Klei mrâo ala c\ar pô:

 

- Aguah anei, klei bi k[^n tal 33 mơ\ng Dhar brua\ g^t gai Quốc hội kla\ klơ\ng po\k leh. T^ng hlăm dua hruê ma\ brua\ 22 – 23/12, phung bi ala srăng bi kla\ du\m hdră bhiăn mtru\n mghaih msir du\m klei adôk gun kpăk hlăm brua\ k]u\t hưn mơ\ng Sang phat kđi yang [uôn mđing ma\ klei blu\ kơ du\m brua\ pro\ng adôk mâo klei m^n mdê mdê kơ Hdră bhia\n mksiêm mkla\ ngăn pra\k Knu\k kna lo\ mlih mrâo, lehana\n Hdră bhiăn yang [uôn lo\ mlih mrâo. Ăt hlăm klei bi k[^n anei, Dhar brua\ g^t gai Quốc hội srăng mkla\ mklơ\ng hdră ma\ brua\ ho\ng ala ta] êngao thu\n 2015 mơ\ng du\m dhar brua\ hla\m Quốc hội, ksiêm w^t boh tu\ dưn klei bi k[^n tal 8, ma\ klei blu\ tal êlâo kơ brua\ prăp êmiêt klei bi k[^n tal 9, Quốc hội 13.

 

- Aguah mbruê, ti Hà Nội, Khua knu\k kna Nguyễn Tấn Dũng mâo leh mmông nga\ brua\ ho\ng brua\ Đảng Công an Trung ương leh ana\n khua g^t gai Phu\n brua\ Công an kơ klei tu\ brua\ knua\ thu\n 2014 leh ana\n hdra\ êlan nga\ brua\ công an hla\m thu\n 2015. Khua knu\k kna brei brua\ Công an đa\m lui truh klei kdja\t ôh, c\ia\ng dja\l thâo [uh mkhư\ mgang leh ana\n nga\ bi kruh rai dja\p mnêc\ brua\ bi kdơ\ng mơ\ng phung roh, phung hlia\r; Thâo bi mkhư\ hnơ\ng đ^ klei nga\ soh, đa\m lui mâo klei kdja\t, dleh dlan kơ klei êđa\p ênang yang [uôn; Hur har amâo lui kplu\t phung soh, amâo lui mâo klei soh chuai; răng mgang bi ja\k klei êđa\p ênang du\m anôk k`a\m, du\m klei mâo brua\ kđi c\ar, brua\ bi mje\ ho\ng ala tac\ êngao yuôm bha\n mơ\ng la\n c\ar.    

                                       

- {ri bi hdơr 70 thu\n hruê mko\ mjing l^ng kahan yang [uôn Việt Nam lehana\n 69 thu\n hruê knhuah gru l^ng kahan Alu\ wa\l 7, Aguah mbruê, K’ia\ng khua knu\k kna Nguyễn Xuân Phúc nao ]ua\ lehana\n ma\ leh brua\ ho\ng Knơ\ng brua\ g^t gai l^ng kahan Alu\ wa\l 7. Bi êdah klei hơ\k mơak ti ana\p klei tu\ dưn mơ\ng Êpul l^ng kahan Alu\ wa\l 7 mâo leh hlăm wưng êgao. Ti ana\n, K’ia\ng khua Knu\k kna Nguyễn Xuân Phúc mta\ kơ l^ng kahan Alu\ wa\l 7 lo\ dơ\ng mđ^ h^n knhuah gru mâo leh mơ\ng đưm, mđ^ kyar kluôm dhuôm, đru mguôp kluôm hlăm brua\ mđ^ kyar êpul l^ng kahan yang [uôn ala ]ar. Bi kla\ thu\n 2015, boh klei dlông ro\ng lăn, lehana\n hlăm alu\ wa\l ăt adôk lu klei amâo mâo thâo êlâo, k’ia\ng khua knu\k kna lo\ m`a\ êpul l^ng kahan Alu\ wa\l 7 mđ^ ktang h^n brua\ ep mjua\t, mjua\t bi hriăm brua\ kđi ]ar, mâo klei mđing păn kjăp boh klei hla\m alu\ wa\l, lo\ dơ\ng hyua\ h^n klei bi hgu\m mguôp l^ng kahan lehana\n mnuih [uôn sang. K’ia\ng khua knu\k kna Nguyễn Xuân Phúc bi mni kơ du\m boh tu\ dưn kahan alu\ wa\l 7 nao hla\m klei đru mtlaih phung kpăk đuôm hlăm [a\ng êlan êa klưh mơ\ng phu\n pui Da\ Dơng, ti Lâm Đồng. Kyua ]o\ng thâo g^t gai hgu\m brua\ pral mâo do\ng mtlaih 12 ]ô mnuih ma\ brua\ kpăk đuôm hla\m gu\ [a\ng klưh ho\ng klei êđăp ênang, mjing knhuah siam mơ\ng l^ng kahan yang [uôn Việt Nam.

