Dưi dla\ng klei ]ih tal 1 hluê êlan link anei: http://vov4.vov.vn/Ede/chuyen-muc/lan-dap-kngu-tuom-hong-klei-khong-kah-ea-hdra-mghaih-msir-hong-2-eklak-ha-mnong-c151-314041.aspx

VOV4.Êđê - La\n dap kngư jing kr^ng mâo lu hnoh êa, mâo lu klei ja\k ga\l kơ phu\n êa mka\p kơ hdra\ brua\ duh mkra pla mjing, nga\ lo\ hma. Kha\ sna\n, brua\ ]ua\l mka\, mđ^ kyar lehana\n kriê dla\ng du\m ênao êa, knơ\ng kdơ\ng êa tinei dôk bi êdah lu klei dleh kpa\k, êdu k[ah. Kyua ana\n, dôk mâo sa klei mkla\k hla\k du\m đang lo\ hma, mnơ\ng pla adôk k[ah êa kjham wa\t tơdah ti djiêu gah mâo du\m knơ\ng kdơ\ng êa p’pro\ng.

Knơ\ng kdơ\ng êa Ia Mơr, kdriêk }ư\ Prông dưi mgơ\ng 180 êklăk m3, pioh krih kơ kr^ng pla mjing êbeh 14.500 ha kơ 2 ]ar Dak Lak leh anăn Gia Lai. Knơ\ng kdơ\ng êa ru\ mdơ\ng leh sui ho\ng anei 3 thu\n, [ia\dah ara\ anei ka dưi krih kơ ana pla mjing. Ti krah yan không, dlăng kơ hdră bruă knơ\ng kdơ\ng êa, ayo\ng Kpuih Mlai, [uôn Klăh, să Ia Mơr ênguôt kyua `u amâo thâo săng ôh si hdră ]ua\l mkă ara\ anei knơ\ng kdơ\ng êa anei bo\ êa [ia\dah lo\ hma mnuih [uôn sang ti djiêu anăn djiê krô. K[ah êa, ana pla mjing djiê ba klei [un [in jing klei ênguôt hn^ng kơ mnuih Jarai hd^p ti djiêu knơ\ng kdơ\ng êa pro\ng anei.

“Ară anei mdiê dôk guôn adiê hjan yơh, ara\ anei snăn sa thu\n sa yan đui]. Adiê mđiă hjan djo\ snăn mdiê mâo wiă, bi adiê không snăn mdiê djiê jih, mnuih [uôn sang lui] liê. Lu klei ]ang hmăng, knơ\ng kdơ\ng êa Ia Mơr dưi mkra leh [ia\dah êa amâo mđoh kơ kdrăn lo\ ôh, ka [uh ôh, anăn amâo djo\ ôh. Mnuih [uôn sang dôk guôn êa, mse\ si kâo, ăt ]ang hmăng mâo êa hnưm h^n ]ia\ng lo\ pla ana boh kroh."

Knơ\ng kdơ\ng êa Ia Mơr kyua Phu\n bruă lo\ hma leh anăn mđ^ kyar kr^ng [uôn sang lo\ hma ngă pô duh bi liê ho\ng ênoh prăk giăm 3 êbâo êklai. Hdră bruă dưi ru\ mkra leh, [ia\dah amâo mâo kr^ng pioh krih kyua lu klei gun kpăk, klei mtu\k mtu\l hlăm hdră ]ua\l mkă ngă truh kơ klei lui] liê pro\ng kơ prăk duh bi liê ăt mse\ mơh êa mgơ\ng hlăm ênao. Dương Văn Trang, Khua hlăm bruă Đảng gưl dlông, Khua g^t gai bruă Đảng ]ar Gia Lai la], bruă mmông anei jing ksiêm hriăm, msir mgaih si be\ ngă ]ia\ng hdră bruă dưi ba yua, pioh kơ bruă mkra mjing, mđ^ kyar kr^ng [uôn sang ala [uôn ti kr^ng knông lăn dleh dlan.

Knơ\ng kdơ\ng êa Ia Mơr 3 êbâo klai prăk duh bi liê leh, ênao êa mâo lu leh, êlan mđoh êa dơ\ng giăm leh mơh, [ia\dah ara\ anei amâo mâo anôk krih. {ia\dah kr^ng anei  jing 3 să ktuê knông lăn leh anăn 100% mnuih djuê [ia\ ho\ng Ea Sup - ]ar Dak Lak ăt jing knông lăn leh anăn mnuih djuê [ia\, kr^ng anei [un, dôk ]ang guôn knơ\ng kdơ\ng êa anei leh [ia\dah amâo dưi ba yua ôh snăn si be\ ngă mnuih [uôn sang kr^ng anei dưi tlaih [un."

Klei bi mklă ho\ng klei thu krô ti djiêu knơ\ng kdơ\ng êa pro\ng ăt mâo ti kr^ng wa\l Krông Pa, nah tluôn phu\n pui kmlă An Khê - Kanak. Hdră bruă mâo klei dưi mgơ\ng êbeh 3 êtuh êklăk m3 êa anei dưi pia jing " hdră soh hlăm êtuh thu\n", kyua klei truh jhat pro\ng mơ\ng knơ\ng kdơ\ng êa anei ngă kơ du\m pluh êbâo ]ô mnuih [uôn sang nah tluôn êa krông. Klei soh ti nei jing anei jing  bruă mgơ\ng êa ti Krông Pa ]ar Gia Lai leh anăn mđoh truh kơ kdriêk Tây Sơn, ]ar Bình Đình ]ia\ng mâo pui kmlă leh anăn mđoh hlăm êa krông Kôn. Êbeh 10 thu\n yap mơ\ng leh bruă anei gang êa đoh leh anăn dưi ba yua êbeh 10 thu\n mnuih [uôn sang ]ar Gia Lai dleh dlan kyua êa krông Pa khuôt êa yan bhang. Lương Bá Khánh, ti wa\l krah Kông Chro, kdriêk Kông Chro, la] snei:

“ Phung ]ih klei mrâo leh anăn mnuih [uôn sang, bruă sang ]ư\ êa du\m anôk ăt mâo klei la] lu leh. {ia\dah kyua klei tu\ mơ\ng anôk bruă duh mkra mnia blei di`u ngă amâodah hơa^. Leh di`u ba yua sang ma^, di`u mjhua klei ana\n gang êlan êa đoh lehanăn ara\ anei êa krông khuôt leh, êlan êa anăn amâo lo\ mâo êa ôh."

