Dưi dla\ng klei ]ih tal 2 hluê êlan link anei:

http://vov4.vov.vn/Ede/chuyen-muc/klei-ih-tal-2-thu-kro-ti-djieu-dum-knong-kdong-ea-pprong-c151-315144.aspx

VOV4.Êđê- Klei adiê không k[ah êa kjham mơ\ng thu\n anei sui truh thu\n mkăn, khuôt êa kjham hlăm yan không, k[ah êa kjham ti krah yan hjan jing klei mâo leh, leh anăn hlăk mâo ti Lăn Dap Kngư hlăm du\m thu\n êgao.  Lăn ana\p đue\ jing lăn ]uah jing klei hưn brei răng hu^ dah mâo ti Lăn Dap Kngư hlăm êdei anăp amâo srăng sui ôh tơdah amâo mâo hdră mgaih msir. Dơ\ng mơ\ng mphu\n mâo klei adiê không, k[ah êa ti Lăn Dap Kngư dleh đao\ knăl mse\ snăn, klei ]ih "Lăn Dap Kngư tlă anăp ho\ng adiê không, k[ah êa: Ya hdră msir kơ 2 êklăk ha ana pla mjing", Công Bắc - pô ]ih klei mrâo Sang mđung asa\p blu\ Việt Nam hlak mblang kơ boh klei "Lui] dliê, kruh hdră ]uăl mkă, kriê dlăng êdu awa\t, klei adiê không k[ah êa kjham”.

Lu thu\n êgao, phung ma\ brua\ kreh knhâo hưn ra\ng nanao kơ klei lui] dliê mguôp mb^t ho\ng klei bi mlih yan adiê, klei adiê không k[ah êa ti kr^ng la\n dap kngư [rư\ hruê [rư\ đ^ kjham h^n. Hluê si klei ksiêm yap mơ\ng Knơ\ng brua\ ksiêm yap lehana\n ]ua\l mka\ dliê, wưng thu\n 1992 – 2015, kr^ng la\n dap kngư lui] 1 êkla\k ha dliê. Kno\ng hja\n wưng thu\n 2010 – 2015, kah knar gra\p thu\n kr^ng La\n dap kngư lui] truh 92 êbâo ha dliê. Tiến sĩ Nguyễn Huy Dũng, K’ia\ng khua Knơ\ng brua\ ksiêm yap lehana\n ]ua\l mka\ dliê brei thâo, lui] dliê jing mta phu\n nga\ truh klei bi mlih yan adiê, klei adiê không k[ah êa mâo kjham mse\ si wưng leh êgao ti kr^ng la\n dap kngư:

“Ho\ng kr^ng La\n dap kngư, drei [uh leh hla\m wưng êgao ênha\ dliê tru\n hro\ nanao wa\t kơ hnơ\ng tu\ ja\k lehana\n hnơ\ng mâo dliê, drei dưi thâo klei bi mlih yan adiê hla\m tar ro\ng la\n, jing sa klei bi mlih pro\ng, drei mâo dưi bi kdơ\ng ôh ho\ng klei anei [ia\dah drei kno\ng duah hdra\ ]ia\ng hd^p mb^t lehana\n bi hro\ đui]. {ia\dah klei bi mlih yan adiê ti kr^ng La\n dap kngư sa hla\m du\m phu\n agha a\t kbia\ hriê mơ\ng klei lui] dliê.