                              

- Tlam mbruê, ti Sang hra\ Trung cấp mtô brua\ kơ mnuih amâo mâo ja\k asei mlei c\ar Thái Bình, Keh êa ksâo “ Kpưn đ^ dlông Việt Nam” mơ\ng Keh Đru ba phung hđeh êla\k Việt Nam, Phu\n dla\ng brua\ mnuih nga\ brua\ - Khan êka êkeh leh ana\n Yang [uôn mko\ mjing klei brei mđup êa ksâo kơ phung hđeh djo\ drao rua\ dioxin c\ar Thái Bình. K’ia\ng khua dla\ng brua\ Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân nao kơ anôk k[^n. Ti anôk k[^n, Knơ\ng brua\ êa ksâo Việt Nam ( Vinamilk ) brei mđup leh gru bi êdah 54.000 boh kc\o\k êa ksâo ho\ng ênoh yuôm truh hla\m brô 500 êkla\k pra\k kơ c\ar Thái Bình. Ênoh êa ksâo anei, Keh đru ba hđeh êla\k Việt Nam mb^t ho\ng Knơ\ng brua\ Cổ phần êa ksâo Việt Nam ba mbha truh kơ du\m sang hra\, Anôk rông mtô phung hđeh amâo ja\k asei mlei leh ana\n du\m go\ sang phung hđeh hma\i djo\ drao rua\ dioxin ti 8 kdriêk, wa\l krah, [uôn pro\ng hla\m c\ar Thái Bình c\ia\ng kơ phung hđeh gơ\ mna\m drông hla\m 3 mlan. {ri ho\ng gưl anei, keh đru ba hđeh êla\k Việt Nam brei mđup leh 50 hnư mnơ\ng, gra\p hnư mâo ênoh 1 êkla\k pra\k kơ 50 c\ô hđeh hma\i djo\ drao rua\ dioxin dleh knap.

 

- Aguah mbruê, Êpul hgu\m Văn học nghệ thuật Daklak hgu\m ho\ng Knơ\ng brua\ Dhar kreh mjua\t ktang asei mlei lehana\n hiu ]hưn ênguê Daklak mko\ mjing knăm pah mni lehana\n po\k klei rang mdah klei bi lông rup Thời sự - Nghệ thuật thu\n 2014 ho\ng ana\n: “Daklak ara\ anei lehana\n wir pha\ êa ks^”. Leh 3 mlan mtrut mjhar, mâo leh 349 po\k rup mơ\ng 34 ]ô mnuih ma\ rup ba bi lông. Hlăm ênoh anei, Dhar brua\ mko\ mjing mâo hro\ng ruah, lehana\n mđup brei klei pah mni kơ 11 po\k rup mâo klei tu\ kdlưn h^n, hro\ng ruah 75 po\k rup pioh yuôl mdah mơ\ng hruê 21 – 25/12. Tui si dhar brua\ brei pua\ng klei bi lông, du\m po\k rup mâo hro\ng ruah pioh yuôl mdah jing rup jăk siam, năng mâo ma\ klei pah mni hlăm klei bi lông ala ]ar lehana\n alu\ wa\l.

