Klei mrâo ala c\ar pô:

 

- Hruê mbruê, ti anôk brua\ khua lăn ]ar, Khua lăn ]ar Trương Tấn Sang mâo leh klei bi tuôm ho\ng 130 ]ô phung bi ala ngă khua brua\ Đảng hlăk dôk hla\m sang mna\ Mi krư\ kđăl wưng thu\n 1954 – 1975, [ri di`u nao ]hưn kơ [uôn pro\ng phu\n nao ti anôk bi tuôm mâo Dhar brua\ g^t gai Brua\ Đảng Gưl dlông mko\ mjing. Hlăm ai êwa mgei ai tiê, Khua lăn ]ar Trương Tấn Sang, lehana\n phung bi ala hrăm mb^t lo\ bi hdơr sa wưng ênuk kdrưh k’ăm jho\ng ktang hlăm klei bi blah săn asei mlei, găn gao leh klei hu^ hyưt, bi rai jih mnê] jhat mơ\ng phung roh, mguôp hlăm klei dưi pro\ng mơ\ng djuê ana. Ara\ anei, w^t hd^p leh hla\m klei hd^p yăng đar, phung mna\ cách mạng hlăk ana\n jih jang khua thu\n leh sơăi, ai tiê awa\t êmăn [ia\dah ăt sa jih ai tiê s^t suôr ho\ng Đảng, Lăn ]ar, ăt mguôp ai tiê hlăm brua\ ru\ mdơ\ng lăn ]ar. Khua lăn ]ar đăo knang grăp ]ô phung bi ala leh w^t hlăm klei hd^p yăng đar ăt srăng dja\ pioh ai tiê cách mạng đrum guôp hla\m brua\ mko\ mjing Đảng, bi kjăp klei đăo knang hlăm mnuih [uôn sang.

 

- Hruê mbruê, Khua hla\m phu\n brua\ kđi c\ar, Khua dla\ng brua\ Đảng [uôn pro\ng Hà Nội Phạm Quang Nghị, Khua êpul bi ala Quốc hội [uôn pro\ng Hà Nội mb^t ho\ng phung bi ala Quốc hội bi mtuôm leh ho\ng phung bi ala kơ mnuih [uôn sang alu\ Hai Bà Trưng leh klei bi k[^n tal 8, Quốc hội gưl 13. Ti anôk bi mtuôm, phung bi ala kơ mnuih [uôn sang alu\ Hai Bà Trưng – Hà Nội dla\ng myuôm kơ klei tu\ mơ\ng klei bi k[^n tal 8, Quốc hội gưl 13 mko\ mjing ho\ng ai tiê bi hgu\m mguôp, mlih mrâo, nga\ phu\n mil pô leh ana\n mâo klei đua klam pro\ng mơ\ng phung bi ala Quốc hội. {ia\ đa klei blu\ mơ\ng phung bi ala kơ mnuih [uôn sang a\t bi êdah mơh klei adôk hyưt hla\k nư knu\k kna hla\m du\m thu\n gia\m anei đ^ nnao đrông, ara\ anei truh leh ti hnơ\ng ja\k êđa\p, hla\k êjai nư dleh dưi tla lo\ w^t đ^ leh ana\n klei bi liê êgao hnơ\ng đ^ nnao mơh. Kơ klei anei, Khua dla\ng brua\ Đảng  [uôn pro\ng Hà Nội Phạm Quang Nghị brei thâo: Quốc hội, knu\k kna [uh kla\ leh anei jing brua\ pro\ng leh ana\n lui leh lu mmông t^ng dla\ng. Lu hdra\ msir mâo ba mtru\n leh, mđing nao truh kơ hdra\ k`a\m amâo lui nư knu\k kna jing boh ktro\ kơ ala c\ar, nga\ hma\i djo\ kơ brua\ kđi c\ar, duh mkra mơ\ng la\n c\ar.

 

- Hruê mbruê, Hoàng Ngọc Dũng, Khua hlăm êpul hgu\m djuê ana Quốc hội, Khua êpul phung bi ala Quốc hội ]ar Sơn La mb^t ho\ng êpul ma\ brua\ mâo leh klei bi tuôm ho\ng phung bi ala du\m dhar brua\ ]ar Sơn La. Leh phung biala Quốc hội bi êdah boh tu\ dưn klei bi k[^n tal 8, Quốc hội gưl 13, phung bi ala ]ar Sơn La mâo leh klei akâo kơ du\m brua\ kơ klei mkăp hra\ lăn kơ mnuih [uôn sang, ]ia\ng kơ mnuih [uôn sang mâo klei găl dưi ]an prăk knơ\ng prăk pioh duh bi liê kơ brua\ knua…Du\m klei phung bi ala kơ mnuih [uôn sang akâo mâo leh phung bi ala Quốc hội ]ar Sơn La ]ih pioh ba mkăp kơ phung mâo klei dưi ksiêm dlăng mâo klei w^t la] hlăm wưng pral h^n.

