti c\ar Kontum gia\m 1.200 ha. Hla\k tu\ ma\ sna\n knơ\ng brua\ w^t duah dla\ng t^ng mka\, mơ\ng ana\n knơ\ng brua\ lo\ w^t ba pla du\m anôk đang ksu amâo siam, amâo mâo jing leh ana\n lo\ ba pla mrâo êbeh 300 ha. Kơ kluôm dua hdra\ brua\ mơ\ng Knơ\ng brua\ sna\n mâo giam 5.200 ha, ho\ng ênoh duh bi liê truh kơ ara\ anei jih gia\m 850 êklai pra\k.”
Knơ\ng brua\ Trách nhiệm hữu hạn Ksu Duy Tân ti [uôn pro\ng Kontum dưi mka\p brei hra\ bi mlih gia\m 14 êbâo ha dliê ti Ia H’Drai ba pla ksu. Lê Đức Thảo, Khua Knơ\ng brua\ Duy Tân brei thâo: Hla\m du\m thu\n êgao, ênoh pra\k mơ\ng Knơ\ng brua\ duh bi liê leh pioh jah druôm dliê leh ana\n ba pla 9.665 ha đang ksu đ^ truh êbeh 1.000 êklai pra\k. Ênoh kta\k ksu tru\n toh hroh, du\m knơ\ng pra\k blei mnia hyua\ kja\p brua\ brei c\an pra\k nga\ dleh dlan kơ du\m anôk brua\. Duy Tân amâo lo\ dưi brưih ôh, kno\ng thâo duh bi liê ma\ tu\ kơ mâo yơh, kyua ana\n hnơ\ng hbâo pruê kơ ana ksu a\t kha\t bi mhro\ mơh. Du\m mta brua\ hla\m klei leh bi [ua\n rơ\ng mse\ si: ru\ mkra êlan klông, wa\l anôk dôk kơ mnuih [uôn sang bi mdei he\ jih. Thu\n 2008, Hội đồng nhân dân c\ar Kontum trông bi mkla\ hdra\ mtru\n hrui mơ\ng du\m Knơ\ng brua\ ma\ bi mlih dliê ba pla ana ksu hla\m alu\ wa\l gra\p ha mâo 16 êkla\k pra\k. Tuôm klei dleh dlan kơ nga\n pra\k kyua ana\n Knơ\ng brua\ Duy Tân dôk nao yơh [ru\t [ru\t ba jao ênoh pra\k anei. Thu\n 2015, bi hrô kơ ba jao 108 êklai pra\k, Duy Tân ba jao kơ Knơ\ng brua\ sang c\ư\ êa c\ar Kontum 970 ha đang ksu. Yan bhang mrâo êgao, Knơ\ng brua\ c\ar Kontum bi liê 1 êklai 300 êkla\k pra\k kơ brua\ huai jah bh^t pum nga\ êlan gang mkhư\ klei pui [ơ\ng. Knơ\ng brua\ Trách nhiệm hữu hạn Dliê kmrơ\ng Đak Hà mâo Knơ\ng brua\ sang c\ư\ êa c\ar Kontum jao dla\ng kriê đang ksu anei a\t dôk ka\n h’^t p^t ka\n mđao lei. Ngô Văn Hải, Khua Knơ\ng brua\ Dliê kmrơ\ng Đak Hà dôk lac\ nao snei: đang ksu kbưi ho\ng anôk brua\ êbeh 30km, răng kơ brua\ mgang kdơ\ng ho\ng klei pui [ơ\ng gơ\ êgao ai leh mơh. Knơ\ng brua\ amâo mâo mnuih nga\ brua\, amâo mâo pra\k ka\k leh ana\n klei thâo pioh dla\ng kriê kơ đang ksu ôh. ~u lac\ snei: “ Klei dleh dlan mơ\ng hmei boh s^t gơ\ jing kơ anak mnuih, klei thâo leh ana\n klei kơ nga\n pra\k pioh yua. Knơ\ng brua\ Đak Hà jing anôk nga\ brua\ klei tu\ dưn kơ knu\k kna. Brua\ lo\ tu\ dla\ng kriê 1.000ha đang ksu kyua mơ\ng Knơ\ng brua\ sang c\ư\ êa c\ar jao kno\ng jing hdra\ msir ti ana\p êjai gơ\ đuic\.”
Sang rông hđeh ti kr^ng knông la\n.