 

- Hruê ka\m Dhar kreh C|ê Lâm Đồng tal V/ 2014 mphu\n po\k leh aguah mbruê ti [uôn pro\ng Bảo Lộc, c\ar Lâm Đồng. Blu\ hra\m ti anôk mphu\n po\k klei k[^n, Nguyễn Văn Yên, K’ia\ng khua Knơ\ng brua\ sang c\ư\ êa c\ar Lâm Đồng bi mkla\: Hruê ka\m Dhar kreh C|ê Lâm Đồng tal V/2014 jing sa klei mâo mjưh rue# Hdra\ brua\ Thu\n hiu c\hưn dla\ng ala c\ar /2014 Dap Kngư – Đà Lạt. Mơ\ng ana\n, c\ia\ng bi mđ^ brua\ hâo mdah klei hiu c\hưn dla\ng, ana\n kna\l C|ê B’Lao hing ang, mb^t ana\n hưn mthâo kơ tuê ênguê hiu c\hưn du\m brua\ knua\ mâo leh mơ\ng đưm đa\ ti alu\ wa\l, ana\n jing brua\ duh pla mkra mjing leh ana\n blei mnia c\ê. Nguyễn Thành Long dôk ti alu\ 8, sa\ Da\m M’Bri, [uôn pro\ng Baỏ Lộc jing sa hla\m du\m c\ô mnuih nga\ lo\ hma dưi bi mpu\ jing go\ sang pla mjing c\ê êdah kdlưn êdi brei thâo: Hruê ka\m dhar kreh c\ê Lâm Đồng kla\ s^t jing du\m hruê m’ak mơ\ng du\m phung sia\ suôr ho\ng brua\ c\ê ti alu\ wa\l.

 

- Ho\ng lu brua\ ngă kla\ mnga] lehana\n yuôm bhăn k`ăm mko\ mjing klei tu\ dưn kkuh mơak 70 thu\n Hruê mko\ mjing L^ng kahan yang [uôn Việt Nam, lehana\n 25 hruê Hruê jih jang mnuih [uôn sang răng mgang ala ]ar, Knơ\ng brua\ g^t gai l^ng kahan ]ar Gialai mrâo mko\ mjing klei bi lông pah tenis mâo 12 êpul êkei mniê hriê mơ\ng du\m êpul êya l^ng kahan ]ar Gialai, Kahan ksiêm ]ar Gialai, kahan răng mgang knông la\n ]ar Gialai, Knơ\ng brua\ ksu }ư\ Proong ]ar Gialai…Ăt hla\m wưng anei, brua\ đoàn ]ar Gialai hgu\m ho\ng brua\ l^ng kahan alu\ wa\l mko\ mjing mlam bi mguôp kưt mu` ho\ng lu klei kdo\ mu` bi mni kơ klei jho\ng ktang mơ\ng djuê ana, klei khăp ]ia\ng kơ lăn ]ar, du\m hla po\h kdrưh k’ăm h[uê ênuk l^ng kahan yang [uôn Việt Nam jho\ng ktang, knhuah jăk siam mơ\ng l^ng kahan awa Hô.