 

- Lo\ dơ\ng hdra\ klei bi k[^n tal 8, Hội đồng nhân dân c\ar Gia Lai gưl X hluê nga\ leh ma\ hra\ mple\ đa\o knang ho\ng 13 c\ô khua pa\n brua\ leh ana\n hưn mdah lar [ar klei tu\ kơ mnuih [uôn sang hla\m c\ar thâo hla\m aguah mbruê. Phung bi ala lui leh lu mmông ksiêm mđing klei nga\ brua\ mơ\ng 13 c\ô khua pa\n brua\ kyua mơ\ng Hội đồng nhân dân c\ar ruah, djo\ ba ma\ hra\ mple\ đa\o knang tal anei. Hluê si klei tu\ ba hưn mdah, Phạm Đình Thu – Khua dla\ng brua\ Hội đồng nhân dân c\ar mâo hra\ mple\ đa\o knang ti dlông lu êdi ho\ng 59 po\k hra\ mple\. Êjai ana\n, mnuih mâo hra\ mple\ đa\o knang lu [ia\ ti gu\ h^n êdi jing Phạm Thế Dũng – Khua Knơ\ng brua\ sang c\ư\ êa c\ar ho\ng 27 po\k hra\ mple\. Mnuih mâo ênoh hra\ mple\ đa\o knang ti gu\ tal 2 jing Nguyễn Dũng – Khua hla\m Knơ\ng brua\ sang c\ư\ êa c\ar Khua Knơ\ng brua\ pra\k nga\n ho\ng 11 po\k hra\ mple\. Nguyễn Dũng a\t dôk hla\m êpul 5 c\ô mnuih mâo hra\ mple\ đa\o knang ti dlông [ia\ h^n êdi.

 

- Aguah mbruê, ti [uôn pro\ng {uôn Ama Thuôt, Anôk brua\ mtô bi hriăm brua\ lo\ hma ala ]ar hgu\m ho\ng knơ\ng brua\ lo\ hma ]ar Daklak mko\ mjing klei bi trông ]hai kơ brua\ lo\ pla mjing kphê ho\ng klei kjăp ti Lăn Dap Kngư. Hlăm ênoh jih jang 635 êbâo ha kphê hla\m kluôm ala, ara\ anei mâo hlăm brô 86 êbâo ha kphê êgao kơ 20 thu\n leh, ênoh đang kphê leh khua, năng lo\ dơ\ng ru\ pla mrâo, lehana\n mlih pla mnơ\ng mkăn hla\m wang mơ\ng 5 – 10 thu\n kơ ana\p truh mơ\ng 140 – 160 êbâo ha. Truh kơ ara\ anei, du\m ]ar hlăm alu\ wa\l mâo lo\ ru\ pla mrâo êbeh 33 êbâo ha, hlăm năn, mâo du\m hdră bi hmô ba w^t leh klei tu\ dưn. Mơ\ng du\m klei blu\ ti anôk bi trông ]hai, Tiến sĩ Phan Huy Thông, Khua anôk brua\ mtô bi hriăm brua\ lo\ hma ala ]ar brei thâo:

“Hmei srăng hgu\m ho\ng du\m dhar brua\ hâo hưn lo\ dưn mtô mblang hdră êlan kơ brua\ ru\ pla mrâo, mko\ mjing du\m hdră mtô bi hriăm klei pla mjing mrâo mrang. Hjăn ti alu\ wa\l Lăn Dap Kngư srăng mâo du\m hdră hâo hưn mtô blang ho\ng klei blu\ mnuih djuê [ia\, đru mnuih [uôn sang pral păn kjăp pla mjing dlăng kriê wiê ênăk kphê ho\ng klei tu\ jing. Lehana\n lo\ dơ\ng akâo kơ Dhar brua\ kia\ kriê kphê mơ\ng phu\n brua\ lo\ dơ\ng mko\ mjing klei bhiăn, hdră êlan đru hlăm brua\ ru\ pla mrâo, lehana\n si hdră ma\ brua\ ]ia\ng ba hdră êlan ma\ brua\ truh ho\ng mnuih [uôn sang, lehana\n mnuih [uôn sang mâo ]an prăk ho\ng klei găl ênưih. K]e\ kơ du\m knơ\ng brua\ lo\ hma lehana\n ksiêm dlăng du\m klei ]ua\l mka\ anôk ru\ pla mrâo jing ngă bi djo\ ho\ng hdră ma\ brua\, ]ia\ng mâo ba w^t klei tu\ dưn h^n amâo mâo djo\ lo\ ru\ pla mrâo kha\ kơ leh ôh”.