Wưng thu\n 1992 -2015, Lăn Dap Kngư lui] 1 êklăk ha dliê

Boh s^t brei [uh, dliê ako\ êa ti kr^ng la\n dap kngư hla\k lehana\n dôk rai kjham êdi, nga\ kơ “anôk mka\p êa ]o\ng mâo” [rư\ hruê [rư\ lui] jih, du\m “anôk mka\p êa ]o\ng mkra mjing” mse\ si knơ\ng kdơ\ng êa, phu\n pui kmla\ êran ho\ng êa a\t khuôt jih mơh. Ênao êa phu\n pui kmla\ An Khê- Ka Nak, ênao mgơ\ng êa pro\ng êdi ti êa krông Pa ara\ anei tru\n leh ti hnơ\ng hro\ êdi, ti gu\ hnơ\ng êa dưi đoh. Ênao mgơ\ng êa phu\n pui kmla\ ti {uôn Tua Srah, jing ênao êa pro\ng êdi ti kr^ng êa krông Sêrêpôk a\t tru\n leh ti hnơ\ng hro\ h^n êdi. Du\m knơ\ng kdơ\ng êa điêt lehana\n man dưn ti kr^ng wa\l amâo lo\ dưi mka\p êa kơ mnơ\ng pla hla\m wưng krah yan bhang anei ôh. Lui] dliê ti lu anôk hla\k nga\ kơ kr^ng La\n dap kngư tla\ ana\p ho\ng klei thu krô, amâo mâo êa yua. Leh 35 thu\n dôk hd^p ti kr^ng La\n dap kngư, Nguyễn Đại Ngọc, sa\ Ia Hrung, kdriêk Ia Grai, ]ar Gia Lai êlưih thâo [uh, hla\k du\m đang dliê ako\ êa [rư\ hruê [rư\ lui] rai, klei adiê không k[ah êa [rư\ hruê [rư\ mâo kjham h^n:

“Dliê ako\ êa drei ara\ anei amâo lo\ dôk ôh, ka\n lo\ dưi krơ\ng êa lei, adiê hjan êa hroh đue# yơh, amâo dưi krơ\ng ôh. Êa [a\ng, êa kba\ng amâo lo\ đei mâo ôh. Ara\ anei du\m ênao mgơ\ng êa khuôt leh s’a^. Lehana\n 3 thu\n đrông ho\ng anei klei adiê không k[ah êa mâo nanao.

 Arăng uă druôm krâo bi rai dliê lu anôk ti  Lăn Dap Kngư

Hla\k ênha\ dliê tru\n hro\ pral, sna\n ênha\ pla ana sui thu\n ti La\n dap kngư lo\ đ^ nanao đrông lehana\n pa\t ]ia\ng jih mnơ\ng pla ti kr^ng êgao leh hdra\ ]ua\l mka\. Hla\m ana\n, ana kphê ]ua\l mka\ truh ti thu\n 2020 mâo hla\m brô 450 êbâo ha [ia\dah truh kơ knhal jih thu\n 2019 truh leh hla\m brô 600 êbâo ha, êgao 150 êbâo ha. Ana tiu, ]ua\l mka\ truh ti thu\n 2020, ta\ hdra\ truh kơ thu\n 2030, kluôm kr^ng mâo 17.500 ha [ia\dah truh kơ ara\ anei ana tiu truh leh gia\m 100 êbâo ha, êgao hdra\ ]ua\l mka\ êbeh 82 êbâo ha. Phan Việt Hà, K’ia\ng khua knơ\ng brua\ ksiêm hria\m kơ brua\ lo\ hma dliê kmrơ\ng La\n dap kngư brei thâo, hnơ\ng đ^ lar pral hla\m ênha\ pla nga\ kơ mnuih nga\ lo\ hma lo\ ba pla du\m mta ana ]ia\ng kơ lu êa krih mse\ si kphê, tiu ti du\m kr^ng amâo rơ\ng dja\p ôh phu\n mka\p êa ]h^. Kyua ana\n, klei k[ah êa jing klei dôk mâo nanao yơh.

“Hdra\ mđ^ kyar brua\ nga\ lo\ hma ho\ng ênha\ pro\ng, hla\m ana\n mâo lu mta mnơ\ng pla dôk ]ia\ng kơ lu êa krih hla\m yan bhang mse\ si ana kphê.Tơdah pla djo\ si hdra\ ]ua\l mka\ klei adiê không k[ah êa amâo đei mâo lu ôh. {ia\dah tinei pa\t ]ia\ng jih ênha\ mnơ\ng pla hla\k êgao hdra\ ]ua\l mka\ đei. Kyua ana\n mâo nanao yơh klei k[ah êa krih hla\m yan bhang”.