 

- Aguah mbruê, ti Hà Nội, Êpul brua\ nga\n c\uê pioh Dhar kreh Việt Nam mko\ mjing klei k[^n wưng III mơ\ng thu\n 2014 -2019. Blu\ hra\m ti anôk k[^n, đồng chí Phạm Quang Nghị, Khua dla\ng brua\ Đảng [uôn pro\ng Hà Nội bi mkla\: Sa hla\m du\m brua\ yuôm bha\n ara\ anei jing bi mko\ klei thâo săng djo\ kpa\ c\ia\ng bi msir dja\p klei bi djo\ tuôm plah wah kriê pioh ho\ng mđ^ kyar. Ho\ng ai tiê ana\n, răng mgang leh ana\n mđ^ lar boh yuôm nga\n c\uê pioh dhar kreh c\ia\ng lo\ dơ\ng jing hdra\ brua\ mơ\ng jih jang yang [uôn. Kriê pioh leh ana\n mđ^ lar boh yuôm nga\n c\uê pioh dhar kreh amâo dưi bi ktlah ôh ho\ng bi mko\, mđ^ kyar brua\ duh mkra yang [uôn leh ana\n hra\m mb^t bi mbo\, ksu\l mbu\, c\ia\ng nga\n c\uê pioh dưi kriê pioh leh ana\n brua\ duh mkra a\t dưi mđ^ kyar h’^t kja\p. Hra\m mb^t mđing truh kơ hdra\ k`a\m amâo mâo mdei mkra mđ^ klei hd^p mda mnơ\ng dhơ\ng, ai tiê klei m^n mơ\ng mnuih [uôn sang. Kyua ana\n, klei m^n dla\ng [uh ma\ kno\ng sa t^ng, sa êlan, kno\ng bi mđ^ ma\ sa brua\ jing amâo mâo djo\ ôh.

 

   Klei mrâo ala tac\ êngao:

 

- Mnuih [uôn sang Tuynizi hruê mbruê nao mple\ leh hră hlăm klei ruah khua Mil ]hil tuôr tal 2 ]ia\ng bi leh du\m knhuang knhal tui] mơ\ng ala ]ar anei hlăm bruă ana\p truh kơ klei ngă phu\n mil pô kluôm ênu\m giăm 4 thu\n leh klei kru\ kdơ\ng mdlưh khua g^t gai Zine El- Abidine Ben Ali. Tuynizi hyuă kjăp klei êđăp ênang k`ăm rơ\ng kjăp bruă ruah khua mâo mko\ mjing ho\ng klei êđăp ênang, mb^t ana\n brei kđăl jih [a\ng jang knông lăn ho\ng Libi – anôk hlăk tlă ana\p ho\ng lu klei dleh dlan. Hlăm brô 5 êklăk 200 êbâo ]ô mnuih [uôn sang Tuynizi mâo klei dưi nao mple\ hră klei ruah Khua mil ]hil tuôr tal 2 anei. {ia\ êdi 88 êbâo ]ô mnuih ngă bruă ksiêm dlăng kăp ktuê dlăng klei ruah khua yuôm bhăn anei.

 

- Hlăm hruê kăm êgao, Mi leh ana\n Cuba mâo leh klei kuôl kă kơ bruă mko\ mjing klei mje\ mgiăm leh êbeh 50 thu\n gun  kpăk. 2 ala ]ar hlăk mphu\n ba hưn mdah du\m knhuang nao ]ia\ng hluê ngă klei bi tu\ ư mrâo leh bi kuôl kă. Khă sơnăn, khua g^t gai 2 ala ]ar ăt tu\ yap, ktuê êlan mkra mđ^ mlih klei mje\ mgiăm srăng tuôm ho\ng lu klei dleh dlan leh ana\n du\m klei bi mlih du\m t^ng ]ang hmang srăng nga\ [rư\ [rư\ leh ana\n hluê djo\ ho\ng hdră êlan amâo mâo dưi hluê ngă dja\l pral ôh.