 

- Đ^ 2 bliư\ ênoh rông anak ho\ng êa ksâo am^ s’a\i hla\m 6 mlan tal êlâo. Anei jing hdra\ k`a\m mâo Hdra\ brua\ Rông ba leh ana\n Mđ^ kyar ( Alive leh ana\n Thrive ) hưn mthâo ti Anôk bi k[^n trông w^t dla\ng 6 thu\n hluê nga\ Hdra\ brua\ ti Việt Nam mko\ mjing hla\m hruê mbruê ti Hà Nội. Hdra\ brua\ Rông ba leh ana\n Mđ^ kyar c\ia\ng mkra mđ^ mlih klei bhia\n mnơ\ng [ơ\ng tu\ ja\k kơ phung hđeh điêt hluê ho\ng brua\ mđ^ ênoh rông anak ho\ng êa ksâo am^ s’a\i leh ana\n mkra mđ^ klei bhia\n [ơ\ng mbo\ kơ hđeh hla\m wưng 2 thu\n tal êlâo. Hdra\ brua\ dưi po\k nga\ ti 3 ala c\ar mâo Việt Nam, Bangladesh leh ana\n Ethiopia, mơ\ng ana\n 16 êkla\k c\ô hđeh gu\ 2 thu\n dưi djo\ [\ng klei tu\ mơ\ng hdra\ brua\ anei.

 

- Hruê mbruê, ti Mũi Sủi alu\ wa\l hang krông knông lăn hlăm wa\l 7, alu\ Hải Hoà, [uôn pro\ng Móng Cái, ]ar Quảng Ninh, Kđông răng mgang knông lăn Hải Hoà hmao [uh lehana\n ma\ kơ\ng klei du\ mdiăng soh ho\ng hdră hdră bhiăn 24 êbâo drei mnu\ mơ\ng Trung Quốc mu\t hlăm ala ]ar. Êpul djo\ tuôm brei thâo; Leh hmao [uh, phung ana\n êran đue#, lui mnơ\ng jing sa boh ]ho\ng ho\ng msei amâo mâo mrô ôh, sa boh êdeh ôtô mrô 29S-8058 mdiăng 120 boh rô ksu mâo jih jang truh 24 êbâo drei mnu\ mjeh. Ti dhar brua\ ksiêm dlăng, mgăt êdeh Nguyễn Văn Dũng kkiêng thu\n 1972, dôk ti alu\ Ninh Dương, Móng Cái, Quảng Ninh, hưn `u mdiăng mưn ênoh mnu\ ana\n mơ\ng sa ]ô mnuih amâo mâo thâo ana\n ôh kno\ng ]ia\ng mâo prăk. Ara\ anei, kđông răng mgang knông lăn Hải Hoà hla\k bi leh hra\ mơar mghaih msir, lehana\n ba bi rai jih 24 êbâo drei mnu\ la] ana\n djo\ ho\ng klei bhiăn knu\k kna.

 

   Klei mrâo ala tac\ êngao:

 

- M’măt mbruê, Klei bi k[^n gưl dlông Êpul hgu\m Kr^ng kplang ks^ ( GCC) gưl tal 35 mjưh rue# leh ti [uôn pro\ng phu\n Doha ala ]ar Qatar ho\ng klei hưn mdah Asa\p hưn mthâo mb^t Doha bi mklă bruă lăm lui du\m klei amâo thâo bi djo\ hlăm Êpul hgu\m leh ana\n mđ^ ktang bruă ngă mb^t hlăm du\m mta bruă k`ăm nao truh kơ wưng mjing sa ana\n jing êpul hgu\m. Asa\p hưn mthâo Doha m`ă klă klei êđăp ênang ti kr^ng wa\l kplang ks^, hlăm ana\n mđing kơ brua\ iêo mthưr Iran bi hgu\m ho\ng êpul êya quốc tế hlăm bruă hạt nhân mơ\ng ala ]ar anei leh ana\n klei bi trông ]hai msir mghaih du\m klei bi kuan mhiă plao ks^ ho\ng du\m ala ]ar Arập hluh lir, 1 hlăm 6 ala ]ar hgu\m mơ\ng GCC. Êngao kơnăn, phung khua g^t gai GCC 1 bliư\ dơ\ng bi mklă klei nao ai ho\ng hdra\ tui duah hdră msir bruă kđi ]ar kơ boh klei Syria, nao ai ho\ng hdră êlan bruă kđi ]ar leh ana\n bruă mơ\ng Êjip ti kr^ng wa\l, [uah ăl ktang kơ hdră êlan ngă măk [ai, ai ngăm mb^t ho\ng djăp bruă đru nah tluôn mơ\ng hdră êlan ngă măk [ai leh ana\n ai ngăm.