Êbeh 1 êklăk ha dliê lui], du\m êtuh êbâo ha ana pla mjing lo\ pla mrâo, lu mta ana pla mjing kruh hdră k]ah

La\n dap kngư mâo 2 êkla\k ha la\n nga\ lo\ hma, [ia\dah hluê si klei ksiêm yap mơ\ng Phu\n brua\ Lo\ hma mđ^ kyar kr^ng [uôn sang sna\n hnơ\ng dưi mka\p êa mơ\ng gia\m 2.400 b^t ênao mgơ\ng êa kno\ng dưi dja\p kơ hla\m brô 15% ênha\ pla, jing kno\ng mâo gia\m 300 êbâo ha dưi t^ng yap sra\ng mâo dja\p êa. Hla\m brô 1 êkla\k 700 êbâo ha adôk, bi knar ho\ng du\m êkla\k go\ êsei mnuih nga\ lo\ hma sra\ng k[ah êa krih hla\m yan bhang. Wa\t ti du\m kr^ng mâo knơ\ng kdơ\ng êa, klei k[ah êa a\t mâo lu sna\k, pa\t ]ia\ng jih knơ\ng kdơ\ng êa dưi ]ua\l mka\, ru\ mdơ\ng du\m pluh thu\n, ara\ anei gơ\ jhat rai leh, klei dưi mka\p êa êdu k[ah mơh. Hla\m wưng krah yan bhang, pa\t ]ia\ng jih knơ\ng kdơ\ng êa khuôt jih. Mb^t ana\n, brua\ kriê dla\ng, ba yua êdu k[ah, boh nik du\m brua\ điêt lehana\n man dưn jao kơ gưl kdriêk, sa\ kriê dla\ng, brua\ rơ\ng mâo dja\p êa krih kơ mnơ\ng pla h^n mơh dleh dlan h^n. Nguyễn Văn Tỉnh, Khua knơ\ng brua\ knơ\ng kdơ\ng êa, hưn mdah leh klei mđing uê` êdi hla\m brua\ kriê dla\ng du\m ênao mgơ\ng êa ti kr^ng la\n dap kngư:

“Hmei dôk mđing dla\ng êdi kơ du\m knơ\ng kdơ\ng êa, ênao êa jao kơ alu\ wa\l gưl kdriêk gưl sa\ a\t mse\ mơh du\m ênao mgơ\ng êa jao kơ Knơ\ng brua\ kphê lehana\n du\m anôk brua\ duh mkra mâo klei thâo kơ brua\ knơ\ng kdơ\ng êa kriê dla\ng. Du\m ênao mgơ\ng êa anei jing ênao êa điêt lehana\n man dưn, dưi mkra mjing mơ\ng êlâo leh ho\ng du\m klei ja\k ga\l, ênoh pra\k duh bi liê a\t mse\ mơh kdra\p mrâo amâo rơ\ng kja\p ôh, kyua ana\n hnơ\ng tu\ ja\k du\m ênao mgơ\ng êa anei ka\n dưi rơ\ng kja\p leh mơh. Mguôp mb^t ho\ng brua\ lu thu\n ho\ng anei k[ah pra\k duh bi liê ]ia\ng lo\ mkra mđ^. Ara\ anei, du\m êpul êya kriê dla\ng jing amâo dja\p ôh mka\ ho\ng klei k]ah mtru\n.

Êbeh 1 êkla\k ha dliê lui] rai, du\m êtuh êbâo ha mnơ\ng pla lo\ ba pla mrâo, klei ktro\ kơ phu\n mka\p êa ba krih kơ mnơ\ng pla hla\m wưng yan bhang ti kr^ng La\n dap kngư jing pro\ng êdi. Hla\k êjai ana\n, kdra\p knơ\ng kdơ\ng êa, ênao mgơ\ng êa hla\m kr^ng dưi t^ng dla\ng adôk k[ah êdi. Anôk brua\ lo\ hma kr^ng La\n dap kngư sra\ng lo\ tu\ lu h^n klei lui] liê kyua klei adiê không k[ah êa nga\ tơdah amâo mâo du\m hdra\ msir ruh mtlaih klei dleh dlan, êdu k[ah dôk mâo ara\ anei./.

H'Nê]  Ê`uôl mblang