 

- Bruă duh mkra ala ]ar Nga hlăk dôk ti ana\p du\m klei dleh dlan mse\ si êa pui tru\n, asa\p mtru\n bi kmhal mơ\ng êgar Yu\ djo\ tuôm kơ klei ru\ng răng Ukraina leh ana\n klei đ^ kyar bruă duh mkra Nga amâo mâo bi êdah lu ôh klei jăk yâo. Knu\k kna Nga hlăk [rư\ [rư\ mâo du\m hdră mdrơ\ng ho\ng klei dleh dlan. Hruê 20/12, Khua mil ]hil Nga Vladimir Putin mâo leh klei bi k[^n ho\ng du\m êpul bruă duh mkra mnia mblei pro\ng mơ\ng Nga k`ăm bi trông ]hai kơ du\m klei dleh dlan mơ\ng bruă duh mkra hlăk tlă ana\p. Putin m`ă klă bi mđ^  bruă duh mkra Nga ho\ng lu hdră, mb^t ana\n mklă mklơ\ng Nga mâo djăp klei dưi mdrơ\ng ho\ng du\m klei amâo mâo jăk kơ bruă duh mkra khă gơ\ wưng ti ana\p srăng tuôm ho\ng lu klei dleh dlan.

 

- Hdra\ mđung rup PressTV mơ\ng Iran hruê mbruê hưn mthâo: phung k’han ngă ru\ng Takfiri hlăm êpul Knu\k kna Islam ( IS) ]o\ng mdưm mă pô bi mdjiê leh 17 ]ô mnuih ti [uôn pro\ng Tikrit hlăm ]ar Salahuddin bo\ ho\ng klei amâo mâo h’^t ênang mơ\ng Iraq. Phung djă phao ktuang IS bi mdjiê leh17 ]ô mnuih [uôn sang hlăm ana\n mâo 1 ]ô mniê leh ana\n 2 ]ô hđeh leh ksu\ng mu\t hlăm Albu Ayfan ti kr^ng wa\l t^ng nah Dhu\ng [uôn pro\ng Tikrit ala ]ar Iraq. Phung ngă măk [ai ai ngăm ăt nga\ du\m klei bi mtuh pro\ng ti 2 boh sang hlăm kr^ng wa\l anei.

 

- Hlăm gưl ]hưn dlăng 3 ala ]ar mâo klei ruă Ebola ti Yu\ châu Phi, Khua g^t gai Liên hợp quốc Ban Ki-mun ]ih yap du\m klei đ^ kyar bruă kdơ\ng gang klei ruă, mb^t ana\n mklă mklơ\ng klei [ua\n rơ\ng lo\ dơ\ng đru kơ 3 ala ]ar anei. Hluê si ênoh mrô t^ng knăl mơ\ng Knơ\ng bruă mdrao mgu\n dlông ro\ng lăn (WHO), yap mơ\ng klei ruă bluh đ^, truh kơ ara\ anei klei ruă Ebola ngă leh êbeh 7 êbâo 300 ]ô mnuih djiê hlăm ênoh êbeh 19 êbâo ]ô mnuih djo\ klei ruă anei.

 

- Êbeh 40 êbâo ]ô mnuih mrâo ba mbe\ mđue# kyua du\m gưl adiê hjan pro\ng ngă êa lip kjham ti 3 ]ar mơ\ng Sri Lanka. Phung khua êmua 3 ]ar mâo Krah kwar Dưr ( North Central), t^ng nah Dưr ( Nothern) leh ana\n t^ng nah Ngo\  (Eastern) mơ\ng Sri Lanka brei thâo: du\m alu\ wa\l anei êa lip lêc\ kjham leh 2 hruê adiê hjan mse\ si ara\ng tuh. Mnuih [uôn sang ba mbe\ mđue# nao dôk hlăm sang hră, sang yang, du\m anôk dôk lu mnuih. Kdriêk Batticoloa kbưi ho\ng [uôn pro\ng phu\n Colombo 300km t^ng kơ Ngo\ leh ana\n kdriêk Anuradhapuara kbưi ho\ng [uôn pro\ng anei 180km t^ng kơ Ngo\ Dưr jing du\m alu\ wa\l êa lip kjham h^n êdi. Êa lip ăt ngă lu êlan klông ti ktlah, brua\ êlan êdeh treng gun kpăk.