 Klei hriăm tal êlâo kơ klei soh ]huai mơ\ng phu\n pui kmlă An Khê- Ka Nak ka dưi mgaih msir, snăn hlăm wưng adiê mđiă ktang anei, ti ]ar Kon Tum, Phu\n pui kmlă Ako\ Kon Tum ngă gang êlan êa đoh, mgơ\ng êa ti ako\  êa krông Đăk Snghé ]ia\ng pioh mko\ mjing phu\n pui kmlă. Hdră anei ăt lo\ ngă soh jing mgơ\ng êa, bi mlih êlan êa đoh mơ\ng êa krông Đăk Snghé ti Kon Tum kơ êa krông Đăk Lô, ]ar Quảng Ngãi. Bruă sang ]ư\ êa leh anăn mnuih [uôn sang nah tluôn amâo tu\ ư leh klei adiê không hlăk k[ah êa kjham, leh phu\n pui kmlă anei mgơ\ng êa ngă klei khuôt, k[ah êa ti alu\ wa\l nah tluôn [rư\ jham h^n. Sa hnoh êa krông khuôt du\m pluh km, kyua ru\ mkra knơ\ng kdơ\ng êa pro\ng. Vũ Văn Luân, alu\ 3, să Tân Lập, kdriêk Kon Braih mâo 2 ha tiu leh anăn êbeh 3 ha kphê ti djiêu êa krông Đăk Snghé, kbưi ho\ng hdră bruă phu\n pui kmlă Ako\ Kon Tum hlăm brô 30 km kơ nah tluôn. Du\m hruê êgao, Luân dôk kiă hruê mlam [ia\dah amâo djăp êa krih kơ ana pla mjing:

“Êa khuôt đei, bi grăp thu\n êa anei bo\ dlai lu snăk [ia\dah mơ\ng hriê gang ti ako\ adih mnuih [uôn sang bi la] sơa^. Arăng lo\ hriê ti nei mă mđu\ êa."

"Tle\ mmiă" phu\n mkăp êa mơ\ng êa krông jing klei pia mrâo mâo phung kreh knhâo hưn la] ho\ng klei hưn brei răng ti gưl ktang kơ klei truh jhat mơ\ng bruă mko\ mjing lu phu\n pui kmlă leh anăn bi mlih êlan đoh mơ\ng krông anei kơ krông mkăn. Phu\n êa leh anăn klei mđ^ kyar hơ^t kjăp mơ\ng Lăn Dap Kngư hlăk arưp aram kyua klei ngă soh dleh msir mgaih. Hlăm du\m yan không, jih 4 êa krông p'pro\ng ti Lăn Dap Kngư mâo: Serêpok, Sê San, Đồng Nai leh anăn Krông Pa dưi bi mklă amâo lo\ jing êa krông ôh, [ia\dah jing lăn thu. Tiến sĩ Đào Trọng Tứ, Anôk bruă mđ^ kyar hơ^t kjăp êa leh anăn mdrơ\ng ho\ng klei bi mlih yan adiê, mtru\n klei hưn răng:

“Ba yua phu\n pui kmlă [ia\dah êa amâo lo\ ba w^t mđoh kơ êlan êa  hđăp jing tle\ mmiă êa mơ\ng klei hd^p aguah tlam mơ\ng sa kr^ng wa\l pioh kơ kr^ng wa\l mkăn. Êa krông Sê San snăn mâo phu\n pui kmlă Ako\ Kon Tum ba mđoh êa kơ Quảng Ngãi. Krông Pa snăn mâo phu\n pui kmlă An Khê Ka Nak ba mđoh kơ Bình Định. Nao ti Dak Lak, amâo ba w^t mđoh êa kơ hnoh hđăp, [ia\dah ba êa kbiă mơ\ng êa krông, mơ\ng Sêrêpôk 4 ti Srêpok 4A. Leh anăn ti êa krông Đồng Nai ăt ba mđoh êa, anăn jing ba êa mơ\ng phu\n pui kmlă Da\ Nhim. Anăn, ba êa snăn klă s^t ba klei jhat. Ară anei, kâo m`ă klă, kâo m`ă klă, jih jang du\m bruă ba mđue# êa brei răng leh anăn đăm ngă ôh."

Lăn Dap Kngư ho\ng du\m êbâo b^t  phu\n pui kmlă, knơ\ng kdơ\ng êa, khă snăn klei klă s^t brei [uh, lu bruă kyua klei tu\ ti anăp mta lehanăn bi êdah klei ngă soh pro\ng hlăm hdră ]ua\l mkă, ru\ mdơ\ng leh anăn kriê dlăng amâo dưi mđ^ lar klei tu\ dưn, ngă truh kơ klei amâo djo\ dleh dưi tu\ ư mse\ si du\m bruă ara\ anei ngă kơ mnuih [uôn sang "k[ah êa kjham ti djiêu knơ\ng kdơ\ng êa."