 

- Hruê mbruê, Khua knu\k kna Thái Lan Prayuth Chan Ocha hưn mthâo: Hlăm wưng mko\ mjing Klei bi k[^n gưl dlông du\m ala ]ar kr^ng krông Mê Công (jing GMS) mko\ mjing ti [uôn pro\ng phu\n Băng Kok ala ]ar Thái Lan hlăm hruê 19 leh ana\n 20/12 kơ ana\p, Khua knu\k kna Thái Lan Prayuth Chan Ocha leh ana\n Khua knu\k kna Trung Quốc Lý Khắc Cường srăng nao kơ anôk kuôl kă Hră ]ih pioh kơ klei bi tu\ ư đru hgu\m mko\ mjing êlan êdeh treng plah wah Phu\n bruă êlan klông Thái Lan leh ana\n Knơ\ng bruă mđ^ kyar leh ana\n mkra mđ^ ala ]ar Trung Quốc. Hluê si Hră ]ih pioh, Knu\k kna Trung Quốc srăng đru Thái Lan mko\ mkra 2 kdrê] êlan êdeh treng 2 grông, pro\ng 1 êbâo 435 mét, hnơ\ng pral hlăm brô 160 truh kơ 180 ki-lô-mét hlăm 1 m’mông, hlăm ana\n Trung Quốc srăng brei Thái Lan ]an prăk duh bi liê ngă mkra êlan êdeh treng.

 

- Hla po\k klei mrâo Internet ho\ng klei blu\ Arập Kim Tự Tháp ( Al Ahram) mơ\ng Êjip hruê mbruê hưn mthâo: hlăm gưl nao hiu ]hưn dlăng mơ\ng khua Mil ]hil Êjip Abdel Fatah Al Sisi kơ Trung Quốc m^n t^ng mphu\n k]ưm mơ\ng hruê 23/12 kơ ana\p, 2 nah srăng si`ê hră mơar mđ^ h^n hnơ\ng bi mje\ mgiăm jing “ {^ng hgu\m kluôm pro\ng”. Hră mơar anei srăng jing giê ktrâo kơ bruă mtru\t mđ^ klei mje\ mgiăm 2 nah plah wah 2 ala ]ar hlăm lu mta bruă mdê mdê hlăm lu thu\n, ăt mse\ mơh tă ]ua 1 hdră êlan kơ klei bi mje\ 2 ala ]ar.

 

- Mi mtru\n asa\p mdei blei mnu\ da hd^p mơ\ng ]ar British Colombia ala ]ar Canađa, kyua alu\ wa\l anei hlăk bluh đ^ klei ruă hdrak mnu\ da. Khua g^t gai êpul bruă mdrao mnơ\ng rông hlăm Phu\n bruă lo\ hma Mi John Clifford hruê 8/12 brei thâo; asa\p kăm anei ba yua, leh Canađa bi klă kman H5N2 jing kman klei ruă ktang mâo [uh ti du\m anôk rông ti ]ar British Colombia. 1 ]ô khua êmua knơ\ng bruă mdrao mnơ\ng rông Canađa hruê mbruê ăt bi mklă Mi răng leh klei blei mnu\, boh mnu\, kđeh ]^m mnu\ mơ\ng ]ar British Colombia.

 

- Êdeh phiơr du\ mdiăng mơ\ng Khan Răng mgang Nhật Bản mdiăng ]hum ao răng mgang kơ phung nga\ brua\ mdrao mnuih djo\ klei ruă Ebola ti Yu\ châu Phi hruê 8/12 truh leh kơ Ghana. Anei jing gưl du\ mdiăng ba mnơ\ng đru do\ng quốc tế tal êlâo mơ\ng Khan răng mgang Nhật Bản kơ bruă bi kdơ\ng ho\ng klei ruă Ebola. 20 êbâo hlâo ]hum ao răng mgang dưi mbha leh kơ phung nga\ brua\ mdrao mgu\n Liên hợp quốc, leh kơnăn êpul nga\ brua\ mơ\ng Liên hợp quốc srăng ba mbha ênoh mnơ\ng đru do\ng anei kơ Guine, Liberia, Sieria Leon leh ana\n du\m ala ]ar mâo klei hma^ djo\.