Ti Dap Kngư, kno\ng hja\n ti c\ar Kontum hluê nga\ brua\ hrui 16 êkla\k pra\k/ 1ha la\n, s^t anôk brua\ nga\ brua\ bi mlih dliê ba pla ana ksu. Hdra\ k`a\m mơ\ng brua\ hrui ênoh pra\k anei jing c\ia\ng duh bi liê kơ brua\ ru\ mkra du\m brua\ nah gu\ hla\m kr^ng hdra\ brua\ mtam. Lê Đức Thảo, Khua Knơ\ng brua\ Trách nhiệm hữu hạn Ksu Duy Tân rua\ ai tiê hla\k ba mgrơ\ng kơ nư gia\m 1.000 ha đang ksu pô. “ Pra\k duh bi liê kơ 1 ha đang ksu thu\n tal 5 jing 150 êkla\k pra\k. Ara\ anei bi ba mgơ\ng 108 êklai pra\k nư ho\ng 1.000 ha đang ksu, sna\n mse\ si pô luc\ mang 50 êklai pra\k leh. S^t leh jao sna\n c\ar sra\ng jao kơ Knơ\ng brua\ nga\n pra\k bi tuôm ho\ng du\m anôk brua\ c\ia\ng c\h^.”
Si bi msir mkra ho\ng gia\m 1.000 ha đang ksu mơ\ng Knơ\ng brua\ Trách nhiệm hữu hạn Ksu Duy Tân ba jao leh kơ c\ar, hla\m mmông nga\ brua\ ho\ng Pô c\ih klei mrâo kơ Sang mđung asa\p blu\ Việt Nam, Nguỹên Hữu Hải, K’ia\ng khua dla\ng Knơ\ng brua\ sang c\ư\ êa c\ar Kontum lac\ kla\ snei: “ Hội đồng nhân dân c\ar mâo hdra\ mtru\n tu\ ư brei c\ar hrui pra\k ênoh bi knar ho\ng mnơ\ng. Knơ\ng brua\ Duy Tân hưn mdah boh klei dleh dlan êdimi ana\n tu\ ư jao w^t kơ c\ar đang ksu leh pla mâo leh 5 thu\n. C|ar a\t w^t duah dla\ng đang ksu leh ana\n jao kơ Knơ\ng brua\ Trách nhiệm hữu hạn Đa\k Hà kia\ kriê răng mgang. Bi hla\m wưng ti ana\p, c\ar mâo leh hdra\ êlan w^t jao brei đang ksu anei kơ hlei êpul brua\ mâo klei c\ia\ng. Ara\ anei mâo leh du\m anôk brua\ nga\ hra\ m’ar akâo blei đang ksu anei. Brua\ msir mkra đang ksu Knơ\ng brua\ Duy Tân sna\n c\ar bi msir mkra ja\k djo\ guôp. Anôk brua\ dleh dlan kơ pra\k yua bi liê sna\n c\ar tu\ ma\ đang ksu. Leh ana\n tơ mgi dih anôk brua\ duh [ơ\ng đ^ kyar h^n sna\n c\ar a\t mpra\p lo\ ba w^t đang ksu ana\n leh ana\n hrui w^t 108 êklai pra\k pô.”
Hla\k hluê nga\ brua\ ma\ bi mlih dliê ba pla ana ksu, du\m anôk brua\ bi [ua\n rơ\ng leh s’a\i ho\ng hdra\ k`a\m mơ\ng c\ar leh kc\ah mtru\n jing: ma\ mnuih [uôn sang djuê [ia\ ti anôk pô mtam nga\ brua\, đru mguôp msir klei ư\ êpa bi mhro\ klei [un knap; ru\ mkra du\m brua\ nah gu\, du\m hdra\ brua\ tu\ dưn kơ mnuih [uôn sang. Sna\n [ia\dah du\m pluh anôk brua\ hluê nga\ du\m hdra\ brua\ bi mlih dliê ba pla ana ksu ti dua c\ar Gialai leh ana\n Kontum, mâo kno\ng Binh đoàn 15 hluê nga\ klei bi [ua\n rơ\ng. Bi du\m anôk brua\ mka\n, leh kta\k ksu tru\n ênoh, di`u lui phưi tha jih brua\ dla\ng kriê, amâo dah ba c\h^ đang ksu kơ mnuih mka\n. Brua\ ru\ mkra du\m brua\ nah gu\, dla\ng kriê klei hd^p mda kơ yang [uôn jing klei amâo mâo dưi nga\ ôh.
H’Nga pô ]ih hlo\ng ra\k.
Viết bình luận